EDUKASYON SA PAGPAPAKATAO

K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM K to 12 Edukasyon sa Pagpapakatao Gabay Pangkurikulum Disyembre 2013 Pahina 3 of 79 5...

31 downloads 2941 Views 2MB Size
Republika ng Pilipinas Kagawaran ng Edukasyon DepEd Complex, Meralco Avenue Lungsod ng Pasig

K to12 Gabay Pangkurikulum

EDUKASYON SA PAGPAPAKATAO Baitang 1 –10 Disyembre 2013

K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM ANG BATAYANG KONSEPTWAL NG EDUKASYON SA PAGPAPAKATAO Ang tunguhin o ”outcome” ng pag-aaral sa batayang edukasyon ay ang panlahatang pag–unlad taglay ang mga kasanayan sa ika–dalawampu’t isang siglo. Taglay ito ng isang mag-aaral kung mayroon siyang mga kakayahang pangkaalaman, pandamdamin at pangkaasalan na magbibigay sa kanya ng kakayahan upang: 1. mamuhay at magtrabaho 2. malinang ang kanyang mga potensiyal 3. magpasiya nang mapanuri at batay sa impormasyon 4. makakilos nang epektibo sa lipunan at pamayanan sa konteksto ng sandaigdigan upang mapabuti ang uri ng kanyang pamumuhay at ng kanyang lipunan (Literacy Coordinating Council, Setyembre 1997). Ibinatay ang kahulugan at ang limang palatandaan nito sa Apat na Batayan (Pillar) ng Edukasyon at sa konsepto ng UNESCO tungkol sa mga panghabambuhay na kakayahan (life skills) na binuo ng International Commission on Education para sa ika-21 siglo. Ang sumusunod ang limang palatandaan nito: (a) may kakayahang makipagtalastasan, (b) nag-iisip nang mapanuri at may kakayahang lumutas ng suliranin, (c) ginagamit ang mga likas na yaman nang mapanagutan para sa susunod na salinlahi at (d) produktibo, napauunlad ang sarili at ang pakikipagkapwa, at (e) may malawak na pananaw sa daigdig. Sa Edukasyon sa Pagpapakatao (EsP), ang palatandaan o batayang kakayahan ng functional literacy ay nagpapasya at kumikilos nang mapanagutan tungo sa kabutihang panlahat. Ibig sabihin, nilalayon ng EsP na linangin at paunlarin ang pagkataong etikal ng mag-aaral. Ang EsP ay naglalayong gabayan ang magaaral na mahanap / matagpuan ang kabuluhan ng kanyang buhay, ang papel niya sa lipunang Pilipino upang makibahagi siya sa pagtatayo ng pamayanang pinaiiral ang katotohanan, kalayaan, katarungan at pagmamahal. Upang maipamalas ito, kailangang taglay niya ang limang pangunahing kakayahan (macro skills)*: pag-unawa, pagninilay, pagsangguni, pagpapasiya at pagkilos. 1. Pag-unawa. Mahalagang maipamalas niya ang kakayahang mahinuha ang mga konsepto at prinsipyong nagbibigay-paliwanag sa sariling karanasan, mga sitwasyong namasid, sinuri at pinagnilayan gamit ang obhektibong pamantayan ng moral na pamumuhay. 2. Pagninilay. Sa gitna ng mabilis na daloy ng impormasyon at ingay ng kapaligiran, kailangang mag-ukol ng panahon ang mag-aaral sa maingat at malalim na pag-iisip sa mga sitwasyong naobserbahan at mga konseptong natutuhan tungkol sa moral na pamumuhay. 3. Pagsangguni. Kailangang humingi siya ng payo o gabay sa mga taong may higit na kaalaman o kasanayan sa moral na pamumuhay at marunong magsala (weigh) ng mga impormasyong mula sa iba’t ibang uri ng media batay sa obhektibong pamantayan ng moral na pamumuhay. 4. Pagpapasiya. Kailangang matuto siyang bumuo ng sariling posisyon, paniniwala, paninindigan o kilos na isasagawa batay sa obhektibong pamantayan ng moral na pamumuhay.

K to 12 Edukasyon sa Pagpapakatao Gabay Pangkurikulum Disyembre 2013

Pahina 2 of 79

K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM

5. Pagkilos. Mahalagang mailapat niya ang konsepto o prinsipyong nahinuha mula sa mga konkretong sitwasyon ng buhay at maipakita ang kahandaang isabuhay ang mga mabuting ugali (virtues) na natutuhan batay sa obhektibong pamantayan ng moral na pamumuhay. Ang mga pangunahing kakayahang ito ay nililinang sa apat na tema sa bawat taon sa paraang “expanding spiral” mula Kindergarten hanggang Grade 12. Ang sumusunod ang apat na tema: (a) Pananagutang Pansariliat Pagiging Kasapi ng Pamilya , (b) Pakikipagkapwa at Katatagan ng Pamilya, (c) Paggawa Tungo sa Pambansang Pag-unlad at Pakikibahagi sa Pandaigdigang Pagkakaisa, at (d) Pagkamaka-Diyos at Preperensya sa Kabutihan. Pitong pangunahing pagpapahalaga (core values) ang nililinang sa mga temang ito: Kalusugan at Pakikiisa sa Kalikasan, Katotohanan at Paggalang, Pagmamahal at Kabutihan, Ispiritwalidad, Kapayapaan at Katarungan, Likas-kayang Pag-unlad, Pagkamaka-Pilipino at Pakikibahagi sa Pambansang Pagkakaisa (Values Education for the Filipino: 1997 Revised Version of the DECS Values Education Program, ph. 10-11).

Ang Pilosopiya at mga Batayang Teorya ng Pagtuturo-Pagkatuto Ang Batayang Konseptwal ng Edukasyon sa Pagpapakatao ay batay sa pilosopiyang Personalismo tungkol sa pagkatao ng tao at sa Etika ng Kabutihang Asal (Virtue Ethics). Ayon sa pilosopiya ng Personalismo, nakaugat lagi sa pagpapakatao ang ating mga ugnayan. Nililikha natin ang ating pagpapakatao sa ating pakikipagkapwa. Sa Virtue Ethics naman, sinasabing ang isang mabuting tao ay nagsasabuhay ng mga virtue o mabuting gawi (habits) at umiiwas sa mga bisyo o masamang gawi. Samakatwid, ang nagpapabuti sa tao ay ang pagtataglay at ang pagsasabuhay ng mga mabuting gawi. Sa murang edad na 6 hanggang 12 taon, maaaring hindi pa lubos na maunawaan ng isang bata ang kanyang pagkatao bilang tao ayon sa paliwanag ng pilosopiyang Personalismo. Ngunit maaari siyang sanayin sa mga virtue at pagpapahalaga upang lumaki siyang isang mabuting tao. Sa mga edad na ito, mauunawaan niya na dapat siyang magpakabuti hindi lamang sapagkat ito ang inaasahan sa kanya ng lipunan kundi dahil tao siya - may dignidad at likas ang pagiging mabuti. May dignidad ang tao dahil siya ay bukod-tangi at may ugnayan sa kanyang kapwa, sa Diyos, at kalikasan. Ang Interaktibong Teorya ng Pagkatuto (Social Learning Theory) ni Albert Bandura, Pagkatutong Pangkaranasan (Experiential Learning) ni David Kolb, Konstruktibismo (Constructivism) at Teorya ng Pamimili ng Kurso (Theory of Career Development) ni Ginzberg, et. al. at Super ang iba pang teorya na nagpapaliwanag kung paano natututo ang mag-aaral sa EsP. Ayon sa paliwanag ng Interaktibong Teorya ng Pagkatuto (Social Learning Theory) ni Albert Bandura, maaaring makuha sa pagmamasid sa ibang tao ang mga pagkatuto tulad ng pagkakaroon ng mabuting ugali at bagong impormasyon. Ayon pa rin sa teoryang ito, mahalaga ang mga iniisip ng tao sa kanyang pagkatuto ngunit hindi nangangahulugang magbubunga ito ng pagbabago sa kilos. Ang mga karanasan din ang pinagkukunan ng mga pagkatuto ayon kay David Kolb at sa Teorya ng Pagkatuto ng Konstruktibismo. Ayon saTeorya ng Pagkatutong Pangkaranasan ni Kolb, ang mga nasa edad (adults) ay natututo sa pamamagitan ng kanilang pagninilay sa kanilang mga karanasan, pagbuo ng mga konklusyon o insight mula sa mga ito, at paglalapat ng mga ito sa angkop na mga sitwasyon ng buhay. Sinusuportahan ang pananaw ni Kolb ng Teorya ng Konstruktibismo. Sinasabi ng teoryang ito nanagkakaroon ng pagkatuto ang tao at gumagawa ng kabuluhan (meaning) batay sa kanyang mga karanasan. K to 12 Edukasyon sa Pagpapakatao Gabay Pangkurikulum Disyembre 2013

Pahina 3 of 79

K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM Naipamamalas ito sa pagtuturo sa pamamagitan ng pagbibigay ng tuon sa mag-aaral. Nagkakaroon siya ng mga bagong pagkatuto gamit ang mga tanong ng guro at ng kanyang malikhaing paraan. Nailalapat ang mga pagkatutong ito sa paggawa ng mga pasiya tulad ng kukuning kurso o propesyon. Ayon sa Teorya ng Career Development nina Ginzberg, et. al. at Super, dumadaan sa iba’t ibang yugto ang pagpapasya ng bata ukol sa kurso o propesyon batay sa kanyang pagtingin sa sarili (self-concept), saloobin (attitude) at mga pagpapahalaga. Tinatanggap o tinatanggihan niya ang isang kurso o trabaho batay sa obserbasyon niya (halimbawa, mga kilos ng kanyang magulang ayon sa propesyon nito) at sa tinuturing niyang mahalaga (halimbawa, malaking sweldo o paglilingkod sa lipunan).

Mga Disiplina ng Edukasyon sa Pagpapakatao Ang nilalaman at istraktura ng Edukasyon sa Pagpapakatao ay nakaankla sa dalawang disiplina: Ethics at Career Guidance. Ang Etika ay ang siyensya ng moralidad ng kilos ng tao. Samantalang Career Guidance naman ang paggabay sa mag-aaral na magpasiya ng kursong akademiko, sining at isports o teknikalbokasyonal na tugma sa kanyang mga talento, kakayahan at aptitude at mga trabahong kailangan ng industriya.

Mga Dulog sa Pagtuturo Ang mga pangunahing dulog na gagamitin sa pagtuturo ng mga konsepto ay ang pagpapasyang etikal ( ethical decision making) sa pamamagitan ng pagsusuri ng suliranin o isyu), ang Panlipunan–Pandamdaming Pagkatuto (Social-Emotional Learning), at pagpaplano ng kursong akademiko o teknikal-bokasyonal. Ang paggawa ng pagpapasyang etikal o moral ay ang pagbuo ng pasiya na may preperensya sa kabutihan at magpapatingkad o maglilinang ng pagkatao ng tao. Proseso ito na kinapapalooban ng (a) pag-alam sa mga detalye ng sitwasyon at (b) maingat na pagsasaalang-alang ng mga moral na pagpapahalaga na mahalaga sa isang sitwasyon. Mahalaga rin dito ang pagiging sensitibo sa mga aspetong moral ng mga sitwasyon sa pang-araw-araw na buhay at ang kamalayan sa mga tao o pangkat na maaapektuhan ng pasiya. Ang Panlipunan–Pandamdaming Pagkatuto (Social-Emotional Learning) ay ang pagkakaroon ng mga kakayahang kailangan sa pagkilala at pamamahala ng sarili, paglinang ng pagmamalasakit sa kapwa, paggawa ng mapanagutang pasiya, pakikipag-ugnayan, at pagharap nang epektibo sa mga mapanghamong sitwasyon. Paraan ito ng paglinang ng mga kakayahan ng mag-aaral upang magtagumpay sa mga gawain sa buhay. Nahahati sa limang uri ang mga kakayahang ito: Kamalayang Pansarili, Pamamahala ng Sarili, Kamalayang Panlipunan, Pamamahala ng Pakikipag-ugnayan at Mapanagutang Pagpapasiya.

K to 12 Edukasyon sa Pagpapakatao Gabay Pangkurikulum Disyembre 2013

Pahina 4 of 79

K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM

Pilosopiya ng Personalismo

Figure 1. Ang Batayang Konseptwal ng Edukasyon sa Pagpapakatao

K to 12 Edukasyon sa Pagpapakatao Gabay Pangkurikulum Disyembre 2013

Pahina 5 of 79

K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM Deskripsyon ng Asignatura Ang Edukasyon sa Pagpapakatao (EsP) ay isa sa mga asignatura ng Pinaunlad na Programa ng Batayang Edukasyon na K to 12 na gagabay at huhubog sa mga kabataan. Tunguhin nito ang paghubog ng kabataang nagpapasya at kumikilos nang mapanagutan tungo sa kabutihang panlahat. Nangangahulugan ito na lilinangin at pauunlarin ang pagkataong etikal ng bawat mag-aaral. Upang maipamalas ito, kailangang magtaglay siya ng limang pangunahing kakayahan (macro skills): pag-unawa, pagninilay, pagsangguni, pagpapasya at pagkilos. Nililinang sa apat na tema sa bawat antas mula Kindergarten hanggang Baitang 10 ang mga pangunahing kakayahang ito: (a) Pananagutang Pansarili at Mabuting Kasapi ng Pamilya, (b) Pakikipagkapwa-tao, (c) Paggawa Tungo sa Pambansang Pag-unlad at Pakikibahagi sa Pandaigdigang Pagkakaisa, at (d) Pananalig at Pagmamahal sa Diyos at Paninindigan sa Kabutihan. MGA PAMANTAYAN SA PROGRAMA (LEARNING AREASTANDARDS) Naipamamalas ng mag-aaral ang pag-unawa sa mga konsepto sa pananagutang pansarili, pamilya, kapwa, bansa/daigdig at Diyos; nakapagpapasiya at nakakikilos nang mapanagutan tungo sa kabutihang panlahat upang mamuhay nang maayos at maligaya.

PANGUNAHING PAMANTAYAN NG BAWAT YUGTO (KEYSTAGE STANDARDS)

K – Baitang 3

Baitang 4 – 6

Naipamamalas ng mag-aaral ang pag-unawa sa konsepto at gawaing nagpapakita ng pananagutang pansarili, pampamilya, pagmamahal sa kapwa/ pamayanan, sa bansa at sa Diyos tungo sa maayos at masayang pamumuhay.

Naipamamalas ng mag-aaral ang pag-unawa sa konsepto at gawaing nagpapakita ng pananagutang pansarili, pampamilya, pagmamahal sa kapwa, sa bansa/ daigdig at sa Diyos tungo sa kabutihang panlahat.

K to 12 Edukasyon sa Pagpapakatao Gabay Pangkurikulum Disyembre 2013

Baitang 7 – 10

Naipamamalas ng mag-aaral ang pag-unawa sa mga konsepto sa pananagutang pansarili, pagkatao ng tao, pamilya at pakikipagkapwa, lipunan, paggawa at mga pagpapahalagang moral at nagpapasiya at kumikilos nang mapanagutan tungo sa kabutihang panlahat upang mamuhay nang may kaayusan at kaligayahan.

Pahina 6 of 79

ANG BATAYANG KONSEPTWAL NG EDUKASYON SA PAGPAPAKATAO Grade Level Standards (Pamantayan sa Bawat Baitang/Antas) BAITANG

PAMANTAYAN

K

Naipamamalas ng mag-aaral ang pag-unawa sa pagkakaroon ng kamalayan sa paggalang at pagmamahal sa sarili, kapwa at Diyos bilang gabay tungo sa maayos at masayang tahanan.

1

Naipamamalas ng mag-aaral ang pag-unawa sa mga paraan ng paggalang sa sarili, kapwa, bansa at Diyos bilang gabay tungo sa maayos at masayang tahanan at paaralan.

2

Naipamamalas ng mag-aaral ang pag-unawa sa pagpapakikita ng mga kilos na nagpapahalaga sa sarili, kapwa, bansa, Diyos at sa Kanyang mga nilikha bilang patnubay sa maayos at masayang paaralan at pamayanan.

3

Naipamamalas ng mag-aaral ang pag-unawa sa mga gawain na nagpapakita ng pagpapahalaga tungo sa maayos at masayang pamumuhay na may mapanagutang pagkilos at pagpapasiya para sa sarili, kapwa, pamayanan, bansa at Diyos .

4

Naipamamalas ng mag-aaral ang pag-unawa sa mga makabuluhang gawain na may kaakibat na pagpapahalaga tungo sa wasto, maayos, masaya at mapayapang pamumuhay para sa sarili, kapwa, bansa at Diyos.

5

Naipamamalas ng mag-aaral ang pag-unawa sa masusing pagsusuri sa pagpapahayag, pagganap ng tungkulin na may pananagutan at pagsasabuhay ng mga ito tungo sa masaya, mapayapa at maunlad na pamumuhay para sa sarili/ mag-anak, kapwa/ pamayanan, bansa/ daigdig at Diyos.

K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM BAITANG

PAMANTAYAN

6

Naipamamalas ng mag-aaral ang pag-unawa sa mga gawain na tumutulong sa pag-angat ng sariling dignidad, pagmamahal sa kapwa na may mapanagutang pagkilos at pagpapasiya tungo sa maayos, mapayapa at maunlad na pamumuhay para sa kabutihang panlahat.

7

Naipamamalas ng mag-aaral ang pag-unawa sa mga angkop na inaasahang kakayahan at kilos sa panahon ng pagdadalaga / pagbibinata, kakayahan at talento, hilig at pagkatao ng tao tungo sa pagtupad ng mga tungkulin sa sarili, sa kapwa, sa bansa/ daigdig at sa Diyos at pagtatakda ng mithiin upang mapanagutan ang kahihinatnan ng mga pasya at kilos.

8

Naipamamalas ng mag-aaral ang pag-unawa sa layunin at kahalagahan ng pamilya at pakikipagkapwa upang maging mapanagutan sa pakikipag-ugnayan sa iba tungo sa makabuluhang buhay sa lipunan.

9

10

Naipamamalas ng mag-aaral ang pag-unawa sa mga konsepto tungkol sa lipunan at paggawa bilang paglilingkod tungo sa tamang pagpili ng kurso o hanapbuhay na magiging makabuluhan at kapaki-pakinabang sa kanya at sa lipunan.

Naipamamalas ng mag-aaral ang pag-unawa sa mga konsepto tungkol sa pagkatao ng tao, makataong kilos, pagpapahalagang moral at mga isyung moral at nagpapasya at kumikilos nang may preperensya sa kabutihan upang maging matatag sa gitna ng mga isyung moral at impluwensya ng kapaligiran.

K to 12 Edukasyon sa Pagpapakatao Gabay Pangkurikulum Disyembre 2013

Pahina 8 ng 79

K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM BAITANG 1 Pamantayan Para sa Baitang 1

Naipamamalas ng mag-aaral ang pag-unawa sa mga paraan ng paggalang sa sarili, kapwa, bansa at Diyos bilang gabay tungo sa maayos at masayang tahanan at paaralan.

BATAYANG PAMANTAYANG PAMANTAYAN PAGPAPAHALAGA/ PANGNILALAMAN SA PAGGANAP MGA KAUGNAY NA (Content Standard) (Performance Standard) PAGPAPAHALAGA I. Tungkulin Ko Sa Aking Sarili at Pamilya – Unang Markahan 1. Pagkilala sa sarili Naipamamalas ang pagNaipakikita ang kakayahan 1.1. kalakasan/ unawa sa kahalagahan nang may tiwala sa sarili potensyal ng pagkilala sa sarili at 1.2. kahinaan sariling 1.3. damdamin kakayahan,pangangalaga sa sariling kalusugan at pagiging mabuting kasapi ng pamilya 2. Pagpapahalaga sa Sarili (self-esteem) 2.1. Pagtitiwala sa sarili (selfconfidence) 3. Pagiging responsable sa pangangalaga sa sarili 3.1. Kalinisan at Kalusugan (Cleanliness/ Wellness) 4. Pampamilyang Pagkakabuklod

Naisabubuhay nang may wastong pag-uugali ang iba’t ibang paraan ng pangangalaga sa sarili at kalusugan upang mapaunlad ang anumang kakayaha

PAMANTAYAN SA PAGKATUTO

( Learning Competencies)

1. Nakikilala ang sariling: 1.1. gusto 1.2. interes 1.3. potensyal 1.4. kahinaan 1.5. damdamin / emosyon 2. Naisasakilos ang sariling kakayahan sa iba’t ibang pamamaraan 2.1. pag-awit 2.2. pagsayaw 2.3. pakikipagtalastasan 2.4. at iba pa 3. Nakapaglalarawan ng iba’t ibang gawain na maaaring makasama o makabuti sa kalusugan 3.1 nakikilala ang iba’t ibang gawain/paraan na maaaring makasama o makabuti sa kalusugan 3.2 nasasabi na nakatutulong sa paglinang ng sariling kakayahan ang wastong pangangalaga sa sarili

Naisasagawa nang may pagmamahal at

K to 12 Edukasyon sa Pagpapakatao Gabay Pangkurikulum Disyembre 2013

4. Nakapagpapakita ng wastong pag-uugali sa pangangalaga sa sarili

CODE

LEARNING MATERIALS

EsP1PKP - Ia-b – 1

EsP1PKP - Ib-c – 2

EsP1PKP - Id – 3

EsP1PKP - Ie – 4 EsP1PKP - If- 5 Pahina 9 ng 79

K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM BATAYANG PAGPAPAHALAGA/ MGA KAUGNAY NA PAGPAPAHALAGA

PAMANTAYANG PANGNILALAMAN

(Content Standard)

PAMANTAYAN SA PAGGANAP

(Performance Standard) pagmamalasakit ang anumang kilos at gawain na magpapasaya at magpapatibay sa ugnayan ng mga kasapi ng pamilya

4.1. Pagkakabuklod/ Pagkakaisa (Unity/Oneness) 4.2. Pagmamalasakit

PAMANTAYAN SA PAGKATUTO

( Learning Competencies)

CODE

5. Nakakikila ng mga gawaing nagpapakita ng pagkakabuklod ng pamilya tulad ng 5.1. pagsasama-sama sa pagkain 5.2. pagdarasal 5.3. pamamasyal 5.4. pagkukuwentuhan ng masasayang pangyayari

EsP1PKP - Ig – 6

6. Nakapagpapahayag na tungo sa pagkakaisa ang pagsasama-sama ng pamilya

EsP1PKP - Ih– 7

7. Nakatutukoy ng mga kilos at gawain na nagpapakita ng pagmamahal at pagmamalasakit sa mga kasapi ng pamilya Hal. 1. pag-aalala sa mga kasambahay 2. pag-aalaga sa nakababatang kapatid at kapamilyang maysakit

LEARNING MATERIALS

EsP1PKP - Ii– 8

II. Mahal Ko, Kapwa Ko - Ikalawang Markahan Pagmamahal sa kapwa 1. Pagdama sa damdamin ng iba

(Empathy)

2. Pagkamagalang (Respect)

Naipamamalas ang pagunawa sa kahalagahan ng wastong pakikitungo sa ibang kasapi ng pamilya at kapwa tulad ng pagkilos at pagsasalita ng may paggalang at pagsasabi ng katotohanan para sa kabutihan ng nakararami

Naisasabuhay ang wastong pakikitungo sa ibang kasapi ng pamilya at kapwa sa lahat ng pagkakataon.

8. Nakapagpapakita ng pagmamahal at paggalang sa mga magulang 9. Nakatutukoy ng mga wastong paraan ng pakikitungo sa mga kasambahay 10. Nakapagpapakita ng pagmamahal sa pamilya at kapwa sa lahat ng pagkakataon lalo na sa oras ng pangangailangan

Naisasabuhay ang pagiging magalang sa kilos at pananalita

K to 12 Edukasyon sa Pagpapakatao Gabay Pangkurikulum Disyembre 2013

11. Nakapagpapakita ng paggalang sa pamilya at sa kapwa sa pamamagitan ng: 11.1. pagmamano/paghalik sa nakatatanda 11.2. bilang pagbati 11.3. pakikinig habang may nagsasalita 11.4. pagsagot ng “po" at “opo” 11.5. paggamit ng salitang “pakiusap” at

EsP1PIIa-b – 1 EsP1PIIb – 2 EsP1PIIc-d – 3

EsP1PIIe-f– 4

Pahina 10 ng 79

K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM BATAYANG PAGPAPAHALAGA/ MGA KAUGNAY NA PAGPAPAHALAGA

PAMANTAYANG PANGNILALAMAN

(Content Standard)

3. Pagkamatapat (Honesty)

PAMANTAYAN SA PAGGANAP

(Performance Standard) Naisasabuhay ang pagiging matapat sa lahat ng pagkakataon

PAMANTAYAN SA PAGKATUTO

( Learning Competencies)

11.6. “salamat” 12. Nakapagsasabi ng totoo sa magulang/ nakatatanda at iba pang kasapi ng maganak sa lahat ng pagkakataon upang maging maayos ang samahan 12.1. kung saan papunta/ nanggaling 12.2. kung kumuha ng hindi kanya 12.3. mga pangyayari sa paaralan na nagbunga ng hindi pagkakaintindihan 12.4. kung gumamit ng computer sa paglalaro imbis na sa pag-aaral

CODE

LEARNING MATERIALS

EsP1PIIg-i– 5

III. Para Sa Kabutihan ng Lahat, Sumunod Tayo – Ikatlong Markahan 1. Pagmamahal sa Komunidad na Kinabibilangan 1.1. Pagkamasunurin

(Obedience)

1.2. Pagkamagalang (Respect)

Naipamamalas ang pagunawa sa kahalagahan ng pagiging masunurin, pagpapanatili ng kaayusan, kapayapaan at kalinisan sa loob ng tahanan at paaralan

Naisasabuhay ang pagiging masunurin at magalang sa tahanan, nakasusunod sa mga alituntunin ng paaaralan at naisasagawa nang may pagpapahalaga ang karapatang tinatamasa

1.3. Pagpapahalaga sa Karapatan (Appreciation of One’s Rights) 1.4. Kaayusan at Kapayapaan

(Peace and order)

K to 12 Edukasyon sa Pagpapakatao Gabay Pangkurikulum Disyembre 2013

13. Nakapagpapakita ng iba’t ibang paraan ng pagiging masunurin at magalang tulad ng: 13.1. pagsagot kaagad kapag tinatawag ng kasapi ng pamilya 13.2. pagsunod nang maluwag sa dibdib kapag inuutusan 13.3. pagsunod sa tuntuning itinakda ng:  tahanan  paaralan 14. Nakapagpapakita ng pagpapahalaga sa mga karapatang tinatamasa Hal. Pagkain ng masusustansyang pagkain Nakapag-aaral 15. Nakapagpapakita ng mga paraan upang makamtam at mapanatili ang kaayusan at kapayapaan sa tahanan at paaralan tulad ng: 15.1. pagiging masaya para sa tagumpay ng ibang kasapi ng pamilya at ng kamagaral 15.2. pagpaparaya 15.3. pagpapakumbaba

EsP1PPPIIIa – 1

EsP1PPPIIIb-c– 2

EsP1PPP -IIId-e – 3

Pahina 11 ng 79

K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM BATAYANG PAGPAPAHALAGA/ MGA KAUGNAY NA PAGPAPAHALAGA 2. Likas-kayang Pagunlad (Sustainable Development)

PAMANTAYANG PANGNILALAMAN

(Content Standard)

PAMANTAYAN SA PAGGANAP

(Performance Standard) Naisasagawa nang may kusa ang mga kilos at gawain na nagpapanatili ng kalinisan, kaayusan at katahimikan sa loob ng tahanan at paaralan

2.1. Pagmamalasakit sa kapaligiran

(Care of the environment)

PAMANTAYAN SA PAGKATUTO

( Learning Competencies)

16. Nakatutulong sa pagpapanatili ng kalinisan at kaayusan sa loob ng tahanan at paaralan para sa mabuting kalusugan Hal. Pagtulong sa paglilinis ng tahanan Pagtulong sa paglilinis ng paaralan Pag-iwas sa pagkakalat

CODE

LEARNING MATERIALS

EsP1PPPIIIf-h – 4

EsP1PPPIIIi – 5

 FL-EP, Aralin2Nag-iimpok Ka Ba?, Grade 1, p. 14

18. Nakasusunod sa utos ng magulang at nakatatanda

EsP1PDIVa-c– 1

 FL-EP, Aralin5Para sa Magandang Bukas, Grade1, p. 26

19. Nakapagpapakita ng paggalang sa paniniwala ng kapwa

EsP1PDIVd-e – 2

20. Nakasusunod sa mga gawaing panrelihiyon

EsP1PDIVf-g– 3

21. Nakapagdarasal nang mataimtim

EsP1PDIVh-i – 4

17. Nakagagamit ng mga bagay na patapon ngunit maaari pang pakinabangan IV. Paggawa nang Mabuti, Kinalulugdan ng Diyos – Ikaapat na Markahan 1. Pagmamahal sa Diyos (Love of God) 2. Pag-asa (Hope)

Naipamamalas ang pagunawa sa kahalagahan ng pagmamahal sa Diyos, paggalang sa paniniwala ng iba at pagkakaroon ng pag-asa

Naipakikita ang pagmamahal sa magulang at mga nakatatanda, paggalang sa paniniwala ng kapwa at palagiang pagdarasal

K to 12 Edukasyon sa Pagpapakatao Gabay Pangkurikulum Disyembre 2013

Pahina 12 ng 79

K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM BAITANG 2 Pamantayan Para sa Baitang 2

Naipamamalas ng mag-aaral ang pag-unawa sa pagpapakikita ng mga kilos na nagpapahalaga sa sarili, kapwa, bansa, Diyos at sa Kanyang mga nilikha bilang patnubay sa maayos at masayang paaralan at pamayanan.

BATAYANG PAMANTAYANG PAMANTAYAN PAGPAPAHALAGA/ PANGNILALAMAN SA PAGGANAP MGA KAUGNAY NA (Content Standard) (Performance Standard) PAGPAPAHALAGA I. Tungkulin Ko Sa Aking Sarili at Pamilya – Unang Markahan 1. Pagkilala sa sarili 1.1. kakayahan / potensyal 1.2. kahinaan 1.3. damdamin A. Pagpapahalaga sa sarili (self-esteem)

Naipamamalas ang pagunawa sa kahalagahan ng pagkilala sa sarili at pagkakaroon ng disiplina tungo sa pagkakabuklod-buklod o pagkakaisa ng mga kasapi ng tahanan at paaralan

Naisasagawa nang buong husay ang anumang kakayahan o potensyal at napaglalabanan ang anumang kahinaan

PAMANTAYAN SA PAGKATUTO

( Learning Competencies)

1. Naisakikilos ang sariling kakayahan sa iba’t ibang pamamaraan: 1.1. pag-awit 1.2. pagguhit 1.3. pagsayaw 1.4. pakikipagtalastasan 1.5. at iba pa 2. Napahahalagahan ang saya o tuwang dulot ng pagbabahagi ng anumang kakayahan o talent

B. Pagtitiwala sa sarili (self-confidence)

3. Nakapagpapakita ng kakayahang labanan ang takot kapag may nangbubully

2. Pagiging responsable sa pangangalaga/ pag-iingat sa sarili

Naisasagawa nang palagian ang pangangalaga at pagiingat sa katawan

4. Naisakikilos ang mga paraan ng pagpapanatili ng kalinisan, kalusugan at pag-iingat ng katawan

CODE

LEARNING MATERIALS

EsP2PKPIa-b – 2

EsP2PKPIc – 9 EsP2PKPIc – 10 EsP2PKPId – 11

1.1. Kalinisan at Kalusugan Cleanliness/ Wellness)

K to 12 Edukasyon sa Pagpapakatao Gabay Pangkurikulum Disyembre 2013

Pahina 13 ng 79

K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM BATAYANG PAGPAPAHALAGA/ MGA KAUGNAY NA PAGPAPAHALAGA

PAMANTAYANG PANGNILALAMAN

(Content Standard)

PAMANTAYAN SA PAGGANAP

(Performance Standard)

3. Pampamilyang Pagkakabuklod 3.1. Pagkakabuklod/ Pagkakaisa (Unity/Oneness) 3.2. Pagkakaroon ng disiplina (Personal Discipline) II. Mahal Ko, Kapwa Ko - Ikalawang Markahan

Naisasagawa ang kusang pagsunod sa mga tuntunin at napagkasunduang gagawin sa loob ng tahanan

1. Pagmamahal sa kapwa/ Pagdama at pag-unawa sa damdamin ng iba

Naisasagawa ang wasto at tapat na pakikitungo at pakikisalamuha sa kapwa

(Empathy)

Naipamamalas ang pagunawa sa kahalagahan ng pagiging sensitibo sa damdamin at pangangailangan ng iba, pagiging magalang sa kilos at pananalita at pagmamalasakit sa kapwa

2. Pagkamagalang (Respect)

3. Pagmamalasakit sa Kapwa (Concern for Others)

Naisasagawa ang mga kilos at gawaing nagpapakita ng pagmamalasakit sa kapwa

K to 12 Edukasyon sa Pagpapakatao Gabay Pangkurikulum Disyembre 2013

PAMANTAYAN SA PAGKATUTO

( Learning Competencies)

5. Nakapagpapakita ng pagsunod sa mga tuntunin at pamantayang itinakda sa loob ng tahanan 5.1. paggising at pagkain sa tamang oras 5.2. pagtapos ng mga gawaing bahay 5.3. paggamit ng mga kagamitan 5.4. at iba pa

6. Nakapagpapakita ng pagkamagiliwin at pagkapalakaibigan na may pagtitiwala sa mga sumusunod: 6.1. kapitbahay 6.2. kamag-anak 6.3. kamag-aral 6.4. panauhin/ bisita 6.5. bagong kakilala 6.6. taga-ibang lugar 7. Nakapagbabahagi ng sarili sa kalagayan ng kapwa tulad ng: 7.1. antas ng kabuhayan 7.2. pinagmulan 7.3. pagkakaroon ng kapansanan 8. Nakagagamit ng magalang na pananalita sa kapwa bata at nakatatanda 9. Nakapagpapakita ng iba’t ibang kilos na nagpapakita ng paggalang sa kaklase o kapwa bata 10. Nakagagawa ng mabuti sa kapwa 11. Nakapaglalahad na mahalaga ang paggawa ng mabuti sa kapwa 12. Nakatutukoy ng mga kilos at gawaing nagpapakita ng pagmamalasakit sa mga kasapi ng paaralan at pamayanan

CODE

LEARNING MATERIALS

EsP2PKPId-e – 12

EsP2PIIa-b – 6

EsP2P- IIc –7 EsP2P- IId –8 EsP2PIId-9 EsP2P- IIe – 10 EsP2P- IIf 11 EsP2PIIg – 12 Pahina 14 ng 79

K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM BATAYANG PAGPAPAHALAGA/ MGA KAUGNAY NA PAGPAPAHALAGA

PAMANTAYANG PANGNILALAMAN

(Content Standard)

PAMANTAYAN SA PAGGANAP

(Performance Standard)

PAMANTAYAN SA PAGKATUTO

( Learning Competencies)

CODE

13. Nakapagpapakita ng pagmamalasakit sa kasapi ng paaralan at pamayanan sa iba’t ibang paraan

EsP2PIIh-i – 13

14. Nakapagpapakita ng paraan ng pagpapasalamat sa anumang karapatang tinatamasa Hal. pag-aaral nang mabuti pagtitipid sa anumang kagamitan

EsP2PPPIIIa-b– 6

LEARNING MATERIALS

III. Para Sa Kabutihan ng Lahat, Sumunod Tayo – Ikatlong Markahan 1. Pagmamahal sa Bansa 1.1. Pagkamasunurin

(Obedience)

1.2. Pagpapanatili ng kaayusan at kapayapaan

(Peace and order)

Naipamamalas ang pagunawa sa kahalagahan ng kamalayan sa karapatang pantao ng bata, pagkamasunurin tungo sa kaayusan at kapayapaan ng kapaligiran at ng bansang kinabibilangan

Naisasagawa nang buong pagmamalaki ang pagiging mulat sa karapatan na maaaring tamasahin

15. Nakatutukoy ng mga karapatang maaaring ibigay ng mag-anak 16. Nakapagpapahayag ng kasiyahan sa karapatang tinatamasa

1.3. Paggalang sa karapatang pantao (Respect

for human rights)

2. Likas-kayang Pagunlad (Sustainable Development) 2.1. Pagkamatipid

(Financial Literacy)

Naisasabuhay ang pagsunod sa iba’t ibang paraan ng pagpapanatili ng kaayusan at kapayapaan sa pamayanan at bansa

2.2. Pagmamalasakit sa kapaligiran

(Care of the environment)

K to 12 Edukasyon sa Pagpapakatao Gabay Pangkurikulum Disyembre 2013

EsP2PPPIIIc– 7 EsP2PPPIIIc– 8

17. Nakapagbabahagi ng pasasalamat sa tinatamasang karapatan sa pamamagitan ng kuwento

EsP2PPPIIId– 9

18. Nakagagamit nang masinop ng anumang bagay tulad ng tubig, pagkain, enerhiya at iba pa

EsP2PPPIIId-e– 10

19. Nakikibahagi sa anumang programa ng paaralan at pamayanan na makatutulong sa pagpapanatili ng kalinisan at kaayusan sa pamayanan at bansa

EsP2PPPIIIf– 11

Pahina 15 ng 79

K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM BATAYANG PAGPAPAHALAGA/ MGA KAUGNAY NA PAGPAPAHALAGA 3. Pambansang pagkakaunawaan

PAMANTAYANG PANGNILALAMAN

(Content Standard)

PAMANTAYAN SA PAGGANAP

(Performance Standard)

PAMANTAYAN SA PAGKATUTO

( Learning Competencies)

20. Nakatutukoy ng iba’t ibang paraan upang mapanatili ang kalinisan at kaayusan sa pamayanan hal. - pagsunod sa mga babalang pantrapiko - wastong pagtatapon ng basura - pagtatanim ng mga halaman sa paligid 21. Nakapagpapakita ng pagiging ehemplo ng kapayapaan

3.1. Kaayusan at Kapayapaan (Peace and Order)

CODE

LEARNING MATERIALS

EsP2PPPIIIg-h– 12

EsP2PPPIIIi– 13

IV. Paggawa nang Mabuti, Kinalulugdan ng Diyos – Ikaapat na Markahan 1. Pagmamahal sa Diyos (Love of God) 2. Pag-asa (Hope) 3. Pagkakawanggawa

(Charity)

Naipamamalas ang pagunawa sa kahalagahan ng pagpapasalamat sa lahat ng likha at mga biyayang tinatanggap mula sa Diyos

Naisasabuhay ang pagpapasalamat sa lahat ng biyayang tinatanggap at nakapagpapakita ng pagasa sa lahat ng pagkakataon

22. Nakapagdarasal nang may pagpapasalamat sa mga biyayang tinanggap, tinatanggap at tatanggapin mula sa Diyos 23. Nakapagpapakita ng pasasalamat sa mga kakayahan/ talinong bigay ng Panginoon sa pamamagitan ng: 23.1. paggamit ng talino at kakayahan 23.2. pakikibahagi sa iba ng taglay na talino at kakayahan 23.3. pagtulong sa kapwa 23.4. pagpapaunlad ng talino at kakayahang bigay ng Panginoon

K to 12 Edukasyon sa Pagpapakatao Gabay Pangkurikulum Disyembre 2013

EsP2PDIVa-d– 5

EsP2PDIVe-i– 6

Pahina 16 ng 79

K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM BAITANG 3 Pamantayan Para sa Baitang 3

Naipamamalas ng mag-aaral ang pag-unawa sa mga gawain na nagpapakita ng pagpapahalaga tungo sa maayos at masayang pamumuhay na may mapanagutang pagkilos at pagpapasiya para sa sarili, kapwa, pamayanan, bansa at Diyos.

BATAYANG PAMANTAYANG PAMANTAYAN PAGPAPAHALAGA/ PANGNILALAMAN SA PAGGANAP MGA KAUGNAY NA (Content Standard) (Performance Standard) PAGPAPAHALAGA I. Tungkulin Ko Sa Aking Sarili at Pamilya – Unang Markahan 1. Pagpapahalaga sa Sarili (Self-Esteem)

2. Pagtitiwala sa Sarili (Confidence)

Naipamamalas ang pagunawa sa kahalagahan ng sariling kakayahan, pagkakaroon ng tiwala, pangangalaga at pagiingat sa sarili tungo sa kabutihan at kaayusan ng pamilya at pamayanan

Naipakikita ang natatanging kakayahan sa iba’t ibang pamamaraan nang may tiwala, katapatan at katatagan ng loob

3. Katatagan ng loob

(Fortitude)

PAMANTAYAN SA PAGKATUTO

( Learning Competencies)

1. Nakatutukoy ng natatanging kakayahan Hal. talentong ibinigay ng Diyos

EsP3PKPIa – 13

2. Nakapagpapakita ng mga natatanging kakayahan nang may pagtitiwala sa sarili

EsP3PKPIa – 14

3. Napahahalagahan ang kakayahan sa paggawa

EsP3PKPIb 15

4. Nakatutukoy ng mga damdamin na nagpapamalas ng katatagan ng kalooban 5. Napahahalagahan ang pagkilala sa kayang gawin ng mag-aaral na sumusukat sa kanyang katatagan ng loob tulad ng: 5.1. pagtanggap sa puna ng ibang tao sa mga hindi magandang gawa, kilos, at gawi 5.2. pagbabago ayon sa nararapat na resulta

K to 12 Edukasyon sa Pagpapakatao Gabay Pangkurikulum Disyembre 2013

CODE

LEARNING MATERIALS

EsP3PKP - Ic – 16

EsP3PKPId – 17

Pahina 17 ng 79

K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM BATAYANG PAGPAPAHALAGA/ MGA KAUGNAY NA PAGPAPAHALAGA 4. Pangangalaga sa sarili 4.1. Mabuting kalusugan

PAMANTAYANG PANGNILALAMAN

(Content Standard)

PAMANTAYAN SA PAGGANAP

(Performance Standard) Naisasabuhay ang iba’t ibang patunay ng pangangalaga at pag-iingat sa sarili

4.2. Pangangasiwa ng sarili

5. Pampamilyang Pagkakabuklod (Family Solidarity / Orderliness) 5.1. Kapayapaan/ Kaayusan (Peace/ Orderliness) 5.2. Katapatan (Honesty) 5.3. Pagkamatiyaga (Perseverance)

Naipakikita ang katapatan, pakikiisa at pagsunod sa mga tuntunin o anumang kasunduang itinakda ng mag-anak na may kinalaman sa kalusugan at kaligtasan tungo sa kabutihan ng lahat

K to 12 Edukasyon sa Pagpapakatao Gabay Pangkurikulum Disyembre 2013

PAMANTAYAN SA PAGKATUTO

( Learning Competencies)

CODE

6. Nakagagawa ng mga wastong kilos at gawi sa pangangalaga ng sariling kalusugan at kaligtasan

EsP3PKPIe – 18

7. Nakahihikayat ng kapwa na gawin ang dapat para sa sariling kalusugan at kaligtasan Hal. pagkain/inumin, kagamitan, lansangan, pakikipagkaibigan

EsP3PKPIf – 19

8. Napatutunayan ang ibinubunga ng pangangalaga sa sariling kalusugan at kaligtasan 8.1. maayos at malusog na pangangatawan 8.2. kaangkupang pisikal 8.3. kaligtasan sa kapahamakan 8.4. masaya at maliksing katawan

EsP3PKPIg – 20

9. Nakasusunod nang kusang-loob at kawilihan sa mga panuntunang itinakda ng tahanan

EsP3PKPIh – 21

10. Nakasusunod sa mga pamantayan/tuntunin ng mag-anak

LEARNING MATERIALS

EsP3PKPIi – 22

Pahina 18 ng 79

K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM BATAYANG PAMANTAYANG PAGPAPAHALAGA/ PANGNILALAMAN MGA KAUGNAY NA (Content Standard) PAGPAPAHALAGA II. Mahal Ko, Kapwa Ko - Ikalawang Markahan 1. Pagdama at pagunawa sa damdamin ng iba (Empathy) 2. Pagkamatapat (Honesty/ Sincerity) 3. Paggalang (Respect) 4. Kabutihan (Kindness)

Naipamamalas ang pagunawa sa kahalagahan ng pakikipagkapwa-tao

PAMANTAYAN SA PAGGANAP

(Performance Standard)

Naisasabuhay nang palagian ang mga makabuluhang gawain tungo sa kabutihan ng kapwa 1. pagmamalasakit sa kapwa 2. pagiging matapat sa kapwa 3. pantay-pantay na pagtingin

5. Pagkabukas-palad

(Generosity)

PAMANTAYAN SA PAGKATUTO

( Learning Competencies)

11. Nakapagpapadama ng malasakit sa kapwa na may karamdaman sa pamamagitan ng mga simpleng gawain 11.1. pagtulong at pag-aalaga 11.2. pagdalaw, pag-aliw at pagdadala ng pagkain o anumang bagay na kailangan 12. Nakapagpapakita ng malasakit sa may mga kapansanan sa pamamagitan ng: 12.1. pagbibigay ng simpleng tulong sa kanilang pangangailangan 12.2. pagbibigay ng pagkakataon upang sumali at lumahok sa mga palaro o larangan ng isport at iba pang programang pampaaralan 12.3. pagbibigay ng pagkakataon upang sumali at lumahok sa mga palaro at iba pang paligsahan sa pamayanan 13. Naisasaalang-alang ang katayuan/ kalagayan/ pangkat etnikong kinabibilangan ng kapwa bata sa pamamagitan ng: 13.1. pagbabahagi ng pagkain, laruan, damit, gamit at iba pa

14. Nakapagpapakita nang may kasiyahan sa pakikiisa sa mga gawaing pambata Hal. paglalaro programa sa paaralan (paligsahan, pagdiriwang at iba pa)

K to 12 Edukasyon sa Pagpapakatao Gabay Pangkurikulum Disyembre 2013

CODE

LEARNING MATERIALS

EsP3PIIa-b – 14

EsP3P- IIce – 15

EsP3P- IIfg –16

EsP3PIIh-i – 17

Pahina 19 ng 79

K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM BATAYANG PAMANTAYANG PAMANTAYAN PAGPAPAHALAGA/ PAMANTAYAN SA PAGKATUTO PANGNILALAMAN SA PAGGANAP MGA KAUGNAY NA ( Learning Competencies) (Content Standard) (Performance Standard) PAGPAPAHALAGA III. Para Sa Kabutihan ng Lahat, Sumunod Tayo – Ikatlong Markahan 15. Nakapagpapakita ng mga kaugaliang 1. Pagmamahal sa Naipamamalas ang pag- Naipagmamalaki ang mga Pilipino tulad ng: Bansa unawa sa kahalagahan magagandang kaugaliang 15.1. pagmamano ng pananatili ng mga Pilipino sa iba’t ibang 15.2. paggamit ng "po" at "opo" 1.1. Pagmamahal sa natatanging kaugaliang pagkakataon 15.3. pagsunod sa tamang tagubilin ng mga mga kaugaliang Pilipino kaalinsabay ng nakatatanda Pilipino pagsunod sa mga tuntunin at batas na 16. Nakapagpapahayag na isang tanda ng 1.2. Pagkamasunurin may kaugnayan sa mabuting pag-uugali ng Pilipino ang pagsunod (Obedience) kalikasan at pamayanan sa tuntunin ng pamayanan 2. Likas-kayang Pagunlad (Sustainable Development) 2.1. Kalinisan at Kaayusan (Cleanliness and Orderliness)

Naipamamalas ang pagiging masunurin sa mga itinakdang alituntunin, patakaran at batas para sa malinis, ligtas at maayos na pamayanan

17. Nakapagpapanatili ng malinis at ligtas na pamayanan sa pamamagitan ng: 17.1. paglilinis at pakikiisa sa gawaing pantahanan at pangkapaligiran 17.2. wastong pagtatapon ng basura 17.3. palagiang pakikilahok sa proyekto ng pamayanan na may kinalaman sa kapaligiran 18. Nakasusunod sa mga tuntuning may kinalaman sa kaligtasan tulad ng mga babala at batas trapiko 18.1. pagsakay/pagbaba sa takdang lugar

CODE

LEARNING MATERIALS

EsP3PPPIIIa-b – 14  FL-EP, Grade3Ugaliing EsP3PPPMagtipid, IIIc-d– 15 Aralin 5,p.74  FL-EP,Grade 3, Aralin 1,p. 52 EsP3PPPIIIe-g – 16

EsP3PPPIIIh – 17

3. Pamamahala sa Panganib ng Sakuna (Disaster Risk Management) 3.1. Pakikiangkop sa Oras ng Pangangailanga (Resiliency)

19. Nakapagpapanatili ng ligtas na pamayanan sa pamamagitan ng pagiging handa sa sakuna o kalamidad

EsP3PPPIIIi – 18

3.2. Pagiging Handa sa Kaligtasan K to 12 Edukasyon sa Pagpapakatao Gabay Pangkurikulum Disyembre 2013

Pahina 20 ng 79

K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM BATAYANG PAMANTAYANG PAMANTAYAN PAGPAPAHALAGA/ PAMANTAYAN SA PAGKATUTO PANGNILALAMAN SA PAGGANAP MGA KAUGNAY NA ( Learning Competencies) (Content Standard) (Performance Standard) PAGPAPAHALAGA IV. Paggawa nang Mabuti, Kinalulugdan ng Diyos – Ikaapat na Markahan 1. Pananalig sa Diyos

(Faith)

2. Pag-asa (Hope) 3. Pagkakawanggawa

(Charity)

4. Ispiritwalidad

(Spirituality)

Naipamamalas ang pagunawa sa kahalagahan ng pananalig sa Diyos, paggalang sa sariling paniniwala at paniniwala sa iba hinggil sa Diyos, pagkakaroon ng pag-asa at pagmamahal bilang isang nilikha

1. Naisabubuhay ang paggalang sa paniniwala ng iba tungkol sa Diyos 2. Naipakikita ang pagmamahal sa Diyos at sa lahat ng Kanyang nilikha kaakibat ang pag-asa

K to 12 Edukasyon sa Pagpapakatao Gabay Pangkurikulum Disyembre 2013

20. Nakapagpapakita ng pananalig sa Diyos 21. Nakapagpapakita ng paggalang sa paniniwala ng iba tungkol sa Diyos 22. Naipamamalas ang pagmamahal sa lahat ng nilikha ng Diyos at kanyang mga biyaya sa pamamagitan ng: 22.1. pagpapakita ng kahalagahan ng pagasa para makamit ang tagumpay 22.2. pagpapakita at pagpapadama ng kahalagahan ng pagbibigay ng pagasa sa iba 22.3. pagpapakita ng suporta sa mga kaibigan o pagiging mabuting kaibigan 22.4. pagpapakita ng kabutihan at katuwiran 22.5. pagtulong sa mga nangangailangan 22.6. pag-iingat at pangangalaga sa kalikasan

CODE

LEARNING MATERIALS

EsP3PDIVa– 7

EsP3PDIVb–8

EsP3PDIVc-i– 9

Pahina 21 ng 79

K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM BAITANG 4 Pamantayan Para sa Baitang 4

Naipamamalas ng mag-aaral ang pag-unawa sa mga makabuluhang gawain na may kaakibat na pagpapahalaga tungo sa wasto, maayos, masaya at mapayapang pamumuhay para sa sarili, kapwa, bansa at Diyos.

BATAYANG PAMANTAYANG PAMANTAYAN PAGPAPAHALAGA/ PANGNILALAMAN SA PAGGANAP MGA KAUGNAY NA (Content Standard) (Performance Standard) PAGPAPAHALAGA I. Pananagutang Pansarili at Mabuting Kasapi ng Pamilya – Unang Markahan 1. Katatagan ng loob

(Fortitude)

2. Pagkamatiyaga

(Perseverance)

3. Pagkamapagtiis (Patience) 4. Mapanuring pag-iisip

(Critical thinking)

5. Pagkakaroon ng bukas na isipan

(Open-mindedness)

Naipamamalas ang pagunawa sa kahalagahan ng pagkakaroon ng katatagan ng loob, mapanuring pag-iisip, pagkamatiyaga, pagkamapagtiis, pagkabukas-isip, pagkamahinahon at pagmamahal sa katotohanan na magpapalaya sa anumang alalahanin sa buhay ng tao bilang kasapi ng pamilya

Naisasagawa nang may mapanuring pag-iisip ang tamang pamamaraan/ pamantayan sa pagtuklas ng katotohanan.

PAMANTAYAN SA PAGKATUTO

( Learning Competencies)

1. Nakapagsasabi ng katotohanan anuman ang maging bunga nito 2. Nakapagsusuri ng katotohanan bago gumawa ng anumang hakbangin: 2.1. pagsangguni sa taong kinauukulan 3. Nakapagninilay ng katotohanan mula sa mga: 3.1. balitang napakinggan 3.2. patalastas na nabasa/narinig 3.3. napanood na programang pantelebisyon 3.4. nababasa sa internet at mga social networking sites

CODE

EsP4PKPIa-b – 23 EsP4PKPIc-d – 24

LEARNING MATERIALS

 MISOSA Baitang 4, Pagbibigay ng Tamang Impormasyon  FL-EP, Baitang2 Aralin 1Mamili Ka

 MISOSA Baitang 4, Pagiging Mapanuri sa EsP4PKPPagkuha ng Ie-g - 25 Impormasyon

6. Pagmamahal sa katotohanan (Love of

truth)

7. Mapagpasensiya

(Patience/SelfControl)

4. Nakapagsasagawa nang may mapanuring pag-iisip ng tamang pamamaraan/ pamantayan sa pagtuklas ng katotohanan.

 MISOSA Baitang 4, Mahinahon sa EsP4PKP- Pagtanggap Man Ih-i - 26 ng Puna

8. Pagkamahinahon

(Calmness)

K to 12 Edukasyon sa Pagpapakatao Gabay Pangkurikulum Disyembre 2013

Pahina 22 ng 79

K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM BATAYANG PAMANTAYANG PAGPAPAHALAGA/ PANGNILALAMAN MGA KAUGNAY NA (Content Standard) PAGPAPAHALAGA II. Pakikipagkapwa-tao - Ikalawang Markahan 1. Pagdama at pagunawa sa damdamin ng iba (Empathy) 2. Pagkabukas-palad

(Generosity)

Naipamamalas ang pagunawa na hindi naghihintay ng anumang kapalit ang paggawa ng mabuti

PAMANTAYAN SA PAGGANAP

(Performance Standard)

Naisasagawa nang mapanuri ang tunay na kahulugan ng pakikipagkapwa

3. Pagkamatapat/Pagigi ng Totoo

PAMANTAYAN SA PAGKATUTO

( Learning Competencies)

5. Nakapagpapakita ng pagkamahinahon sa damdamin at kilos ng kapwa tulad ng: 5.1. pagtanggap ng sariling pagkakamali at pagtutuwid nang bukal sa loob 5.2. pagtanggap ng puna ng kapwa nang maluwag sa kalooban 5.3. pagpili ng mga salitang di-nakakasakit ng damdamin sa pagbibiro 6. Nakapagbabahagi ng sariling karanasan o makabuluhang pangyayaring nagpapakita ng pang-unawa sa kalagayan/pangangailangan ng kapwa

(Sincerity/Honesty)

7. Naisasabuhay ang pagiging bukas-palad sa 7.1. mga nangangailangan 7.2. panahon ng kalamidad 4. Paggalang (Respect) 5. Kabutihan (Kindness)

Naisasagawa ang paggalang sa karapatan ng kapwa

K to 12 Edukasyon sa Pagpapakatao Gabay Pangkurikulum Disyembre 2013

8. Nakapagpapakita ng paggalang sa iba sa mga sumusunod na sitwasyon: 8.1. oras ng pamamahinga 8.2. kapag may nag-aaral 8.3. kapag mayroong maysakit 8.4. pakikinig kapag may nagsasalita/ nagpapaliwanag 8.5. paggamit ng pasilidad ng paaralan nang may pag-aalala sa kapakanan ng kapwa 8.5.1. palikuran 8.5.2. silid-aklatan 8.5.3. palaruan 8.6. pagpapanatili ng tahimik, malinis at kaaya-ayang kapaligiran bilang paraan ng pakikipagkapwa-tao

CODE

EsP4PIIa-c–18

EsP4PIId–19

LEARNING MATERIALS

 MISOSA Baitang 4, Kapwa Ko Mahal Ko

 MISOSA Baitang 4, Pagiging Tapat sa Lahat ng Pagkakataon

EsP4PIIe– 20  MISOSA Baitang 5, Mga Karapatang Pantao, Igalang at Pahalagahan

EsP4P-IIfi– 21

Pahina 23 ng 79

K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM BATAYANG PAMANTAYANG PAMANTAYAN PAGPAPAHALAGA/ PAMANTAYAN SA PAGKATUTO PANGNILALAMAN SA PAGGANAP MGA KAUGNAY NA ( Learning Competencies) (Content Standard) (Performance Standard) PAGPAPAHALAGA III. Pagmamahal sa Bansa at Pakikibahagi sa Pandaigdigang Pagkakaisa – Ikatlong Markahan 1. Pagmamahal sa Bansa 1.1. Pagpapahalaga sa Kultura (Appreciation of One’s Culture)

2. Likas-kayang Pagunlad 2.1. Pagkakaroon ng Disiplina (Discipline) 3. Pandaigdigang Pagkakaisa (Globalism) 3.1. Kalinisan at Kaayusan

Naipamamalas ang pagunawa sa pagmamahal sa bansa sa pamamagitan ng pagpapahalaga sa kultura

Naipamamalas ang pagunawa sa kahalagahan ng pagkakaroon ng sariling disiplina para sa bansa tungo sa pandaigdigang pagkakaisa

Naisasabuhay ang mga gawaing nagpapakita ng pagpapahalaga sa kultura

Naisasabuhay ang patuloy na pagninilay para makapagpasya nang wasto tungkol sa epekto ng tulong-tulong na pangangalaga ng kapaligiran para sa kaligtasan ng bansa at daigdig

K to 12 Edukasyon sa Pagpapakatao Gabay Pangkurikulum Disyembre 2013

9. Nakapagpapakita ng kawilihan sa pakikinig o pagbabasa ng mga pamanang kulturang materyal (hal. kuwentong bayan, alamat, mga epiko) at di-materyal (hal. mga magagandang kaugalian, pagpapahalaga sa nakatatanda at iba pa) 10. Naipagmamalaki/napahahalagahan ang nasuring kultura ng iba’t ibang pangkat etniko tulad ng kuwentong-bayan, katutubong sayaw, awit, laro at iba pa

CODE

EsP4PPPIIIa-b–19

LEARNING MATERIALS

 MISOSA Baitang 5, Kawilihan sa Pagbabasa May Halaga!

EsP4PPPIIIc-d–20

11. Nakasusunod sa mga batas/panuntunang pinaiiral tungkol sa pangangalaga ng kapaligiran kahit walang nakakakita

EsP4PPPIIIe-f–21

12. Nakatutulong sa pagpapanatili ng kalinisan at kaayusan ng kapaligiran saanman sa pamamagitan ng: 12.4. segregasyon o pagtapon ng mga basurang nabubulok at di-nabubulok sa tamang lagayan 12.5. pag-iwas sa pagsunog ng anumang bagay 12.6. pagsasagawa ng muling paggamit ng mga patapong bagay (Recycling)

EsP4PPPIIIg-i–22

 MISOSA Baitang 4, Pagpapakita ng Disiplina sa Sarili sa Pamamagitan ng Matalinong Pagpapasya at Pagsunod sa Batas; Pagpapanatiling Ligtas ng Kapaligiran  MISOSA Baitang 4, Hindi Pagtatapon ng Basura sa Bakuran ng Iba; Pagtulong sa Kalinisan ng Kapaligiran (Pagtatapon ng mga Tuyong Dahon sa Compost Pit at Basura sa Basurahan); May Pakinabang ang mga Patapong Bagay

Pahina 24 ng 79

K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM BATAYANG PAMANTAYANG PAMANTAYAN PAGPAPAHALAGA/ PAMANTAYAN SA PAGKATUTO PANGNILALAMAN SA PAGGANAP MGA KAUGNAY NA ( Learning Competencies) (Content Standard) (Performance Standard) PAGPAPAHALAGA IV. Pananalig at Pagmamahal sa Diyos; Paninindigan sa Kabutihan – Ikaapat na Markahan 1. Ispiritwalidad

(Spirituality)

2. Pagmamahal sa Diyos (Love of God) 3. Pag-asa (Hope)

Nauunawaan at naipakikita ang pananalig sa Diyos sa pamamagitan ng paggalang, pagtanggap at pagmamahal sa mga likha

Naisasabuhay ang pananalig sa Diyos sa pamamagitan ng paggalang, pagtanggap at pagmamahal sa mga likha

13. Napahahalagahan ang lahat ng mga likha: may buhay at mga materyal na bagay 13.1. Sarili at kapwa-tao: 13.1.1. pag-iwas sa pagkakaroon ng sakit 13.1.2. paggalang sa kapwa-tao

CODE

EsP4PDIVa-c–10

4. Pagkakawanggawa

(Charity)

K to 12 Edukasyon sa Pagpapakatao Gabay Pangkurikulum Disyembre 2013

13.2. Hayop: 13.2.1. pagkalinga sa mga hayop na ligaw at endangered

LEARNING MATERIALS

 MISOSA Baitang 4, Biyayang Kaloob ng Panginoon, Pahalagahan; “Tapat Mo Linis Mo” para sa Kaayusan at Kalinisan ng Kapaligiran

EsP4PDIVd–11

13.3. Halaman : pangangalaga sa mga halaman gaya ng : 13.3.1. pag-aayos ng mga nabuwal halaman 13.3.2. paglalagay ng mga lupa sa paso 13.3.3. pagbubungkal ng tanim na halaman sa paligid

EsP4PDIVe-g–12

13.4. Mga Materyal na Kagamitan: 13.4.1. pangangalaga sa mga materyal na kagamitang likas o gawa ng tao

EsP4PDIVh-i –13

 MISOSA Baitang 4, Programang “Clean and Green” para sa Kaayusan at Kalinisan ng Kapaligiran

Pahina 25 ng 79

K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM BAITANG 5

Pamantayan Para sa Baitang 5

Naipamamalas ng mag-aaral ang pag-unawa sa masusing pagsusuri sa pagpapahayag, pagganap ng tungkulin na may pananagutan at pagsasabuhay ng mga ito tungo sa masaya, mapayapa at maunlad na pamumuhay para sa sarili/ mag-anak, kapwa/ pamayanan, bansa/ daigdig at Diyos.

BATAYANG PAMANTAYANG PAMANTAYAN PAGPAPAHALAGA/ PANGNILALAMAN SA PAGGANAP MGA KAUGNAY NA (Content Standard) (Performance Standard) PAGPAPAHALAGA I. Pananagutang Pansarili at Mabuting Kasapi ng Pamilya – Unang Markahan

PAMANTAYAN SA PAGKATUTO

( Learning Competencies)

LEARNING MATERIALS

1. 1. Mapanuring pagiisip (Critical

thinking)

2. Katatagan ng loob (Fortitude) 3. Pagkabukas isipan (Open-

mindedness)

Naipamamalas ang pagunawa sa kahalagahan ng pagkakaroon ng mapanuring pag-iisip sa pagpapahayag at pagganap ng anumang gawain na may kinalaman sa sarili at sa pamilyang kinabibilangan

Nakagagawa ng tamang pasya ayon sa dikta ng isip at loobin sa kung ano ang dapat at di-dapat

4. Pagmamahal sa katotohanan

(Love of truth)

5. Pagkamatiyaga

(Perseverance)

6. Pagkamapagpas ensiya/ Pagkamapagtiis

(Patience)

Naisasabuhay ang pagkakaroon ng tamang pag-uugali sa pagpapahayag at pagganap ng anumang gawain.

7. Pagkamahinahon

(Calmness)

8. Pagkamatapat

(Honesty)

K to 12 Edukasyon sa Pagpapakatao Gabay Pangkurikulum Disyembre 2013

Napahahalagahan ang katotohanan sa pamamagitan ng pagsusuri sa mga: 1.1. balitang napakinggan 1.2. patalastas na nabasa/narinig 1.3. napanood na programang pantelebisyon 1.4. nabasa sa internet 2. Nakasusuri ng mabuti at di-mabuting maidudulot sa sarili at miyembro ng pamilya ng anumang babasahin, napapakinggan at napapanood 2.1. dyaryo 2.2. magasin 2.3. radyo 2.4. telebisyon 2.5. pelikula 2.6. Internet 3. Nakapagpapakita ng kawilihan at positibong saloobin sa pag-aaral 3.1. pakikinig 3.2. pakikilahok sa pangkatang gawain 3.3. pakikipagtalakayan 3.4. pagtatanong 3.5. paggawa ng proyekto (gamit ang anumang technology tools) 3.6. paggawa ng takdang-aralin 3.7. pagtuturo sa iba

CODE

4. Nakapagpapakita ng matapat na paggawa sa mga proyektong pampaaralan

EsP5PKP – Ia- 27

EsP5PKP – Ib - 28

 FL-EP, Baitang 5, Aralin 5 – Kinabukasan, Paglaanan, p. EsP5PKP – 109 Ic-d - 29

EsP5PKP – Ie - 30 Pahina 26 ng 79

K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM BATAYANG PAGPAPAHALAGA/ MGA KAUGNAY NA PAGPAPAHALAGA

PAMANTAYANG PANGNILALAMAN

(Content Standard)

PAMANTAYAN SA PAGGANAP

(Performance Standard)

Naisasagawa ang mga kilos,gawain at pahayag na may kabutihan at katotohanan

PAMANTAYAN SA PAGKATUTO

( Learning Competencies)

CODE

5. Nakahihikayat ng iba na maging matapat sa lahat ng uri ng paggawa

EsP5PKP – Ie - 31

6. Nakapagpapatunay na mahalaga ang pagkakaisa sa pagtatapos ng gawain

EsP5PKP – If - 32

7. Nakapagpapakita ng kawilihan sa pagbabasa/pagsuri ng mga aklat at magasin 7.1. nagbabasa ng diyaryo araw-araw 7.2. nakikinig/nanonood sa telebisyon sa mga “Update” o bagong kaalaman 7.3. nagsasaliksik ng mga artikulo sa internet 8. Nakapagpapahayag nang may katapatan ng sariling opinyon/ideya at saloobin tungkol sa mga sitwasyong may kinalaman sa sarili at pamilyang kinabibilangan Hal. Suliranin sa paaralan at pamayanan 9. Nakapagpapahayag ng katotohanan kahit masakit sa kalooban gaya ng: 9.1. pagkuha ng pag-aari ng iba 9.2. pangongopya sa oras ng pagsusulit 9.3. pagsisinungaling sa sinumang miyembro ng pamilya, at iba pa 10. Nakapaghihinuha na nakapagdudulot ng kabutihan sa pagsasama nang maluwag ang pagsasabi nang tapat

LEARNING MATERIALS  MISOSA Baitang 4, Pagiging Marangal

EsP5PKP – If-g - 33

 MISOSA Baitang 5, Katapatan sa EsP5PKP – Pakikitungo sa Ig - 34 Kapwa

EsP5PKP – Ih - 35

EsP5PKP – Ii - 36

II. Pakikipagkapwa-tao - Ikalawang Markahan 1. Pagmamalasakit sa kapwa

Naipamamalas ang pag- Naisasagawa ang unawa sa kahalagahan inaasahang hakbang, kilos (Concern for ng pakikipagkapwa-tao at pahayag na may others) at pagganap ng mga paggalang at inaasahang hakbang, pagmamalasakit para sa 2. Pagkamahabagin pahayag at kilos para sa kapakanan at kabutihan ng (Compassion) kapakanan at ng pamilya pamilya at kapwa K to 12 Edukasyon sa Pagpapakatao Gabay Pangkurikulum Disyembre 2013

11. Nakapagsisimula ng pamumuno para makapagbigay ng kayang tulong para sa nangangailangan 11.1. biktima ng kalamidad 11.2. pagbibigay ng babala/impormasyon kung may bagyo, baha, sunog, lindol, at iba pa

EsP5P – IIa –22

 MISOSA Baitang 5, Pagbibigay ng Tulong para sa Nangangailangan ; Kusang Pagbibigay ng Tulong  Pahina 27 ng 79

K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM BATAYANG PAGPAPAHALAGA/ MGA KAUGNAY NA PAGPAPAHALAGA

PAMANTAYANG PANGNILALAMAN

(Content Standard)

PAMANTAYAN SA PAGGANAP

(Performance Standard)

at kapwa 3. Pagkakawang gawa (Charity) 4. Pagkamagalang

(Respectful)

5. Paggalang sa opinyon ng ibang tao(Respect for

other people’s opinion)

PAMANTAYAN SA PAGKATUTO

( Learning Competencies)

12. Nakapagbibigay-alam sa kinauukulan tungkol sa kaguluhan, at iba pa (pagmamalasakit sa kapwa na sinasaktan/kinukutya/binubully) 13. Nakapagpapakita ng paggalang sa mga dayuhan sa pamamagitan ng: 13.1. mabuting pagtanggap/pagtrato sa mga katutubo at mga dayuhan 13.2. paggalang sa natatanging kaugalian/paniniwala ng mga katutubo at dayuhang kakaiba sa kinagisnan 14. Nakabubuo at nakapagpapahayag nang may paggalang sa anumang ideya/opinion 15. Nakapagpapaubaya ng pansariling kapakanan para sa kabutihan ng kapwa

EsP5P – IIb – 23

LEARNING MATERIALS  MISOSA Baitang 5, Pagbibigay ng Impormasyon saKinauukulan

EsP5P – IIc – 24

EsP5P – IId-e – 25

FL-EP, Grade 5,

Aralin I – Paano na ang Kinabukasan  MISOSA Baitang EsP5P – IIf 4, Paggawa nang – 26 may Komitment

16. Nakapagsasaalang-alang ng karapatan ng iba

EsP5P – IIg – 27

17. Nakikilahok sa mga patimpalak o paligsahan na ang layunin ay pakikipagkaibigan

EsP5P – IIh – 28

18. Nagagampanan nang buong husay ang anumang tungkulin sa programa o proyekto gamit ang anumang teknolohiya sa paaralan

EsP5P – IIi –29

III. Pagmamahal sa Bansa at Pakikibahagi sa Pandaigdigang Pagkakaisa – Ikatlong Markahan 19. Nakapagpapakita ng mga kanais-nais na 1. Pagmamahal sa Naipamamalas ang pag- Naisasagawa nang may kaugaliang Pilipino Bansa unawa sa kahalagahan disiplina sa sarili at pakikiisa 19.1. nakikisama sa kapwa Pilipino nang pagpapakita ng sa anumang alituntuntunin 19.2. tumutulong/lumalahok sa bayanihan at 1.1. Pagkakaroon ng mga natatanging at batas na may kinalaman palusong Disiplina kaugaliang Pilipino, sa bansa at global na 19.3. magiliw na pagtanggap ng mga (Discipline) pagkakaroon ng disiplina kapakanan panauhin K to 12 Edukasyon sa Pagpapakatao Gabay Pangkurikulum Disyembre 2013

CODE

 MISOSA Baitang 4, Paggawa nang may Mataas ang Kalidad

EsP5PPP – IIIa – 23

Pahina 28 ng 79

K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM BATAYANG PAGPAPAHALAGA/ MGA KAUGNAY NA PAGPAPAHALAGA 1.2. Pananagutan (Responsibility/

Accountability)

1.3. Pagmamalasakit at Pagsasakripisyo sa Bansa (Heroism and Appreciation of Heroes)

PAMANTAYANG PANGNILALAMAN

(Content Standard)

PAMANTAYAN SA PAGGANAP

(Performance Standard)

para sa kabutihan ng lahat, komitment at pagkakaisa bilang tagapangalaga ng kapaligiran

Development)

2.1. Kasipagan

(Industrious ness)

( Learning Competencies)

20. Nakapagpapamalas ng pagkamalikhain sa pagbuo ng mga sayaw, awit at sining gamit ang anumang multimedia o teknolohiya 21. Napananatili ang pagkamabuting mamamayang Pilipino sa pamamagitan ng pakikilahok 22. Nakasusunod ng may masusi at matalinong pagpapasiya para sa kaligtasan Hal. 22.1. paalala para sa mga panoorin at babasahin 22.2. pagsunod sa mga alituntunin tungkol sa pag-iingat sa sunog at paalaala kung may kalamidad

1.4. Kamalayang Pansibiko (Civic Consciousness) 2. Likas-kayang Pagunlad (Sustainable

PAMANTAYAN SA PAGKATUTO

Naisasabuhay ang pagkakaisa at komitment bilang responsableng tagapangalaga ng kapaligiran

2.2. Pagmamalasakit sa kapaligiran

(Care of the environment)

K to 12 Edukasyon sa Pagpapakatao Gabay Pangkurikulum Disyembre 2013

CODE

LEARNING MATERIALS

EsP5PPP – IIIb – 24 EsP5PPP – IIIb – 25  MISOSA Baitang 5, Kawilihan sa Pagbabasa Road Safety EsP5PPP – Education Modules, May IIIc – 26 Halaga

23. Nakapagpapakita ng magagandang halimbawa ng pagiging responsableng tagapangalaga ng kapaligiran 23.1. pagiging mapanagutan 23.2. pagmamalasakit sa kapaligiran sa pamamagitan ng pakikiisa sa mga programang pangkapaligiran

EsP5PPP – IIId – 27

24. Napatutunayan na di-nakukuha sa kasakiman ang pangangailangan 24.1. pagiging vigilant sa mga illegal na gawaing nakasisira sa kapaligiran

EsP5PPP – IIIe– 28

25. Nakikiisa nang may kasiyahan sa mga programa ng pamahalaan na may kaugnayan sa pagpapanatili ng kapayapaan 25.1. paggalang sa karapatang pantao 25.2. paggalang sa opinyon ng iba 25.3. paggalang sa ideya ng iba

EsP5PPP – IIIf – 29

Pahina 29 ng 79

K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM BATAYANG PAGPAPAHALAGA/ MGA KAUGNAY NA PAGPAPAHALAGA

PAMANTAYANG PANGNILALAMAN

(Content Standard)

PAMANTAYAN SA PAGGANAP

(Performance Standard)

3. Pandaigdigang Pagkakaisa (Global

Solidarity)

3.1. Kapayapaan at Kaayusan

(Peace and Order)

PAMANTAYAN SA PAGKATUTO

( Learning Competencies)

26. Nakalalahok sa pangangampanya sa pagpapatupad ng mga batas para sa kabutihan ng lahat 26.1. pangkalinisan 26.2. pangkaligtasan 26.3. pangkalusugan 26.4. pangkapayapaan 26.5. pangkalikasan

27. Nakagagawa ng isang proyekto gamit ang iba’t ibang multimedia at technology tools sa pagpapatupad ng mga batas sa kalinisan, kaligtasan, kalusugan at kapayapaan 28. Nakikiisa nang buong tapat sa mga gawaing nakatutulong sa bansa at daigdig 29. Nakalilikha ng isang proyekto na nagpapakita ng pagtulong sa bansa at daigdig gamit ang iba’t ibang technology tools IV. Pananalig at Pagmamahal sa Diyos; Paninindigan sa Kabutihan – Ikaapat na Markahan 30. Nakapagpapakita nang tunay na 1. Pananalig at Naipamamalas ang pag- Naisasabuhay ang tunay na pagmamahal sa kapwa tulad ng: Pagmamahal sa sa unawa sa kahalagahan pasasalamat sa Diyos na 30.1. pagsasaalang-alang sa kapakanan ng Diyos (Faith) ng pananalig sa Diyos na nagkaloob ng buhay kapwa at sa kinabibilangang pamayanan nagbigay ng buhay 30.2. pakikiisa sa pagdarasal para sa 2. Pag-asa (Hope) Hal. kabutihan ng lahat - palagiang paggawa 30.3. pagkalinga at pagtulong sa kapwa 3. Ispiritwalidad ng mabuti sa lahat (Spirituality) 31. Nakapagpapakita ng iba’t ibang paraan ng pasasalamat sa Diyos

K to 12 Edukasyon sa Pagpapakatao Gabay Pangkurikulum Disyembre 2013

CODE

LEARNING MATERIALS

 MISOSA Baitang 5, Mga Nagaganap na Nakawan, Ilegal EsP5PPP – na Pasugalan, at IIIg – 30 iba pang Krimen, Ipagbigay-alam

EsP5PPP – IIIg-h– 31

 MISOSA Baitang 4, Pagpapakita ng Kasiyahan sa Paggawa

EsP5PPP – IIIh – 32 EsP5PPP – IIIi– 33

EsP5PD IVa-d – 14

 MISOSA Baitang 5, Paggawa nang Mabuti, Paraan ng Pagpapakatao

EsP5PD IVe-i – 15

Pahina 30 ng 79

K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM BAITANG 6 Pamantayan Para sa Baitang 6

Naipamamalas ng mag-aaral ang pag-unawa sa mga gawain na nakatutulong sa pag-angat ng sariling dignidad, pagmamahal sa kapwa na may mapanagutang pagkilos at pagpapasiya tungo sa maayos, mapayapa at maunlad na pamumuhay para sa kabutihang panlahat.

BATAYANG PAMANTAYANG PAMANTAYAN PAGPAPAHALAGA/ PANGNILALAMAN SA PAGGANAP MGA KAUGNAY NA (Content Standard) (Performance Standard) PAGPAPAHALAGA I. Pananagutang Pansarili at Mabuting Kasapi ng Pamilya – Unang Markahan 1. Mapanuring Pagiisip

(Critical Thinking)

2. Katatagan ng loob

(Fortitude)

3. Pagkamatiyaga

Naipamamalas ang pagunawa sa kahalagahan ng pagsunod sa mga tamang hakbang bago makagawa ng isang desisyon para sa ikabubuti ng lahat

Naisasagawa ang tamang desisyon nang may katatagan ng loob para sa ikabubuti ng lahat

(Perseverance)

4. Pagkabukas isipan

(Open-mindedness)

5. Pagmamahal sa katotohanan

(Love of truth)

6. Pagkamapagpasensi ya/ Pagkamapagtiis

PAMANTAYAN SA PAGKATUTO

( Learning Competencies)

1. Naisasagawa ang mga tamang hakbang na makatutulong sa pagbuo ng isang desisyon na makabubuti sa pamilya 1.1. pagsusuri nang mabuti sa mga bagay na may kinalaman sa sarili at pangyayari 1.2. pagsang-ayon sa pasya ng nakararami kung nakabubuti ito 1.3. paggamit ng impormasyon

CODE

EsP6PKPIa-i– 37

LEARNING MATERIALS

 BSP Comics/ Halaga ng Pagporma  MISOSA Baitang 6, Magsusuri Muna Bago Magbigay ng Desisyon; Panatilihin ang Kaangkupang Pisikal  MISOSA Baitang 5, Bunga ng Sariling Pagpapasya; Ang Kaalamang Mali, Ituwid!

(Patience)

7. Pagkamahinahon

(Calmness)

K to 12 Edukasyon sa Pagpapakatao Gabay Pangkurikulum Disyembre 2013

Pahina 31 ng 79

K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM BATAYANG PAMANTAYANG PAGPAPAHALAGA/ PANGNILALAMAN MGA KAUGNAY NA (Content Standard) PAGPAPAHALAGA II. Pakikipagkapwa-tao - Ikalawang Markahan 1. Paggalang sa opinyon ng ibang tao (Respect for

other people’s opinion)

2. Pagkamagalang

Naipamamalas ang pagunawa sa kahalagan ng pakikipagkapwa-tao na may kaakibat na paggalang at responsibilidad

PAMANTAYAN SA PAGGANAP

(Performance Standard)

Naisasabuhay ang pagkakaroon ng bukas na isipan at kahinahunan sa pagpapasiya para sa kapayapaan ng sarili at kapwa

(Respectful)

PAMANTAYAN SA PAGKATUTO

( Learning Competencies)

2. Naipakikita ang kahalagahan ng pagiging responsable sa kapwa: 2.1. pangako o pinagkasunduan 2.2. pagpapanatili ng mabuting pakikipagkaibigan 2.3. pagiging matapat

CODE

EsP6PIIa-c–30

LEARNING MATERIALS

 MISOSA Baitang 6, Makatuwiran at Pantay na Pagbibigay ng Pasiya

3. Pagkamapanagutan

(responsibility)

 FL-EP Grade 6, Aralin 6-Dapat Isaisip, pp. 158

4. Pagkamahabagin

(Compassion)

3. Nakapagpapakita ng paggalang sa ideya o suhestyon ng kapwa

5. Pagkakawanggawa

(Charity)

EsP6PIId-i-31

6. Pagmamalasakit sa kapwa

(Concern for others)

III. Pagmamahal sa Bansa at Pakikibahagi sa Pandaigdigang Pagkakaisa – Ikatlong Markahan 1. Pagmamahal sa Bansa (Love of Country) 1.1. Kamalayang Pansibiko (Civic Consciousness) 1.2. Mapanagutan

Naipamamalas ang pagunawa sa kahalagahan ng pagmamahal sa bansa at pandaigdigang pagkakaisa tungo sa isang maunlad, mapayapa at mapagkalingang pamayanan

Naipakikita ang mga gawaing tumutugon sa pagmamahal sa bansa sa pamamagitan ng aktibong pakikilahok na may dedikasyon at integridad

K to 12 Edukasyon sa Pagpapakatao Gabay Pangkurikulum Disyembre 2013

4. Nabibigyang-halaga ang mga batayang kalayaan na may kaukulang pananagutan at limitasyon 4.1. kalayaan sa pamamahayag 4.2. pagbibigay ng sariling opinyon, ideya o pananaw 4.3. pagsasaalang-alang ng karapatan ng iba 4.4. paghikayat sa iba na magkaroon ng kamalayan sa kanilang kalayaan 4.5. pambansang pagkakaisa

EsP6PPPIIIa-c– 34

 MISOSA Baitang 6, Makatuwiran at Pantay na Pagbibigay ng Pasiya; Pagkukusang Sumali Sa Mga Gawaing Pansibiko  MISOSA Baitang 5, Mga Karapatang Pantao, Igalang at Pahalagahan; Obligasyon Ko,

Pahina 32 ng 79

K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM BATAYANG PAGPAPAHALAGA/ MGA KAUGNAY NA PAGPAPAHALAGA

PAMANTAYANG PANGNILALAMAN

(Content Standard)

PAMANTAYAN SA PAGGANAP

(Performance Standard)

PAMANTAYAN SA PAGKATUTO

( Learning Competencies)

CODE

(Responsibility)

1.3. Pambansang Pagkakaisa (National Unity)

2. Likas-Kayang Pagunlad (Sustainable Development)

LEARNING MATERIALS Tutuparin Ko

Naipakikita ang tunay na paghanga at pagmamalaki sa mga sakripisyong ginawa ng mga Pilipino

5. Napahahalagahan ang magaling at matagumpay na mga Pilipino sa pamamagitan ng: 5.1. pagmomodelo ng kanilang pagtatagumpay 5.2. kuwento ng kanilang pagsasakripisyo at pagbibigay ng sarili para sa bayan 5.3. pagtulad sa mga mabubuting katangian na naging susi sa pagtatagumpay ng mga Pilipino

EsP6PPPIIIc-d– 35

Naipakikita ang wastong pangangalaga sa kapaligiran para sa kasalukuyan at susunod na henerasyon

2.1. Kasipagan

(Industry)

2.2. Tagapag kalinga ng kapaligiran (Care and protection of the Environment) 2.3. Pagiging Produktibo (Productvity K to 12 Edukasyon sa Pagpapakatao Gabay Pangkurikulum Disyembre 2013

6. Nakagagamit nang may pagpapahalaga at pananagutan sa kabuhayan at pinagkukunangyaman

EsP6PPPIIIe–36

 MISOSA Baitang 5, Mahusay na Pakikisama  MISOSA Baitang 6 Kabutihan ng Nakararami; Mga Pook – Pampubliko Atin Ito, Pangalagaan Mo  FL-EP, Baitang 6, Aralin 10-Si Kuya, Entrepreneur Na, p. 176  FL-EP, Baitang 6, Aralin I – Sa Maliit Nagsisimula; Aralin 2 – Ikaw ang Idol Ko; Aralin 8 Pangako Huwag Ipako; Aralin 11 – Pagtupad sa Batas  MISOSA Baitang 5, Pagpaparami ng Pagkain : Isang Paraan ng Pagiging Produktibo; Kawastuhan ng Sukat, Timbang, at Dami ng Binibili  FL-EP,Baitang 6, Dapat Isaisip; Baitang 2, Aralin 4-Mabilis Ngunit Maingat; Aralin 5 – Barya

Pahina 33 ng 79

K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM BATAYANG PAGPAPAHALAGA/ MGA KAUGNAY NA PAGPAPAHALAGA and Quality)

PAMANTAYANG PANGNILALAMAN

(Content Standard)

PAMANTAYAN SA PAGGANAP

(Performance Standard)

PAMANTAYAN SA PAGKATUTO

( Learning Competencies)

CODE

Mahalaga;

2.4. Etiko sa Paggawa (Work Ethics)

 MISOSA Baitang 6,

2.5. Pagka malikhain (Creativity) 2.6. Kaisipang/ Kamalayang Pam pamuhunan (Entre preneurial Spirit) 2.7. Matalino/Respo nsableng Mamimili (Responsible Consumerism)

7. Nakapagpapakita ng tapat na pagsunod sa mga batas pambansa at pandaigdigan tungkol sa pangangalaga sa kapaligiran

EsP6PPPIIIf–37

8. Naipagmamalaki ang anumang natapos na gawain na nakasusunod sa pamantayan at kalidad

EsP6PPPIIIg–38

9. Naipakikita ang pagiging malikhain sa paggawa ng anumang proyekto na makatutulong at magsisilbing inspirasyon tungo sa pagsulong at pag-unlad ng bansa

Naisasagawa ang mga gawain na may kaugnayan sa kapayapaan at

K to 12 Edukasyon sa Pagpapakatao Gabay Pangkurikulum Disyembre 2013

Pagtulong sa Paglilinis ng Kapaligiran; Kalinisan at Kaayusan sa Pamamagitan ng “Clean Air Act of 1999”

 MISOSA Baitang 6, Pagbibigay ng Wastong Impormasyon

Naisasagawa ang mga gawaing nagbibigay inspirasyon sa kapwa upang makamit ang kaunlaran ng bansa

2.8. Pag-iimpok at Matalinong Pamamahala ng Mapagkukunan ng Resorses (Financial Literacy) 3. Pandaigdigang Pagkakaisa (Global Solidarity)

LEARNING MATERIALS

10. Naisasakilos ang pagtupad sa mga batas pambansa at pandaigdigan 10.1. pagtupad sa mga batas para sa kaligtasan sa

EsP6PPPIIIh–39

EsP6PPPIIIh-i–40

 MISOSA Baitang 6, Kaayusan at Kalinisan ng Kapaligiran; May Pahina 34 ng 79

K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM BATAYANG PAGPAPAHALAGA/ MGA KAUGNAY NA PAGPAPAHALAGA

PAMANTAYANG PANGNILALAMAN

(Content Standard)

PAMANTAYAN SA PAGGANAP

PAMANTAYAN SA PAGKATUTO

( Learning Competencies)

(Performance Standard) kaayusan tungo sa pandaigdigang pagkakaisa

3.1. Kapayapaan at Kaayusan (Peace and Order)

10.1.1. 10.1.2. 10.1.3. 10.1.4.

CODE

daan pangkalusugan pangkapaligiran pag-abuso sa paggamit ng ipinagbabawal na gamot

LEARNING MATERIALS Iba Pang Gagamit ng mga Pookpampubliko, Ingatan ang mga ito

10.2. lumalahok sa mga kampanya at programa para sa pagpapatupad ng batas tulad ng pagbabawal sa paninigarilyo, pananakit sa hayop, at iba pa 10.3. tumutulong sa makakayanang paraan ng pagpapanatili ng kapayapaan IV. Pananalig at Pagmamahal sa Diyos; Paninindigan sa Kabutihan – Ikaapat na Markahan 1. Paninindigan sa Kabutihan (Making a Stand for the Good) 2. Pananalig at Pagmamahal sa Diyos (Faith and

Love)

Naipamamalas ang pagunawa sa kahalagahan ng pagkakaroon ng sariling kapayapaan (inner peace) para sa pakikitungo sa iba

Naisasabuhay ang pagkamabuting tao na may positibong pananaw bilang patunay sa pagunlad ng ispiritwalidad

3. Pag-asa (Hope) 4. Ispiritwalidad

11. Napatutunayan na nagpapaunlad ng pagkatao ang ispiritwalidad Hal. 11.1. pagpapaliwanag na ispiritwalidad ang pagkakaroon ng mabuting pagkatao anuman ang paniniwala 11.2. pagkakaroon ng positibong pananaw, pag-asa, at pagmamahal sa kapwa at Diyos

EsP6PDIVa-i–16

 MISOSA Baitang 6, Gintong Aral; Pagpapaliwanag na ang Karunungan ay Dapat Gamitin sa Ikauunlad at Ikabubuti ng Nakararami

(Spirituality/ Inner Peace)

K to 12 Edukasyon sa Pagpapakatao Gabay Pangkurikulum Disyembre 2013

Pahina 35 ng 79

K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM BAITANG 7

Pangkalahatang Pamantayan

NILALAMAN

(Content Standard)

Naipamamalas ng mag-aaral ang pag-unawa sa mga angkop na inaasahang kakayahan at kilos sa panahon ng pagdadalaga / pagbibinata, kakayahan at talento, hilig at pagkatao ng tao tungo sa pagtupad ng mga tungkulin sa sarili, sa kapwa, sa bansa/ daigdig at sa Diyos at pagtatakda ng mithiin upang mapanagutan ang kahihinatnan ng mga pasya at kilos. PAMANTAYANG PANGNILALAMAN

(Content Standard)

PAMANTAYAN SA PAGGANAP

MGA KASANAYANG PAMPAGKATUTO

( Learning Competencies)

(Performance Standard)

CODE

LEARNING MATERIALS

UNANG MARKAHAN: Pagkilala at Pamamahala sa mga Pagbabago sa Sarili 1. Mga Angkop na Inaasahang Kakayahan at Kilos sa Panahon ng Pagdadalaga/ Pagbibinata (Developmental Tasks): a. Pagtatamo ng bago at ganap na pakikipagugnayan (more mature relations) sa mga kasing edad (Pakikipagkaibiga n) b. Pagtanggap ng papel o gampanin sa lipunan (Pakikipagkaibiga n) 1

Naipamamalas ng magaaral ang pag-unawa sa mga inaasahang kakayahan at kilos sa panahon ng pagdadalaga/pagbibinata, talento at kakayahan, hilig, at mga tungkulin sa panahon ng pagdadalaga/pagbibinata

Naisasagawa ng mag-aaral ang mga angkop na hakbang sa paglinang ng limang inaasahang kakayahan at kilos1 (developmental tasks) sa panahon ng pagdadalaga / pagbibinata.

1.1. Natutukoy ang mga pagbabago sa kanyang sarili mula sa gulang na 8 o 9 hanggang sa kasalukuyan sa aspetong: a. Pagtatamo ng bago at ganap na pakikipag-ugnayan (more mature relations) sa mga kasing edad (Pakikipagkaibigan) b. Pagtanggap ng papel o gampanin sa lipunan c.

Pagtanggap sa mga pagbabago sa katawan at paglalapat ng tamang pamamahala sa mga ito

EsP7PSIa-1.1

d. Pagnanais at pagtatamo ng mapanagutang asal sa pakikipagkapwa/ sa lipunan e. Pagkakaroon ng kakayahang makagawa ng maingat na pagpapasya

Paalala sa guro: Bagama’t binaggit sa Modyul ang 8 inaasahang kakayahan at kilos sa panahon ng pagdadalaga/pagbibinata ayon kay David Havighurst, lima lamang ang binigyang-tuon sa Baitang 7 dahil nasa simula pa lamang ng pagdadalaga/pagbibinata ang mag-aaral. Nakatuon lamang sa limang ito ang Pagganap, Pagninilay at Pagsasabuhay sa ikaapat na bahagi ng Modyul. K to 12 Edukasyon sa Pagpapakatao Gabay Pangkurikulum Disyembre 2013 Pahina 36 ng 79

NILALAMAN

(Content Standard) c.

PAMANTAYANG PANGNILALAMAN

(Content Standard)

K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM PAMANTAYAN MGA KASANAYANG PAMPAGKATUTO SA PAGGANAP

(Performance Standard)

Pagtanggap sa mga pagbabago sa katawan at paglalapat ng tamang pamamahala sa mga ito

d. Pagnanais at pagtatamo ng mapanagutang asal sa pakikipagkapwa / sa lipunan e. Pagkakaroon ng kakayahang makagawa ng maingat na pagpapasiya

2. Mga Talento at Kakayahan

Naipamamalas ng magaaral ang pag-unawa sa talento at kakayahan

Naisasagawa ng mag-aaral ang mga gawaing angkop sa pagpapaunlad ng kanyang mga talento at kakayahan

K to 12 Edukasyon sa Pagpapakatao Gabay Pangkurikulum Disyembre 2013

( Learning Competencies)

1.2. Natatanggap ang mga pagbabagong nagaganap sa sarili sa panahon ng pagdadalaga/pagbibinata 1.3. Naipaliliwanag na ang paglinang ng mga angkop na inaasahang kakayahan at kilos (developmental tasks) sa panahon ng pagdadalaga / pagbibinata ay nakatutulong sa: a. pagkakaroon ng tiwala sa sarili, at b. paghahanda sa limang inaasahang kakayahan at kilos na nasa mataas na antas (phase) ng pagdadalaga/pagbibinata (middle and late adoscence): (paghahanda sa paghahanapbuhay, paghahanda sa pagaasawa / pagpapamilya, at pagkakaroon ng mga pagpapahalagang gabay sa mabuting asal), at pagiging mabuti at mapanagutang tao 1.4. Naisasagawa ang mga angkop na hakbang sa paglinang ng limang inaasahang kakayahan at kilos (developmental tasks) sa panahon ng pagdadalaga / pagbibinata 2.1. Natutukoy ang kanyang mga talento at kakayahan 2.2. Natutukoy ang mga aspekto ng sarili kung saan kulang siya ng tiwala sa sarili at nakikilala ang mga paraan kung paano lalampasan ang mga ito 2.3. Napatutunayan na ang pagtuklas at pagpapaunlad ng mga angking talento at kakayahan ay mahalaga sapagkat ang mga ito ay mga kaloob na kung pauunlarin ay makahuhubog ng sarili tungo sa pagkakaroon ng tiwala sa sarili, paglampas sa mga kahinaan, pagtupad ng mga tungkulin, at paglilingkod sa

CODE

LEARNING MATERIALS

EsP7PSIa-1.2

EsP7PSIb-1.3

EsP7PSIb-1.4 EsP7PSIc-2.1 EsP7PSIc-2.2

EsP7PSId-2.3

Pahina 37 ng 79

NILALAMAN

(Content Standard)

3. Mga Hilig (Interests)

4. Mga Tungkulin Bilang Nagdadalaga/ Nagbibinata: a. Sa sarili b. Bilang anak c. Bilang kapatid d. Bilang mag-aaral e. Bilang mamamayan f. Bilang mananampalataya g. Bilang konsyumer ng media h. Bilang tagapangalaga ng kalikasan

PAMANTAYANG PANGNILALAMAN

(Content Standard)

Naipamamalas ng magaaral ang pag-unawa sa mga hilig

Naipamamalas ng magaaral ang pag-unawa sa kanyang mga tungkulin sa bawat gampanin bilang nagdadalaga / nagbibinata.

K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM PAMANTAYAN MGA KASANAYANG PAMPAGKATUTO SA PAGGANAP

(Performance Standard)

Naisasagawa ng mag-aaral ang mga gawaing angkop para sa pagpapaunlad ng kanyang mga hilig

Naisasagawa ng mag-aaral ang mga gawaing angkop sa maayos na pagtupad ng kanyang mga tungkulin sa bawat gampanin bilang nagdadalaga/nagbibinata

K to 12 Edukasyon sa Pagpapakatao Gabay Pangkurikulum Disyembre 2013

( Learning Competencies)

pamayanan 2.4. Naisasagawa ang mga gawaing angkop sa pagpapaunlad ng sariling mga talento at kakayahan 3.1. Natutukoy ang kaugnayan ng pagpapaunlad ng mga hilig sa pagpili ng kursong akademiko o teknikal-bokasyonal, negosyo o hanapbuhay 3.2. Nakasusuri ng mga sariling hilig ayon sa larangan at tuon ng mga ito 3.3. Naipaliliwanag na ang pagpapaunlad ng mga hilig ay makatutulong sa pagtupad ng mga tungkulin, paghahanda tungo sa pagpili ng propesyon, kursong akademiko o teknikal-bokasyonal, negosyo o hanapbuhay, pagtulong sa kapwa at paglilingkod sa pamayanan 3.4. Naisasagawa ang mga gawaing angkop sa pagpapaunlad ng kanyang mga hilig 4.1. Natutukoy ang kanyang mga tungkulin sa bawat gampanin bilang nagdadalaga / nagbibinata 4.2. Natataya ang kanyang mga kilos tungo sa maayos na pagtupad ng kanyang mga tungkulin bilang nagdadalaga / nagbibinata 4.3. Napatutunayan na ang pag-unawa ng kabataan sa kanyang mga tungkulin sa sarili, bilang anak, kapatid, mag-aaral, mamamayan, mananampalataya, kosyumer ng media at bilang tagapangalaga ng kalikasan ay isang paraan upang maging mapanagutan bilang paghahanda sa susunod na yugto ng buhay 4.4. Naisasagawa ang mga gawaing angkop sa maayos na pagtupad ng kanyang mga

CODE

LEARNING MATERIALS

EsP7PSId-2.4 EsP7PSIe-3.1 EsP7PSIe-3.2

EsP7PSIf-3.3

EsP7PSIf-3.4 EsP7PSIg-4.1 EsP7PSIg-4.2

EsP7PSIh-4.3

EsP7PSIh-4.4 Pahina 38 ng 79

NILALAMAN

(Content Standard)

PAMANTAYANG PANGNILALAMAN

(Content Standard)

K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM PAMANTAYAN MGA KASANAYANG PAMPAGKATUTO SA PAGGANAP

(Performance Standard)

( Learning Competencies)

CODE

LEARNING MATERIALS

tungkulin sa bawat gampanin bilang nagdadalaga/nagbibinata IKALAWANG MARKAHAN: Ang Pagkatao ng Tao 5. Isip at Kilos-loob (will)

6. Ang Kaugnayan ng Konsiyensiya sa Likas na Batas Moral

Naipamamalas ng magaaral ang pag-unawa sa isip at kilos-loob.

Naipamamalas ng magaaralang pag-unawa sa kaugnayan ng konsiyensiya sa Likas na Batas Moral.

Nakagagawa ng angkop na pagpapasiya tungo sa katotohanan at kabutihan gamit ang isip at kilos-loob.

Naisasagawa ng mag-aaral ang paglalapat ng wastong paraan upang itama ang mga maling pasiya o kilos bilang kabataan batay sa tamang konsiyensiya.

K to 12 Edukasyon sa Pagpapakatao Gabay Pangkurikulum Disyembre 2013

5.1. Natutukoy ang mga katangian, gamit at tunguhin ng isip at kilos-loob

EsP7PSIa-5.1

5.2. Nasusuri ang isang pasyang ginawa batay sa gamit at tunguhin ng isip at kilos-loob

EsP7PSIa-5.2

5.3. Naipaliliwanag na ang isip at kilos-loob ang nagpapabukod-tangi sa tao, kaya ang kanyang mga pagpapasiya ay dapat patungo sa katotohanan at kabutihan

EsP7PSIb-5.3

5.4. Naisasagawa ang pagbuo ng angkop na pagpapasiya tungo sa katotohanan at kabutihan gamit ang isip at kilos-loob 6.1. Nakikilala na natatangi sa tao ang Likas na Batas Moral dahil ang pagtungo sa kabutihan ay may kamalayan at kalayaan. Ang unang prinsipyo nito ay likas sa tao na dapat gawin ang mabuti at iwasan ang masama. 6.2. Nailalapat ang wastong paraan upang baguhin ang mga pasya at kilos na taliwas sa unang prinsipyo ng Likas na Batas Moral 6.3. Nahihinuha na nalalaman agad ng tao ang mabuti at masama sa kongkretong sitwasyon batay sa sinasabi ng konsiyensiya. Ito ang Likas na Batas Moral na itinanim ng Diyos sa isip at puso ng tao. 6.4. Nakabubuo ng tamang pangangatwiran batay sa Likas na Batas Moral upang magkaroon ng angkop na pagpapasiya at kilos araw-araw

EsP7PSIb-5.4

EsP7PSIc-6.1

EsP7PSIc-6.2

EsP7PSId-6.3

EsP7PSId-6.4 Pahina 39 ng 79

NILALAMAN

(Content Standard) 7. Kalayaan

8. Dignidad

PAMANTAYANG PANGNILALAMAN

(Content Standard)

Naipamamalas ng magaaral ang pag-unawa sa kalayaan.

Naipamamalas ng magaaral ang pag-unawa sa dignidad ng tao.

K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM PAMANTAYAN MGA KASANAYANG PAMPAGKATUTO SA PAGGANAP

(Performance Standard)

Naisasagawa ng mag-aaral ang pagbuo ng mga hakbang upang baguhin o paunlarin ang kaniyang paggamit ng kalayaan.

Naisasagawa ng mag-aaral ang mga konkretong paraan upang ipakita ang paggalang at pagmamalasakit sa mga taong kapus-palad o higit na nangangailangan.

K to 12 Edukasyon sa Pagpapakatao Gabay Pangkurikulum Disyembre 2013

( Learning Competencies)

CODE

7.1. Nakikilala ang mga indikasyon / palatandaan ng pagkakaroon o kawalan ng kalayaan

EsP7PTIIe-7.1

7.2. Nasusuri kung nakikita sa mga gawi ng kabataan ang kalayaan

EsP7PTIIe-7.2

7.3. Nahihinuha na likas sa tao ang malayang pagpili sa mabuti o sa masama; ngunit ang kalayaan ay may kakambal na pananagutan para sa kabutihan

EsP7PTIIf-7.3

7.4. Naisasagawa ang pagbuo ng mga hakbang upang baguhin o paunlarin ang kaniyang paggamit ng kalayaan

EsP7PTIIf-7.4

8.1. Nakikilala na may dignidad ang bawat tao anoman ang kanyang kalagayang panlipunan, kulay, lahi, edukasyon, relihiyon at iba pa

EsP7PTIIg-8.1

8.2. Nakabubuo ng mga paraan upang mahalin ang sarili at kapwa na may pagpapahalaga sa dignidad ng tao

EsP7PTIIg-8.2

8.3. Napatutunayan na ang a. paggalang sa dignidad ng tao ay ang nagsisilbing daan upang mahalin ang kapwa tulad ng pagmamahal sa sarili at b. ang paggalang sa dignidad ng tao ay nagmumula sa pagiging pantay at magkapareho nilang tao

EsP7PTIIh-8.3

8.4. Naisasagawa ang mga konkretong paraan upang ipakita ang paggalang at pagmamalasakit sa mga taong kapuspalad o higit na nangangailangan kaysa sa kanila

EsP7PTIIh-8.4

LEARNING MATERIALS

Pahina 40 ng 79

NILALAMAN

(Content Standard)

PAMANTAYANG PANGNILALAMAN

(Content Standard)

K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM PAMANTAYAN MGA KASANAYANG PAMPAGKATUTO SA PAGGANAP

(Performance Standard)

( Learning Competencies)

CODE

LEARNING MATERIALS

IKATLONG MARKAHAN: Ang Pagpapahalaga at Birtud 9. Kaugnayan ng Pagpapahalaga at Birtud

10. Hirarkiya ng mga Pagpapahalaga

Naipamamalas ng magaaral ang pag-unawa sa pagpapahalaga at birtud.

Naipamamalas ng magaaral ang pag-unawa sa hirarkiya ng mga pagpapahalaga.

Naisasagawa ng mag-aaral ang pagsasabuhay ng mga pagpapahalaga at birtud na magpapaunlad ng kanyang buhay bilang nagdadalaga/nagbibinata.

Naisasagawa ng mag-aaral ang paglalapat ng mga tiyak na hakbang upang mapataas ang antas ng kaniyang mga pagpapahalaga.

K to 12 Edukasyon sa Pagpapakatao Gabay Pangkurikulum Disyembre 2013

9.1. Nakikilala ang pagkakaiba at pagkakaugnay ng birtud at pagpapahalaga

EsP7PBIIIa-9.1

9.2. Natutukoy a. ang mga birtud at pagpapahalaga na isasabuhay at b. ang mga tiyak na kilos na ilalapat sa pagsasabuhay ng mga ito

EsP7PBIIIa-9.2

9.3. Napatutunayan na ang paulit-ulit na pagsasabuhay ng mga mabuting gawi batay sa mga moral na pagpapahalaga ay patungo sa paghubog ng mga birtud (acquired virtues)

EsP7PBIIIb-9.3

9.4. Naisasagawa ang pagsasabuhay ng mga pagpapahalaga at birtud na magpapaunlad ng kanyang buhay bilang nagdadalaga/ nagbibinata

EsP7PBIIIb-9.4

10.1. Natutukoy ang iba’t ibang antas ng pagpapahalaga at ang mga halimbawa ng mga ito

EsP7PBIIIc-10.1

10.2. Nakagagawa ng hagdan ng sariling pagpapahalaga batay sa Hirarkiya ng mga Pagpapahalaga ni Max Scheler

EsP7PBIIIc-10.2

10.3. Napatutunayang ang piniling uri ng pagpapahalaga batay sa hirarkiya ng mga pagpapahalaga ay gabay sa makatotohanang pag-unlad ng ating pagkatao

EsP7PBIIId-10.3

10.4. Naisasagawa ang paglalapat ng mga tiyak na hakbang upang mapataas ang antas ng kaniyang mga pagpapahalaga

EsP7PBIIId-10.4 Pahina 41 ng 79

NILALAMAN

(Content Standard) 11. Mga Panloob na Salik (Internal Factors) na Nakaiimpluwensya sa Paghubog ng mga Pagpapahalaga a. Konsiyensiya b. Mapanagutang Paggamit ng Kalayaan c. Pagiging Sensitibo sa Gawang Masama b. Pagsasabuhay ng mga Birtud c. Disiplinang Pansarili d. Moral na Integridad

PAMANTAYANG PANGNILALAMAN

(Content Standard)

Naipamamalas ng magaaral ang pag-unawa sa mga panloob na salik na nakaiimpluwensya sa paghubog ng mga pagpapahalaga.

K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM PAMANTAYAN MGA KASANAYANG PAMPAGKATUTO SA PAGGANAP

(Performance Standard)

Naisasagawa ng mag-aaral ang paglalapat ng mga hakbang sa pagpapaunlad ng mga panloob na salik na nakaiimpluwensya sa paghubog ng mga pagpapahalaga.

12. Mga Panlabas na Naipamamalas ng magNaisasagawa ng mag-aaral Salik (External aaral ang pag-unawa sa ang pagiging mapanuri at Factors) na mga panlabas na salik na mapanindigan sa mga Nakaiimpluwensya sa nakaiimpluwensya sa pasiya at kilos sa gitna ng Paghubog ng mga paghubog ng mga mga nagtutunggaliang Pagpapahalaga pagpapahalaga. mga panlabas na salik na a. Pamilya at Paraan nakaiimpluwensiya sa ng Pag-aaruga sa paghubog ng mga Anak pagpapahalaga. b. Guro at Tagapagturo ng Relihiyon c. Mga Kapwa Kabataan d. Pamana ng Kultura e. Katayuang PanlipunanK to 12 Edukasyon sa Pagpapakatao Gabay Pangkurikulum Disyembre 2013

( Learning Competencies)

CODE

11.1. Nakikilala ang mga panloob na salik na nakaiimpluwensya sa paghubog ng mga pagpapahalaga

EsP7PBIIIe-11.1

11.2. Nasusuri ang isang kilos batay sa isang panloob na salik na nakaiimpluwensya sa paghubog ng mga pagpapahalaga

EsP7PBIIIe-11.2

11.3. Nahihinuha na ang paglalapat ng mga panloob na salik sa pang-araw-araw na buhay ay gabay sa paggawa ng mapanagutang pasiya at kilos

EsP7PBIIIf-11.3

11.4. Naisasagawa ang paglalapat ng mga hakbang sa pagpapaunlad ng mga panloob na salik na nakaiimpluwensya sa paghubog ng mga pagpapahalaga

EsP7PBIIIf-11.4

12.1. Naiisa-isa ang mga panlabas na salik na nakaiimpluwensya sa paghubog ng mga pagpapahalaga 12.2. Nasusuri ang isang kilos o gawi batay sa impluwensya ng isang panlabas na salik (na nakaiimpluwensya sa paghubog ng pagpapahalaga) sa kilos o gawi na ito 12.3. Napatutunayan na ang pag-unawa sa mga panlabas na salik na nakaiimpluwensya sa paghubog ng mga pagpapahalaga ay nakatutulong upang maging mapanuri at mapanindigan ang tamang pasya at kilos sa gitna ng mga nagtutunggaliang impluwensya 12.4. Naisasagawa ang pagiging mapanuri at mapanindigan sa mga pasiya at kilos sa gitna ng mga nagtutunggaliang

LEARNING MATERIALS

EsP7PBIIIg-12.1 EsP7PBIIIg-12.2

EsP7PBIIIh-12.3

EsP7PBIIIh-12.4 Pahina 42 ng 79

NILALAMAN

(Content Standard)

PAMANTAYANG PANGNILALAMAN

(Content Standard)

K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM PAMANTAYAN MGA KASANAYANG PAMPAGKATUTO SA PAGGANAP

(Performance Standard)

Pangkabuhayan f. Media

( Learning Competencies)

CODE

LEARNING MATERIALS

impluwensya ng mga panlabas na salik na nakaiimpluwensya sa paghubog ng mga pagpapahalaga

IKAAPAT NA MARKAHAN: Ang Pagtatakda ng Mithiin at Pagpapasiya 13. Ang Pangarap at Mithiin

14. Ang Mabuting Pagpapasiya

Naipamamalas ng magaaral ang pag-unawa sa kaniyang mga pangarap at mithiin.

Naipamamalas ng magaaral ang pag-unawa sa mabuting pagpapasiya.

Naisasagawa ng mag-aaral ang paglalapat ng pansariling plano sa pagtupad ng kaniyang mga pangarap.

Naisasagawa ng mag-aaral ang pagbuo ng Personal na Pahayag ng Misyon sa Buhay (Personal Mission Statement) batay sa mga hakbang sa mabuting pagpapasiya.

K to 12 Edukasyon sa Pagpapakatao Gabay Pangkurikulum Disyembre 2013

13.1. Nakikilala na ang mga pangarap ang batayan ng mga pagpupunyagi tungo sa makabuluhan at maligayang buhay

EsP7PBIVa-13.1

13.2. Nakapagtatakda ng malinaw at makatotohanang mithiin upang magkaroon ng tamang direksyon sa buhay at matupad ang mga pangarap

EsP7PBIVa-13.2

13.3. Nahihinuha na ang pagtatakda ng malinaw at makatotohanang mithiin ay nagsisilbing gabay sa tamang pagpapasiya upang magkaroon ng tamang direksyon sa buhay at matupad ang mga pangarap

EsP7PBIVb-13.3

13.4. Naisasagawa ang paglalapat ng pansariling plano sa pagtupad ng mga pangarap

EsP7PBIVb-13.4

14.1. Naipaliliwanag ang kahalagahan ng makabuluhang pagpapasiya sa uri ng buhay

EsP7PBIVc-14.1

14.2. Nasusuri ang ginawang Personal na Pahayag ng Misyon sa Buhay kung ito ay may pagsasaalang-alang sa tama at matuwid na pagpapasiya 14.3. Nahihinuha na ang pagbuo ng Personal na Pahayag ng Misyon sa Buhay ay gabay sa tamang pagpapasiya upang magkaroon ng tamang direksyon sa buhay at matupad ang mga pangarap 14.4. Naisasagawa ang pagbuo ng Personal na Pahayag ng Misyon sa Buhay batay sa mga hakbang sa mabuting pagpapasiya

EsP7PBIVc-14.2

EsP7PBIVd-14.3 EsP7PBIVd-14.4 Pahina 43 ng 79

NILALAMAN

(Content Standard) 15. Mga Pansariling Salik sa Pagpili ng Kursong Akademiko o Teknikalbokasyonal, Sining o Isports, Negosyo o Hanapbuhay

16. Halaga ng Pag-aaral sa Paghahanda Para sa Pagnenegosyo at Paghahanapbuhay

PAMANTAYANG PANGNILALAMAN

(Content Standard)

Naipamamalas ng magaaral ang pag-unawa sa mga pansariling salik sa pagpili ng kursong akademiko o teknikalbokasyonal, sining o isports negosyo o hanapbuhay.

Naipamamalas ng magaaral ang pag-unawa sa kahalagahan ng pag-aaral bilang paghahanda para sa pagnenegosyo at paghahanapbuhay.

K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM PAMANTAYAN MGA KASANAYANG PAMPAGKATUTO SA PAGGANAP

(Performance Standard)

Naisasagawa ng magaaral ang pagtatakda ng mithiin gamit ang Goal Setting at Action Planning Chart.

Naisasagawa ng mag-aaral ang plano ng paghahanda para sa minimithing kursong akademiko o teknikal-bokasyonal, negosyo o hanapbuhay batay sa pamantayan sa pagbuo ng Career Plan.

K to 12 Edukasyon sa Pagpapakatao Gabay Pangkurikulum Disyembre 2013

( Learning Competencies)

15.1. Natutukoy ang mga personal na salik na kailangang paunlarin kaugnay ng pagpaplano ng kursong akademiko o teknikal-bokasyonal, negosyo o hanapbuhay 15.2. Natatanggap ang kawalan o kakulangan sa mga personal na salik na kailangan sa pinaplanong kursong akademiko o teknikal-bokasyonal, negosyo o hanapbuhay 15.3. Naipaliliwanag na mahalaga ang pagtutugma ng mga personal na salik at mga kailanganin (requirements) sa pinaplanong kursong akademiko o teknikal-bokasyonal, sining o isports, negosyo o hanapbuhay upang magkaroon ng makabuluhang negosyo o hanapbuhay, maging produktibo at makibahagi sa pagunlad ng ekonomiya ng bansa 15.4. Naisasagawa ang pagtatakda ng mithiin gamit ang Goal Setting at Action Planning Chart 16.1. Nakikilala ang (a) mga kahalagahan ng pag-aaral bilang paghahanda sa pagnenegosyo at paghahanapbuhay at ang (b) mga hakbang sa paggawa ng Career Plan 16.2. Natutukoy ang mga sariling kalakasan at kahinaan at nakapagbabalangkas ng mga hakbang upang magamit ang mga kalakasan sa ikabubuti at malagpasan ang mga kahinaan 16.3. Naipaliliwanag na sa pag-aaral nalilinang ang mga kasanayan, pagpapahalaga, talento at mga kakayahang makatutulong, sa pagtatagumpay sa pinaplanong buhay, negosyo o hanapbuhay

CODE

LEARNING MATERIALS

EsP7PBIVe-15.1

EsP7PBIVe-15.2

EsP7PBIVf-15.3

EsP7PBIVf-15.4 EsP7PBIVg16.1

EsP7PBIVg-16.2

EsP7PBIVh-16.3

Pahina 44 ng 79

NILALAMAN

(Content Standard)

PAMANTAYANG PANGNILALAMAN

(Content Standard)

K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM PAMANTAYAN MGA KASANAYANG PAMPAGKATUTO SA PAGGANAP

(Performance Standard)

( Learning Competencies)

16.4. Naisasagawa ang plano ng paghahanda para sa minimithing kursong akademiko o teknikal-bokasyonal, negosyo o hanapbuhay batay sa pamantayan sa pagbuo ng Career Plan

K to 12 Edukasyon sa Pagpapakatao Gabay Pangkurikulum Disyembre 2013

CODE

LEARNING MATERIALS

EsP7PBIVh-16.4

Pahina 45 ng 79

K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM BAITANG 8 Pangkalahatang Pamantayan

NILALAMAN

(Content Standard)

Naipamamalas ng mag-aaral ang pag-unawa sa layunin at kahalagahan ng pamilya at pakikipagkapwa upang maging mapanagutan sa pakikipag-ugnayan sa iba tungo sa makabuluhang buhay sa lipunan. PAMANTAYANG PANGNILALAMAN

(Content Standard)

PAMANTAYAN SA PAGGANAP

(Performance Standard)

MGA KASANAYANG PAMPAGKATUTO

( Learning Competencies)

CODE

LEARNING MATERIALS

UNANG MARKAHAN: Ang Pamilya Bilang Ugat ng Pakikipagkapwa Pamantayang Naipamamalas ng mag-aaral ang pag-unawa sa kahalagahan, katangian at layunin ng pamilya sa pagpapaunlad ng pakikipagkapwa. Pangnilalaman Batayang Konsepto 1. Ang pamilya bilang natural na institusyon ng lipunan

2. Ang misyon ng pamilya sa pagbibigay ng edukasyon, paggabay sa pagpapasiya at paghubog ng pananampalataya

Ang mga pagpapahalagang natutuhan sa loob ng pamilya ay nakaiimpluwensya sa pakikitungo sa kapwa; ganoon din, ang mga pagpapahalagang nakuha sa pakikipagkapwa ay nakatutulong sa pagpapatatag ng pamilya. Naipamamalas ng magaaral ang pag-unawa sa pamilya bilang natural na institusyon ng lipunan.

Naipamamalas ng magaaral ang pag-unawa sa misyon ng pamilya sa pagbibigay ng edukasyon, paggabay sa pagpapasya at paghubog ng pananampalataya.

Naisasagawa ng mag-aaral ang mga angkop na kilos tungo sa pagpapatatag ng pagmamahalan at pagtutulungan sa sariling pamilya.

Naisasagawa ang mga angkop na kilos tungo sa pagpapaunlad ng mga gawi sa pag-aaral at pagsasabuhay ng pananampalataya sa pamilya

K to 12 Edukasyon sa Pagpapakatao Gabay Pangkurikulum Disyembre 2013

1.1. Natutukoy ang mga gawain o karanasan sa sariling pamilya na kapupulutan ng aral o may positibong impluwensya sa sarili 1.2. Nasusuri ang pag-iral ng pagmamahalan,pagtutulungan at pananampalataya sa isang pamilyang nakasama, naobserbahan o napanood 1.3. Napatutunayan kung bakit ang pamilya ay natural na institusyon ng pagmamahalan at pagtutulungan na nakatutulong sa pagpapaunlad ng sarili tungo sa makabuluhang pakikipagkapwa 1.4. Naisasagawa ang mga angkop na kilos tungo sa pagpapatatag ng pagmamahalan at pagtutulungan sa sariling pamilya 2.1. Nakikilala ang mga gawi o karanasan sa sariling pamilya na nagpapakita ng pagbibigay ng edukasyon, paggabay sa pagpapasya at paghubog ng pananampalataya 2.2. Nasusuri ang mga banta sa pamilyang Pilipino sa pagbibigay ng edukasyon, paggabay sa pagpapasya at paghubog ng pananampalataya

EsP8PBIa-1.1 EsP8PBIa-1.2

EsP8PBIb-1.3

EsP8PBIb-1.4 EsP8PBIc-2.1

EsP8PBIc-2.2 Pahina 46 ng 79

NILALAMAN

(Content Standard)

3. Ang misyon ng pamilya sa pagbibigay ng edukasyon, paggabay sa pagpapasiya at paghubog ng pananampalataya

PAMANTAYANG PANGNILALAMAN

(Content Standard)

Naipamamalas ng magaaral ang pag-unawa sa misyon ng pamilya sa pagbibigay ng edukasyon, paggabay sa pagpapasya at paghubog ng pananampalataya.

K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM PAMANTAYAN MGA KASANAYANG PAMPAGKATUTO SA PAGGANAP

(Performance Standard)

Naisasagawa ang mga angkop na kilos tungo sa pagpapaunlad ng mga gawi sa pag-aaral at pagsasabuhay ng pananampalataya sa pamilya

K to 12 Edukasyon sa Pagpapakatao Gabay Pangkurikulum Disyembre 2013

( Learning Competencies)

2.3. Naipaliliwanag na: a. Bukod sa paglalang, may pananagutan ang mga magulang na bigyan ng maayos na edukasyon ang kanilang mga anak, gabayan sa pagpapasya at hubugin sa pananampalataya. b. Ang karapatan at tungkulin ng mga magulang na magbigay ng edukasyon ang bukod-tangi at pinakamahalagang gampanin ng mga magulang. 2.4. Naisasagawa ang mga angkop na kilos tungo sa pagpapaunlad ng mga gawi sa pag-aaral at pagsasabuhay ng pananampalataya sa pamilya 3.1. Natutukoy ang mga gawain o karanasan sa sariling pamilya o pamilyang nakasama, naobserbahan o napanood na nagpapatunay ng pagkakaroon o kawalan ng bukas na komunikasyon 3.2. Nabibigyang-puna ang uri ng komunikasyon na umiiral sa isang pamilyang nakasama, naobserbahan o napanood 3.3. Nahihinuha na: a. Ang bukas na komunikasyon sa pagitan ng mga magulang at mga anak ay nagbibigay-daan sa mabuting ugnayan ng pamilya sa kapwa. b. Ang pag-unawa at pagiging sensitibo sa pasalita, di-pasalita at virtual na uri ng komunikasyon ay nakapagpapaunlad ng pakikipagkapwa. c. Ang pag-unawa sa limang antas ng komunikasyon ay makatutulong sa angkop at maayos na pakikipag-ugnayan sa kapwa.

CODE

LEARNING MATERIALS

EsP8PBId-2.3

EsP8PBId-2.4

EsP8PBIe-3.1 EsP8PBIe-3.2

EsP8PBIf-3.3

Pahina 47 ng 79

NILALAMAN

(Content Standard)

4. Ang Panlipunan at Pampulitikal na Papel ng Pamilya

PAMANTAYANG PANGNILALAMAN

(Content Standard)

Naipamamalas ng magaaral ang pag-unawa sa papel ng pamilya sa pamayanan.

K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM PAMANTAYAN MGA KASANAYANG PAMPAGKATUTO SA PAGGANAP

(Performance Standard)

Naisasagawa ng mag-aaral ang isang gawaing angkop sa panlipunan at pampulitikal na papel ng pamilya.

( Learning Competencies)

3.4. Naisasagawa ang mga angkop na kilos tungo sa pagkakaroon at pagpapaunlad ng komunikasyon sa pamilya 4.1. Natutukoy ang mga gawain o karanasan sa sariling pamilya na nagpapakita ng pagtulong sa kapitbahay o pamayanan (papel na panlipunan) at pagbabantay sa mga batas at institusyong panlipunan (papel na pampulitikal) 4.2. Nasusuri ang isang halimbawa ng pamilyang ginagampanan ang panlipunan at pampulitikal na papel nito 4.3. Nahihinuha na may pananagutan ang pamilya sa pagbuo ng mapagmahal na pamayanan sa pamamagitan ng pagtulong sa kapitbahay o pamayanan (papel na panlipunan) at pagbabantay sa mga batas at institusyong panlipunan (papel na pampolitikal) 4.4. Naisasagawa ang isang gawaing angkop sa panlipunan at pampulitikal na papel ng pamilya

CODE

LEARNING MATERIALS

EsP8PBIf-3.4

EsP8PBIg-4.1

EsP8PBIg-4.2

EsP8PBIh-4.3

EsP8PBIh-4.4

IKALAWANG MARKAHAN: Ang Pakikipagkapwa Pamantayang Naipamamalas ng mag-aaral ang pag-unawa sa mga konsepto sa pakikipagkapwa, pakikipagkaibigan, komunikasyon, at emosyon. Pangnilalaman Batayang Konsepto

5. Ang Pakikipagkapwa

Ang tao ay likas na panlipunang nilalang, kaya’t kailangan niyang mamuhay sa lipunan kasama ang kanyang kapwa upang malinang siya sa aspetong intelektwal, panlipunan, pangkabuhayan, at politikal. Ang pagmamahal na naipakikita sa paglilingkod sa kapwa ay kailangan upang maging ganap na tao. Naipamamalas ng magaaral ang pag-unawa sa konsepto ng pakikipagkapwa.

Naisasagawa ng mag-aaral ang isang pangkatang gawaing tutugon sa pangangailangan ng mga mag-aaral o kabataan sa paaralan o pamayanan.

K to 12 Edukasyon sa Pagpapakatao Gabay Pangkurikulum Disyembre 2013

5.1. Natutukoy ang mga taong itinuturing niyang kapwa 5.2. Nasusuri ang mga impluwensya ng kanyang kapwa sa kanya sa aspektong intelektwal, panlipunan, pangkabuhayan, at pulitikal 5.3. Nahihinuha na: a. Ang tao ay likas na panlipunang nilalang, kaya’t nakikipag-ugnayan siya sa kanyang kapwa upang malinang

EsP8PIIa-5.1 EsP8PIIa-5.2 EsP8PIIb-5.3 Pahina 48 ng 79

NILALAMAN

(Content Standard)

6. Pakikipagkaibigan

PAMANTAYANG PANGNILALAMAN

(Content Standard)

Naipamamalas ng magaaral ang pag-unawa sa pakikipagkaibigan.

K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM PAMANTAYAN MGA KASANAYANG PAMPAGKATUTO SA PAGGANAP

(Performance Standard)

Naisasagawa ng mag-aaral ang mga angkop na kilos upang mapaunlad ang pakikipagkaibigan (hal.: pagpapatawad).

K to 12 Edukasyon sa Pagpapakatao Gabay Pangkurikulum Disyembre 2013

( Learning Competencies)

siya sa aspetong intelektwal, panlipunan, pangkabuhayan, at politikal. b. Ang birtud ng katarungan (justice) at pagmamahal (charity) ay kailangan sa pagpapatatag ng pakikipagkapwa c. Ang pagiging ganap niyang tao ay matatamo sa paglilingkod sa kapwa ang tunay na indikasyon ng pagmamahal. 5.4. Naisasagawa ang isang gawaing tutugon sa pangangailangan ng mga mag-aaral o kabataan sa paaralan o pamayanan sa aspetong intelektwal, panlipunan, pangkabuhayan, o pulitikal 6.1. Natutukoy ang mga taong itinuturing niyang kaibigan at ang mga natutuhan niya mula sa mga ito 6.2. 6.2. Nasusuri ang kanyang mga pakikipagkaibigan batay sa tatlong uri ng pakikipagkaibigan ayon kay Aristotle 6.3. Nahihinuha na: a. Ang pakikipagkaibigan ay nakatutulong sa paghubog ng matatag na pagkakakilanlan at pakikisalamuha sa lipunan. b. Maraming kabutihang naidudulot ang pagpapanatili ng mabuting pakikipagkaibigan: ang pagpapaunlad ng pagkatao at pakikipagkapwa at pagtatamo ng mapayapang lipunan/pamayanan. c. Ang pagpapatawad ay palatandaan ng pakikipagkaibigang batay sa kabutihan at pagmamahal. Nakatutulong ito sa pagtamo ng integrasyong pansarili at pagpapaunlad ng pakikipagkapwa.

CODE

LEARNING MATERIALS

EsP8PIIb-5.4 EsP8PIIc-6.1 EsP8PIIc-6.2

EsP8PIId-6.3

Pahina 49 ng 79

NILALAMAN

(Content Standard)

7. Emosyon

8. Ang Mapanagutang Pamumuno at Pagiging Tagasunod

PAMANTAYANG PANGNILALAMAN

(Content Standard)

Naipamamalas ng magaaral ang pag-unawa sa mga konsepto tungkol sa emosyon.

Naipamamalas ng magaaral ang pag-unawa sa mga konsepto sa pagiging mapanagutang lider at tagasunod

K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM PAMANTAYAN MGA KASANAYANG PAMPAGKATUTO SA PAGGANAP

(Performance Standard)

Naisasagawa ng mag-aaral ang mga angkop na kilos upang mapamahalaanan ang kanyang emosyon.

Naisasagawa ng mag-aaral ang mga angkop na kilos upang mapaunlad ang kakayahang maging mapanagutang lider at tagasunod.

K to 12 Edukasyon sa Pagpapakatao Gabay Pangkurikulum Disyembre 2013

( Learning Competencies)

6.4. Naisasagawa ang mga angkop na kilos upang mapaunlad ang pakikipagkaibigan (hal.: pagpapatawad) 7.1. Natutukoy ang magiging epekto sa kilos at pagpapasiya ng wasto at hindi wastong pamamahala ng pangunahing emosyon. 7.2. Nasusuri kung paano naiimpluwensyahan ng isang emosyon ang pagpapasiya sa isang sitwasyon na may krisis, suliranin o pagkalito 7.3. Napangangatwiranan na: a. Ang pamamahala ng emosyon sa pamamagitan ng pagtataglay ng mga birtud ay nakatutulong sa pagpapaunlad ng sarili at pakikipagkapwa. b. Ang katatagan (fortitude) at kahinahunan (prudence) ay nakatutulong upang harapin ang matinding pagkamuhi, matinding kalungkutan, takot at galit.

CODE

LEARNING MATERIALS

EsP8PIId-6.4 EsP8PIIe-7.1 EsP8PIIe-7.2

EsP8PIIf-7.3

7.4. Naisasagawa ang mga angkop na kilos upang mapamahalaan nang wasto ang emosyon

EsP8PIIf-7.4

8.1. Natutukoy ang kahalagahan ng pagiging mapanagutang lider at tagasunod

EsP8PIlg-8.1

8.2. Nasusuri ang katangian ng mapanagutang lider at tagasunod na nakasama, naobserbahan o napanood

EsP8PIlg-8.2

8.3. Nahihinuha na ang pagganap ng tao sa kanyang gampanin bilang lider at tagasunod ay nakatutulong sa pagpapaunlad ng sarili tungo sa mapanagutang pakikipag-ugnayan sa kapwa at makabuluhang buhay sa lipunan

EsP8PIlh-8.3

8.4. Naisasagawa ang mga angkop na kilos upang mapaunlad ang kakayahang maging mapanagutang lider at tagasunod

EsP8PIlh-8.4 Pahina 50 ng 79

NILALAMAN

(Content Standard)

PAMANTAYANG PANGNILALAMAN

(Content Standard)

K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM PAMANTAYAN MGA KASANAYANG PAMPAGKATUTO SA PAGGANAP

(Performance Standard)

( Learning Competencies)

CODE

LEARNING MATERIALS

IKATLONG MARKAHAN: Mga Pagpapahalaga at Birtud sa Pakikipagkapwa Pamantayang Naipamamalas ng mag-aaral ang pag-unawa sa mga konsepto sa mga pagpapahalaga at birtud sa pakikipagkapwa. Pangnilalaman Batayang Konsepto

Sa pagsasabuhay ng mga pagpapahalagang moral at birtud, naisusulong ang matatag na pakikipagkapwa.

9. Pasasalamat sa ginawang kabutihan ng kapwa

Naipamamalas ng magaaral ang pag-unawa sa mga konsepto tungkol sa pasasalamat.

10. Pagsunod at paggalang sa mga magulang, nakatatanda at may awtoridad

Naipamamalas ng magaaral ang pag-unawa sa pagsunod at paggalang sa magulang, nakatatanda at may awtoridad.

Naisasagawa ng mag-aaral ang mga angkop na kilos sa isang pangkatang gawain ng pasasalamat.

Naisasagawa ng mag-aaral ang mga angkop na kilos ng pagsunod at paggalang sa magulang, nakatatanda at may awtoridad at nakaiimpluwensya sa kapwa kabataan na maipamalas ang mga ito.

K to 12 Edukasyon sa Pagpapakatao Gabay Pangkurikulum Disyembre 2013

9.1. Natutukoy ang mga biyayang natatanggap mula sa kabutihang-loob ng kapwa at mga paraan ng pagpapakita ng pasasalamat 9.2. Nasusuri ang mga halimbawa o sitwasyon na nagpapakita ng pasasalamat o kawalan nito 9.3. Napatutunayan na ang pagiginig mapagpasalamat ay ang pagkilala na ang maraming bagay na napapasaiyo at malaking bahagi ng iyong pagkatao ay nagmula sa kapwa, na sa kahuli-hulihan ay biyaya ng Diyos. Kabaligtaran ito ng Entitlement Mentality, isang paniniwala o pag-iisip na anomang inaasam mo ay karapatan mo na dapat bigyan ng dagliang pansin. Hindi naglalayong bayaran o palitan ang kabutihan ng kapwa kundi gawin sa iba ang kabutihang ginawa sa iyo. 9.4. Naisasagawa ang mga angkop na kilos ng pasasalamat 10.1 Nakikilala ang: a. mga paraan ng pagpapakita ng paggalang na ginagabayan ng katarungan at pagmamahal b. bunga ng hindi pagpapamalas ng pagsunod at paggalang sa magulang, nakatatanda at may awtoridad 10.2 Nasusuri ang mga umiiral na paglabag sa paggalang sa magulang, nakatatanda at may awtoridad 10.3 Nahihinuha na dapat gawin ang pagsunod at paggalang sa mga magulang, nakatatanda at may awtoridad dahil sa pagmamahal, sa

EsP8PBIIIa-9.1 EsP8PBIIIa-9.2

EsP8PBIIIb-9.3

EsP8PBIIIb-9.4

EsP8PBIIIc-10.1

EsP8PBIIIc-10.2 EsP8PBIIId-10.3 Pahina 51 ng 79

NILALAMAN

(Content Standard)

11. Paggawa ng mabuti sa kapwa

PAMANTAYANG PANGNILALAMAN

(Content Standard)

Naipamamalas ng magaaral ang pag-unawa sa mga konsepto sa paggawa ng mabuti sa kapwa

K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM PAMANTAYAN MGA KASANAYANG PAMPAGKATUTO SA PAGGANAP

(Performance Standard)

Naisasagawa ng mag-aaral ang mga angkop na kilos sa isang mabuting gawaing tumutugon sa pangangailangan ng mga marginalized, IPs at differently abled.

( Learning Competencies)

malalim na pananagutan at sa pagkilala sa kanilang awtoridad na hubugin, bantayan at paunlarin ang mga pagpapahalaga ng kabataan 10.4 Naisasagawa ang mga angkop na kilos ng pagsunod at paggalang sa mga magulang, nakatatanda at may awtoridad at nakaiimpluwensiya sa kapwa kabataan na maipamalas ang mga ito 11.1 Nailalahad ang mga kabutihang ginawa niya sa kapwa 11.2 Natutukoy ang mga pangangailangan ng iba’t ibang uri ng tao at nilalang na maaaring tugunan ng mga kabataan 11.3. Naipaliliwanag na: Dahil sa paglalayong gawing kaaya-aya ang buhay para sa kapwa at makapagbigay ng inspirasyon na tularan ng iba, ang paggawa ng kabutihan sa kapwa ay ginagawa nang buong-puso 11.4. Naisasagawa ang mga angkop na kilos sa isang mabuting gawaing tumutugon sa pangangailangan ng kapwa

12. Katapatan sa salita at gawa

Naipamamalas ng magaaral ang pag-unawa sa katapatan sa salita at gawa.

Naisasagawa ng mag-aaral ang mga angkop na kilos sa pagsasabuhay ng katapatan sa salita at gawa.

K to 12 Edukasyon sa Pagpapakatao Gabay Pangkurikulum Disyembre 2013

12.1. Nakikilala ang a. kahalagahan ng katapatan, b. mga paraan ng pagpapakita ng katapatan, at c. bunga ng hindi pagpapamalas ng katapatan 12.2. Nasusuri ang mga umiiral na paglabag ng mga kabataan sa katapatan 12.3 Naipaliliwanag na: Ang pagiging tapat sa salita at gawa ay pagpapatunay ng pagkakaroon ng komitment sa katotohanan at ng mabuti/ matatag na konsensya. May layunin itong maibigay sa kapwa ang nararapat para sa

CODE

LEARNING MATERIALS

EsP8PBIIId-10.4 EsP8PBIIIe-11.1 EsP8PBIIIe-11.2

EsP8PBIIIf-11.3

EsP8PBIIIf-11.4

EsP8PBIIIg-12.1 EsP8PBIIIg-12.2 EsP8PBIIIh-12.3

Pahina 52 ng 79

NILALAMAN

(Content Standard)

PAMANTAYANG PANGNILALAMAN

(Content Standard)

K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM PAMANTAYAN MGA KASANAYANG PAMPAGKATUTO SA PAGGANAP

(Performance Standard)

( Learning Competencies)

kanya, gabay ang diwa ng pagmamahal. 12.4 Naisasagawa ang mga mga angkop na kilos sa pagsasabuhay ng katapatan sa salita at gawa

CODE

LEARNING MATERIALS

EsP8PBIIIh-12.4

IKAAPAT NA MARKAHAN: Mga Isyu sa Pakikipagkapwa Pamantayang Naipamamalas ng mag-aaral ang pag-unawa sa mga isyu at suliraning kaugnay ng pakikipagkapwa Pangnilalaman Ang pag-unawa sa mga paglabag sa pakikipagkapwa ay nakatutulong sa paggamit ng kalayaan tungo sa paggalang ng dignidad ng sarili at Batayang Konsepto kapwa. 13.1. Natutukoy ang tamang pagpaqpakahulugan EsP8IP13. Ang Sekswalidad ng Naipamamalas ng magNaisasagawa ng mag-aaral sa sekswalidad IVa-13.1 Tao aaral ang pag-unawa sa ang tamang kilos tungo sa 13.2. Nasusuri ang ilang napapanahong isyu ayon EsP8IPmga konsepto sa paghahanda sa susunod na sa tamang pananaw sa sekswalidad IVa-13.2 sekswalidad ng Tao. yugto ng buhay bilang 13.3. Nahihinuha na: nagdadalaga at nagbibinata Ang pagkakaroon ng tamang pananaw sa at sa pagtupad niya ng sekswalidad ay mahalaga para sa EsP8IPkanyang bokasyon na paghahanda sa susunod na yugto ng IVb-13.3 magmahal buhay ng isang nagdadalaga at nagbibinata at sa pagtupad niya sa kanyang bokasyon na magmahal 13.4. Naisasagawa ang tamang kilos tungo sa paghahanda sa susunod na yugto ng buhay EsP8IPbilang nagdadalaga at nagbibinata at sa IVb-13.4 pagtupad niya ng kanyang bokasyon na magmahal 14. Mga Karahasan sa Paaralan

Naipamamalas ng magaaral ang pag-unawa sa mga karahasan sa paaralan.

Naisasagawa ng mag-aaral ang mga angkop na kilos upang maiwasan at matugunan ang mga karahasan sa kanyang paaralan.

K to 12 Edukasyon sa Pagpapakatao Gabay Pangkurikulum Disyembre 2013

14.1. Nakikilala ang mga uri, sanhi at epekto ng mga umiiral na karahasan sa paaralan

EsP8IPIVc-14.1

14.2. Nasusuri ang mga aspekto ng pagmamahal sa sarili at kapwa na kailangan upang maiwasan at matugunan ang karahasan sa paaralan

EsP8IPIVc-14.2

14.3. Naipaliliwanag na: a. Ang pag-iwas sa anomang uri ng karahasan sa paaralan (tulad ng pagsali sa fraternity at gang at pambubulas) at ang

EsP8IPIVd-14.3 Pahina 53 ng 79

NILALAMAN

(Content Standard)

PAMANTAYANG PANGNILALAMAN

(Content Standard)

K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM PAMANTAYAN MGA KASANAYANG PAMPAGKATUTO SA PAGGANAP

(Performance Standard)

( Learning Competencies)

CODE

LEARNING MATERIALS

aktibong pakikisangkot upang masupil ito ay patunay ng pagmamahal sa sarili at kapwa at paggalang sa buhay. Ang pagmamahal na ito sa kapwa ay may kaakibat na katarungan – ang pagbibigay sa kapwa ng nararapat sa kanya (ang kanyang dignidad bilang tao.) b. May tungkulin ang tao kaugnay sa buhayang ingatan ang kanyang sarili at umiwas sa kamatayan o sitwasyong maglalagay sa kanya sa panganib. Kung minamahal niya ang kanyang kapwa tulad ng sarili, iingatan din niya ang buhay nito. 14.4. Naisasagawa ang mga angkop na kilos upang maiwasan at masupil ang mga karahasan sa kanyang paaralan 15. Agwat Teknolohikal

Naipamamalas ng magaaral ang pag-unawa sa mga konsepto tungkol sa agwat teknolohikal.

Nakapaghahain ang magaaral ng mga hakbang para matugunan ang hamon ng hamon ng agwat teknolohikal.

K to 12 Edukasyon sa Pagpapakatao Gabay Pangkurikulum Disyembre 2013

15.1. Natutukoy ang kahulugan ng Agwat Teknolohikal 15.2. Nasusuri ang: a. pagkakaiba-iba ng mga henerasyon sa pananaw sa teknolohiya at b. ang implikasyon ng pagkakaroon at di pagkakaroon ng access sa teknolohiya 15.3. Nahihinuha na: a. Ang pag-unawa sa pagkakaiba ng mga henerasyon sa pananaw sa teknolohiya ay makatutulong sa pagpapaunlad ng pakikipag-ugnayan sa kapwa. b. Ang pag-unawa sa konsepto ng Agwat Teknolohikal ay mahalaga sa pagsusulong ng moral na karapatan ng tao sa pantay na oportunidad kaugnay ng pagpapaunlad ng antas ng kanyang pamumuhay. 15.4. Nakapaghahain ng mga hakbang para matugunan ang hamon ng hamon ng agwat teknolohikal

EsP8IPIVd-14.4 EsP8IPIVe-15.1 EsP8IPIVe-15.2

EsP8IPIVf-15.3

EsP8IPIVf-15.4 Pahina 54 ng 79

NILALAMAN

(Content Standard) 16. Ang Epekto ng Migrasyon sa Pamilyang Pilipino

PAMANTAYANG PANGNILALAMAN

(Content Standard)

Naipamamalas ng magaaral ang pag-unawa sa epekto ng migrasyon sa pamilyang Pilipino

K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM PAMANTAYAN MGA KASANAYANG PAMPAGKATUTO SA PAGGANAP

(Performance Standard)

Naisasagawa ng mag-aaral ang mga angkop na kilos sa pagharap sa mga epekto ng migrasyon sa pamilyang Pilipino

K to 12 Edukasyon sa Pagpapakatao Gabay Pangkurikulum Disyembre 2013

( Learning Competencies)

16.1. Natutukoy ang mga epekto ng migrasyon sa pamilyang Pilipino 16.2. Nasusuri ang mga sanhi ng migrasyon sa pamilyang Pilipino 16.3. Nahihinuha na ang banta ng migrasyon sa pamilyang Pilipino ay mapagtatagumpayan sa tulong ng pagpapatatag ng pagmamahalan sa pamilya at paghubog ng pagkatao ng bawat miyembro nito 16.4. Naisasagawa ang mga angkop at konkretong hakbang sa pagiging handa sa mga epekto ng migrasyon sa pamilyang Pilipino

CODE

LEARNING MATERIALS

EsP8IPIVg-16.1 EsP8IPIVg-16.2 EsP8IPIVh-16.3 EsP8IPIVh-16.4

Pahina 55 ng 79

K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM BAITANG 9 Pangkalahatang Pamantayan

NILALAMAN

(Content Standard)

Naipamamalas ng mag-aaral ang pag-unawa sa mga konsepto tungkol sa lipunan at paggawa bilang paglilingkod tungo sa tamang pagpili ng kurso o hanapbuhay na magiging makabuluhan at kapaki-pakinabang sa kanya at sa lipunan. PAMANTAYANG PANGNILALAMAN

(Content Standard)

PAMANTAYAN SA PAGGANAP

(Performance Standard)

MGA KASANAYANG PAMPAGKATUTO

( Learning Competencies)

UNANG MARKAHAN: Ang Papel ng Lipunan sa Tao Pamantayang Naipamamalas ng mag-aaral ang pag-unawa sa papel ng lipunan at ang halaga nito sa pag-unlad ng tao. Pangnilalaman 1.1. Natutukoy ang mga elemento ng kabutihang 1. Layunin ng Lipunan: Naipamamalas ng magNaisasagawa ng mag-aaral panlahat Kabutihang Panlahat aaral ang pag-unawa sa ang isang proyekto na 1.2. Nakapagsusuri ng mga halimbawa ng lipunan at layunin nito makatutulong sa isang pagsasaalang-alang sa kabutihang panlahat (ang kabutihang pamayanan o sektor sa sa pamilya, paaralan, pamayanan o lipunan panlahat). pangangailangang 1.3. Napangangatwiranan na ang pagsisikap ng pangkabuhayan, bawat tao na makamit at mapanatili ang pangkultural, at kabutihang panlahat sa pamamagitan ng pangkapayapaan. pagsasabuhay ng moral na pagpapahalaga ay mga puwersang magpapatatag sa lipunan 1.4. Naisasagawa ang isang proyekto na makatutulong sa isang pamayanan o sektor sa pangangailangang pangkabuhayan, pangkultural, at pangkapayapaan. 2.1. Naipaliliwanag ang: 2. Naipamamalas ng magNakapagtataya o a. dahilan kung bakit may lipunang pulitikal a. Bakit may aaral ang pag-unawa nakapaghuhusga ang magb. Prinsipyo ng Subsidiarity Lipunang Pulitikal kung bakit may lipunang aaral kung ang Prinsipyo ng c. Prinsipyo ng Pagkakaisa b. Prinsipyo ng pulitikal at ang Prinsipyo Subsidiarity at Pagkakaisa 2.2. Natataya ang pag-iral o kawalan sa pamilya, Subsidiarity at ng Subsidiarity at ay umiiral o nilalabag sa paaralan, baranggay, pamayanan, o Pagkakaisa Pagkakaisa pamilya, paaralan, lipunan/bansa ng: baranggay/pamayanan, at a. Prinsipyo ng Subsidiarity lipunan/bansa gamit ang b. Prinsipyo ng Pagkakaisa case study. 2.3. Napatutunayan na: a. May mga pangangailangan ang tao na hindi niya makakamtan bilang indibidwal na makakamit niya lamang sa pamahalaan o K to 12 Edukasyon sa Pagpapakatao Gabay Pangkurikulum Disyembre 2013

CODE

LEARNING MATERIALS

EsP9PLIa-1.1 EsP9PLIa-1.2 EsP9PLIb-1.3

EsP9PLIb-1.4 EsP9PLIc-2.1

EsP9PLIc-2.2

EsP9PLId-2.3 Pahina 56 ng 79

NILALAMAN

(Content Standard)

3. Lipunang Ekonomiya (Economic Society)

PAMANTAYANG PANGNILALAMAN

(Content Standard)

Naipamamalas ng magaaral ang pag-unawa sa lipunang ekonomiya.

K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM PAMANTAYAN MGA KASANAYANG PAMPAGKATUTO SA PAGGANAP

(Performance Standard)

Nakatataya ang mag-aaral ng lipunang ekonomiya sa isang baranggay/pamayanan, at lipunan/bansa gamit ang dokumentaryo o photo/video journal (hal.YouScoop).

K to 12 Edukasyon sa Pagpapakatao Gabay Pangkurikulum Disyembre 2013

( Learning Competencies)

organisadong pangkat tulad ng mga pangangailangang pangkabuhayan, pangkultural, at pangkapayapaan. b. Kung umiiral ang Prinsipyo ng Subsidiarity, mapananatili ang pagkukusa, kalayaan at pananagutan ng pamayanan o pangkat na nasa mababang antas at maisasaalangalang ang dignidad ng bawat kasapi ng pamayanan. c. Kailangan ang pakikibahagi ng bawat tao sa mga pagsisikap na mapabuti ang uri ng pamumuhay sa lipunan/bansa, lalo na sa pag-angat ng kahirapan, dahil nakasalalay ang kaniyang pag-unlad sa pag-unlad ng lipunan (Prinsipyo ng Pagkakaisa). 2.4. Nakapagtataya o nakapaghuhusga kung umiiral ang Prinsipyo ng Subsidiarity at Pagkakaisa ay umiiral o nilalabag sa pamilya, paaralan, pamayanan (baranggay), at lipunan/bansa 3.1. Nakikilala ang mga katangian ng mabuting ekonomiya

CODE

LEARNING MATERIALS

EsP9PLId-2.4 EsP9PLIe-3.1

3.2. Nakapagsusuri ng maidudulot ng magandang ekonomiya

EsP9PLIe-3.2

3.3. Napatutunayan na: a. Ang mabuting ekonomiya ay iyong napauunlad ang lahat – walang taong sobrang mayaman at maraming mahirap. b. Ang ekonomiya ay hindi para lamang sa sariling pag-unlad kundi sa pag-unlad ng lahat.

EsP9PLIf-3.3

3.4. Nakatataya ng lipunang ekonomiya sa isang baranggay/pamayanan, at lipunan/bansa gamit ang dokumentaryo o photo/video journal (hal.YouScoop)

EsP9PLIf-3.4

Pahina 57 ng 79

NILALAMAN

(Content Standard) 4. Lipunang Sibil (Civil Society), Media at Simbahan

PAMANTAYANG PANGNILALAMAN

(Content Standard)

Naipamamalas ng magaaral ang pag-unawa sa Lipunang Sibil (Civil Society), Media at Simbahan.

K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM PAMANTAYAN MGA KASANAYANG PAMPAGKATUTO SA PAGGANAP

(Performance Standard)

Natataya ng mag-aaral ang adbokasiya ng iba’t ibang lipunang sibil batay sa kontribusyon ng mga ito sa katarungang panlipunan, pang-ekonomiyang pagunlad (economic viability), pakikilahok ng mamamayan, pangangalaga ng kapaligiran, kapayapaan, pagkakapantay ng kababaihan at kalalakihan (gender equality) o ispiritwalidad (mga pagpapahalagang kailangan sa isang sustainable society).

K to 12 Edukasyon sa Pagpapakatao Gabay Pangkurikulum Disyembre 2013

( Learning Competencies)

4.1. Natutukoy ang mga halimbawa ng lipunang sibil at ang kani-kaniyang papel na ginagampanan ng mga ito upang makamit ang kabutihang panlahat 4.2. Nasusuri ang mga adhikaing nagbubunsod sa mga lipunang sibil upang kumilos tungo sa kabutihang panlahat 4.3. Nahihinuha na : a. Ang layunin ng Lipunang Sibil, ang likaskayang pag-unlad, ay isang ulirang lipunan na pinagkakaisa ang mga panlipunang pagpapahalaga tulad ng katarungang panlipunan, pang-ekonomiyang pag-unlad (economic viability), pakikilahok ng mamamayan, pangangalaga ng kapaligiran, kapayapaan, pagkakapantay ng kababaihan at kalalakihan (gender equality) at ispiritwalidad. b. Ang layunin ng media ay ang pagpapalutang ng katotohanang kailangan ng mga mamamayan sa pagpapasya. c. Sa tulong ng simbahan, nabibigyan ng mas mataas na antas ng katuturan ang mga materyal na pangangailangan na tinatamasa natin sa tulong ng estado at sariling pagkukusa. 4.4. a. Natataya ang adbokasiya ng iba’t ibang lipunang sibil batay sa kontribusyon ng mga ito sa katarungang panlipunan, pangekonomiyang pag-unlad (economic viability), pakikilahok ng mamamayan, pangangalaga ng kapaligiran, kapayapaan, pagkakapantay ng kababaihan at kalalakihan (gender equality) at ispiritwalidad (mga pagpapahalagang kailangan sa isang lipunang sustainable)

CODE

LEARNING MATERIALS

EsP9PLIg-4.1 EsP9PLIg-4.2

EsP9PLIh-4.3

EsP9PLIh-4.4

Pahina 58 ng 79

NILALAMAN

(Content Standard)

PAMANTAYANG PANGNILALAMAN

(Content Standard)

K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM PAMANTAYAN MGA KASANAYANG PAMPAGKATUTO SA PAGGANAP

(Performance Standard)

( Learning Competencies)

CODE

LEARNING MATERIALS

b. Nakapagsasagawa ng mga pananaliksik sa pamayanan upang matukoy kung may lipunang sibil na kumikilos dito, matukoy ang adbokasiya ng lipunang sibil sa pamayanan, at matasa ang antas ng pagganap nito sa pamayanan IKALAWANG MARKAHAN: Ang Tungkulin ng Tao sa Lipunan Pamantayang Pangnilalaman 5. Karapatan at Tungkulin

6. Mga Batas na Nakabatay sa Likas na Batas Moral (Natural Law)

Naipamamalas ng mga mag-aaral ang pag-unawa sa mga tungkulin ng tao sa lipunan. Naipamamalas ng magaaral ang pag-unawa sa mga karapatan at tungkulin ng tao sa lipunan

Naipamamalas ng magaaral ang pag-unawa sa mga batas na nakabatay sa Likas na Batas Moral (Natural Law).

Naisasagawa ng mag-aaral ang mga angkop na kilos upang ituwid ang mga nagawa o naobserbahang paglabag sa mga karapatang tao sa pamilya, paaralan, baranggay/pamayanan, o lipunan/bansa

Nakabubuo ang mag-aaral ng panukala sa isang batas na umiiral tungkol sa mga kabataan tungo sa pagsunod nito sa likas na batas moral.

K to 12 Edukasyon sa Pagpapakatao Gabay Pangkurikulum Disyembre 2013

5.1. Natutukoy ang mga karapatan at tungkulin ng tao 5.2. Nasusuri ang mga paglabag sa karapatang pantao na umiiral sa pamilya, paaralan, baranggay/pamayanan, o lipunan/bansa 5.3. Napatutunayan na ang karapatan ay magkakaroon ng tunay na kabuluhan kung gagampanan ng tao ang kanyang tungkulin na kilalanin at unawain, gamit ang kanyang katwiran, ang pagkakapantay-pantay ng dignidad ng lahat ng tao 5.4. Naisasagawa ang mga angkop na kilos upang ituwid ang mga nagawa o naobserbahang paglabag sa mga karapatang pantao sa pamilya, paaralan, baranggay/pamayanan, o lipunan/bansa 6.1. Natutukoy ang mga batas na nakaayon sa Likas na Batas Moral 6.2. Nasusuri ang mga batas na umiiral at panukala tungkol sa mga kabataan batay sa pagsunod ng mga ito sa Likas na Batas Moral 6.3. Nahihinuha na ang pagsunod sa batas na nakabatay sa Likas na Batas Moral (Natural Law), gumagaratiya sa pagtugon sa pangangailangan ng tao at umaayon sa dignidad ng tao at sa kung ano ang hinihingi ng tamang katwiran, ay mahalaga upang

EsP9TTIIa-5.1 EsP9TTIIa-5.2

EsP9TTIIb-5.3

EsP9TTIIb-5.4 EsP9TTIIc-6.1 EsP9TTIIc-6.2

EsP9TTIId-6.3

Pahina 59 ng 79

NILALAMAN

(Content Standard)

7. Ang Paggawa Bilang Paglilingkod at Pagtaguyod ng Dignidad ng Tao

8. Pakikilahok at Bolunterismo

PAMANTAYANG PANGNILALAMAN

(Content Standard)

Naipamamalas ng magaaral ang pag-unawa sa paggawa bilang tagapagtaguyod ng dignidad ng tao at paglilingkod.

Naipamamalas ng magaaral ang pag-unawa sa kahalagahan ng pakikilahok at bolunterismo sa pagunlad ng mamamayan at lipunan.

K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM PAMANTAYAN MGA KASANAYANG PAMPAGKATUTO SA PAGGANAP

(Performance Standard)

Nakabubuo ang mag-aaral ng paglalahat tungkol sa kabutihang naidudulot ng paggawa sa sarili, kapwa/pamilya, at lipunan gamit ang panayam sa mga manggagawang kumakatawan sa taong nangangailangan (marginalized) na nasa iba’t ibang kurso o trabahong teknikal-bokasyonal.

Nakalalahok ang mag-aaral ng isang proyekto o gawain para sa baranggay o mga sektor na may partikular na pangangailangan (hal., mga batang may kapansanan o mga matatandang walang kumakalinga).

K to 12 Edukasyon sa Pagpapakatao Gabay Pangkurikulum Disyembre 2013

( Learning Competencies)

makamit ang kabutihang panlahat 6.4. Naipahahayag ang pagsang-ayon o pagtutol sa isang umiiral na batas batay sa pagtugon nito sa kabutihang panlahat 7.1. Naipalilwanag ang kahalagahan ng paggawa bilang tagapagtaguyod ng dignidad ng tao at paglilingkod 7.2. Nakapagsusuri kung ang paggawang nasasaksihan sa pamilya, paaralan o baranggay/pamayanana ay nagtataguyod ng dignidad ng tao at paglilingkod 7.3. Napatutunayan na sa pamamagitan ng paggawa, nakapagpapamalas ang tao ng mga pagpapahalaga na makatutulong upang patuloy na maiangat, bunga ng kanyang paglilingkod, ang antas kultural at moral ng lipunan at makamit niya ang kaganapan ng kanyang pagkatao 7.4. Nakabubuo ng sintesis tungkol sa kabutihang naidudulot ng paggawa gamit ang panayam sa mga manggagawang kumakatawan sa taong nangangailangan (marginalized) na nasa iba’t ibang kurso o trabahong teknikalbokasyonal 8.1. Naiuugnay ang kahalagahan ng pakikilahok at bolunterismo sa pag-unlad ng mamamayan at lipunan 8.2. Nakapagsusuri ng kwentong buhay ng mga taong inilaan ang malaking bahagi ng kanilang buhay para sa pagboboluntaryo Hal. Efren Peñaflorida, greenpeace volunteers atbp. 8.3. Napatutunayan na: a. Ang pakikilahok at bolunterismo ng bawat mamamayan sa mga gawaing pampamayanan, panlipunan/ pambansa, batay sa kanyang talento, kakayahan, at

CODE

LEARNING MATERIALS

EsP9TTIId-6.4 EsP9TTIIe-7.1 EsP9TTIIe-7.2

EsP9TTIIf-7.3

EsP9TTIIf-7.4

EsP9TTIIg-8.1 EsP9TTIIg-8.2

EsP9TTIIh-8.3

Pahina 60 ng 79

NILALAMAN

(Content Standard)

PAMANTAYANG PANGNILALAMAN

(Content Standard)

K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM PAMANTAYAN MGA KASANAYANG PAMPAGKATUTO SA PAGGANAP

(Performance Standard)

( Learning Competencies)

papel sa lipunan, ay makatutulong sa pagkamit ng kabutihang panlahat b. Bilang obligasyong likas sa dignidad ng tao, ang pakikilahok ay nakakamit sa pagtulong o paggawa sa mga aspekto kung saan mayroon siyang personal na pananagutan 8.4. Nakalalahok sa isang proyekto o gawain sa baranggay o mga sektor na may partikular na pangangailangan Hal. mga batang may kapansanan o mga matatandang walang kumakalinga

CODE

LEARNING MATERIALS

EsP9TTIIh-8.4

IKATLONG MARKAHAN: Mga Kaugnay na Pagpapahalaga sa Paggawa Pamantayang Pangnilalaman: 9. Katarungang Panlipunan

10. Kagalingan sa Paggawa

Naipamamalas ng mag-aaral ang pag-unawa sa mga pagpapahalagang kaugnay ng paggawa tungo sa pag-unlad ng sarili, kapwa at bansa Naipamamalas ng magaaral ang pag-unawa sa konsepto ng katarungang panlipunan.

Naipamamalas ng magaaral ang kahalagahan ng kagalingan sa paggawa

Natutugunan ng mag-aaral ang pangangailangan ng kapwa o pamayanan sa mga angkop na pagkakataon.

Nakatatapos ang mag-aaral ng isang gawain o produkto na mayroong kalidad o kagalingan sa paggawa.

K to 12 Edukasyon sa Pagpapakatao Gabay Pangkurikulum Disyembre 2013

9.1. Nakikilala ang mga palatandaan ng katarungang panlipunan 9.2. Nakapagsusuri ng mga paglabag sa katarungang panlipunan ng mga tagapamahala at mamamayan 9.3. Napatutunayan na may pananagutan ang bawat mamamayan na ibigay sa kapwa ang nararapat sa kanya 9.4. Natutugunan ang pangangailangan ng kapwa o pamayanan sa mga angkop na pagkakataon 10.1. Natutukoy ang mga indikasyon na may kalidad o kagalingan sa paggawaang isang gawain o produkto 10.2. Nakabubuo ng mga hakbang upang magkaroon ng kalidad o kagalingan sa paggawa ang isang gawain o produkto 10.3. Naipaliliwanag na kailangan ang kagalingan sa paggawa at paglilingkod upang maiangat ang sarili, mapaunlad ang ekonomiya ng bansa at mapasalamatan ang Diyos sa mga talentong Kanyang kaloob 10.4. Nakapagtatapos ng isang gawain o produkto na mayroong kalidad o kagalingan sa

EsP9KPIIIc-9.1 EsP9KPIIIc-9.2 EsP9KPIIId-9.3 EsP9KPIIId-9.4 EsP9KPIIIg-10.1 EsP9KPIIIg-10.2 EsP9KPIIIh-10.3 EsP9KPIIIh-10.4 Pahina 61 ng 79

NILALAMAN

(Content Standard)

PAMANTAYANG PANGNILALAMAN

(Content Standard)

K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM PAMANTAYAN MGA KASANAYANG PAMPAGKATUTO SA PAGGANAP

(Performance Standard)

( Learning Competencies)

CODE

LEARNING MATERIALS

paggawa 11. Kasipagan, Pagpupunyagi, Pagtitipid at Wastong Pamamahala sa Naimpok

12. Pamamahala ng Paggamit ng Oras

Naipamamalas ng magaaral ang pag-unawa sa kahalagahan ng kasipagan sa paggawa

Naipamamalas ng magaaral ang kakayahan sa pamamahala ng paggamit ng oras.

Nakagagawa ang mag-aaral ng mga hakbang upang mapanatili ang kasipagan sa pag-aaral o takdang gawain sa tahanan.

Natataya ng mag-aaral ang sariling kakayahan sa pamamahala sa oras batay sa pagsasagawa ng mga gawain na nasa kanyang iskedyul ng mga gawain.

K to 12 Edukasyon sa Pagpapakatao Gabay Pangkurikulum Disyembre 2013

11.1. Natutukoy ang mga indikasyon ng taong masipag, nagpupunyagi sa paggawa, nagtitipid at pinamamahalaan ang naimpok

EsP9KPIIIa-11.1

11.2. Nakagagawa ng journal ng mga gawaing natapos nang pinaghandaan, ayon sa pamantayan at may motibasyon sa paggawa

EsP9KPIIIa-11.2

11.3. Napatutunayan na: a. Ang kasipagan na nakatuon sa disiplinado at produktibong gawain na naaayon sa itinakdang mithiin ay kailangan upang umunlad ang sariling pagkatao, kapwa, lipunan at bansa b. Ang mga hirap, pagod at pagdurusa ay nadadaig ng pagpupunyagi tungo sa pagtupad ng itinakdang mithiin

EsP9KPIIIb-11.3

11.4. Nakagagawa ng Chart ng pagsunod sa hakbang upang matupad ang itinakdang gawain nang may kasipagan at pagpupunyagi

EsP9KPIIIb-11.4

12.1. Naipaliliwanag ang kahalagahan ng pamamahala ng paggamit ng oras

EsP9KPIIIe-12.1

12.2. Nakapagtatala sa journal ng mga pagkakataong napamahalaan ang oras

EsP9KPIIIe-12.2

12.3. Napatutunayang ang pamamahala ng oras ay kailangan sa kaayusan ng paggawa upang magampanan ang mga tungkulin nang may prayoritisasyon (prioritization)

EsP9KPIIIf-12.3

12.4. Natataya ang sariling kakayahan sa pamamahala sa oras batay sa pagsasagawa ng mga gawain na nasa kanyang iskedyul ng mga gawain

EsP9KPIIIf-12.4 Pahina 62 ng 79

NILALAMAN

(Content Standard)

PAMANTAYANG PANGNILALAMAN

(Content Standard)

K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM PAMANTAYAN MGA KASANAYANG PAMPAGKATUTO SA PAGGANAP

(Performance Standard)

( Learning Competencies)

CODE

LEARNING MATERIALS

IKAAPAT NA MARKAHAN: Mapanagutang Pagpaplano ng Kursong Akademiko o Teknikal-Bokasyonal, Sining at Isports, Negosyo o Hanapbuhay Pamantayang Pangnilalaman

Naipamamalas ng mag-aaral ang pag-unawa sa kahalagahan ng pagpaplano ng kursong akademiko o teknikal-bokasyonal o negosyo bilang tugon sa hamon ng paggawa

13. Mga Pansariling Salik sa Pagpili ng Tamang Kursong Akademiko o TeknikalBokasyonal, Sining at Isports, Negosyo o Hanapbuhay

Naipamamalas ng magaaral ang pag-unawa sa mga pansariling salik sa pagpili ng tamang kursong akademiko o teknikal-bokasyonal, negosyo o hanapbuhay.

Nagtatakda ang mag-aaral ng sariling tunguhin pagkatapos ng haiskul na naaayon sa taglay na mga talento, pagpapahalaga, tunguhin at katayuang ekonomiya.

a. b. c. d.

Talento Kasanayan (skills) Hilig Pagpapahalaga – (service to and love of country) e. Katayuang pinansyal f. Mithiin

14. Personal na Pahayag ng Misyon sa Buhay

Naipamamalas ng magaaral ang pag-unawa sa kahalagahan ng Personal na Pahayag ng Misyon sa Buhay.

Nakabubuo ang mag-aaral ng Personal na Pahayag ng Misyon sa Buhay.

K to 12 Edukasyon sa Pagpapakatao Gabay Pangkurikulum Disyembre 2013

13.1. Nakikilala ang mga pagbabago sa kanyang talento, kakayahan at hilig (mula Baitang 7) at naiuugnay ang mga ito sa pipiliing kursong akademiko, teknikal-bokasyonal, sining at palakasan o negosyo 13.2. Napagninilayan ang mga mahahalagang hakbang na ginawa upang mapaunlad ang kanyang talento at kakayahan ayon sa kanyang hilig at mithiin 13.3. Napatutunayan na ang pagiging tugma ng mga personal na salik sa mga pangangailangan (requirements) sa napiling kursong akademiko, teknikal-bokasyonal, sining at isports o negosyo ay daan upang magkaroon ng makabuluhang hanapbuhay o negosyo at matiyak ang pagiging produktibo at pakikibahagi sa pagpapaunlad ng ekonomiya ng bansa 13.4. Natutukoy ang kanyang mga paghahandang gagawin upang makamit ang piniling kursong akademiko, teknikal-bokasyonal, sining at palakasan o negosyo (hal., pagkuha ng impormasyon at pag-unawa sa mga tracks sa Senior High School) 14.1. Nakapagpapaliwanag ng kahalagahan ng Personal na Pahayag ng Misyon sa Buhay 14.2. Natutukoy ang mga hakbang sa pagbuo ng Personal na Pahayag ng Misyon sa Buhay 14.3. Nahihinuha na ang kanyang Personal na Pahayag ng Misyon sa Buhay ay dapat na nagsasalamin ng kanyang pagiging natatanging nilalang na nagpapasya at kumikilos nang mapanagutan tungo sa kabutihang panlahat

EsP9PKIVa-13.1

EsP9PKIVa-13.2

EsP9PKIVb-13.3

EsP9PKIVb-13.4 EsP9PKIVc-14.1 EsP9PKIVc-14.2 EsP9PKIVd-14.3

Pahina 63 ng 79

NILALAMAN

(Content Standard)

15. Mga Lokal at Global na Demand

16. Paghahanda sa Minimithing Uri ng Pamumuhay

PAMANTAYANG PANGNILALAMAN

(Content Standard)

Naipamamalas ng magaaral ang kahalagahan ng kaalaman sa mga lokal at global na demand sa paggawa.

Naipamamalas ng magaaral ang pag-unawa sa kahalagahan ng pag-aaral sa paghahanda para sa pagnenegosyo o paghahanapbuhay.

K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM PAMANTAYAN MGA KASANAYANG PAMPAGKATUTO SA PAGGANAP

(Performance Standard)

Nakabubuo ang mag-aaral ng profile ng mga trabahong mataas ang lokal at global na demand na angkop sa taglay na mga talento at kakayahan, hilig, pagpapahalaga at mithiin.

Nakapagpapasya ang magaaral ng kursong akademiko o teknikalbokasyonal, negosyo o hanapbuhay na ayon sa sariling kagustuhan at angkop sa mga pansariling salik at lokal at global na demand.

K to 12 Edukasyon sa Pagpapakatao Gabay Pangkurikulum Disyembre 2013

( Learning Competencies)

14.4. Nakapagbubuo ng Personal na Pahayag ng Misyon sa Buhay 15.1. Natutukoy ang mga trabahong may mataas na lokal at global na demand 15.2. Nakikilala ang mga mapamimiliang kursong akademiko o teknikal-bokasyonal, negosyo o hanapbuhay na angkop sa sariling talento, kakayahan at hilig 15.3. Napatutunayan na makatutulong ang sapat (updated and accurate) na impormasyon tungkol sa mga trabahong kailangan sa Pilipinas at sa ibang bansa upang mapili at mapaghandaan ang kursong akademiko o teknikal-bokasyonal na maaaring maging susi ng sariling tagumpay at ng pag-unlad ng ekonomiya ng bansa 15.4. Nakabubuo ng profile ng mga trabahong mataas ang lokal at global na demand na angkop sa taglay na mga talento at kakayahan, pagpapahalaga at tunguhin 16.1. Naipaliliwanag ang kahalagahan ng sistematikong pagpili ng kursong akademiko o teknikal-bokasyonal, negosyo o hanapbuhay 16.2. Nakapagsusuri ng pagkakatugma ng mga pansariling salik sa lokal at global na demand upang makabuo ng pasiya sa pipiliing kursong akademiko o teknikal-bokasyonal, negosyo o hanapbuhay 16.3. Napangangatwiranan na: a. Mahalaga ang pagtutugma ng pansariling salik sa lokal at global na demand upang makamit ang mga itinakdang tunguhin tungo sa pagpapaunlad ng sarili at pakikibahagi sa lipunan b. Ang pagkamit ng mithiin sa buhay ay nagsisimula sa mabuting pagpili ng track

CODE

LEARNING MATERIALS

EsP9PKIVd-14.4 EsP9PKIVe-15.1 EsP9PKIVe-15.2

EsP9PKIVf-15.3

EsP9PKIVf-15.4 EsP9PKIVg-16.1

EsP9PKIVg-16.2

EsP9PKIVh-16.3

Pahina 64 ng 79

NILALAMAN

(Content Standard)

PAMANTAYANG PANGNILALAMAN

(Content Standard)

K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM PAMANTAYAN MGA KASANAYANG PAMPAGKATUTO SA PAGGANAP

(Performance Standard)

( Learning Competencies)

at stream sa senior high school bilang paghahanda sa kurso o trabaho; ang mabuting pagpili ay ginagamitan ng mga hakbang sa paggawa ng mabuting pasya. 16.4. Nakapagpapasya ng kursong akademiko o teknikal-bokasyonal, negosyo o hanapbuhayna ayon sa sariling kagustuhan na angkop sa mga pansariling salik at lokal at global na demand

K to 12 Edukasyon sa Pagpapakatao Gabay Pangkurikulum Disyembre 2013

CODE

LEARNING MATERIALS

EsP9PKIVh-16.4

Pahina 65 ng 79

K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM BAITANG 10 Pangkalahatang Pamantayan

NILALAMAN

(Content Standard)

Naipamamalas ng mag-aaral ang pag-unawa sa mga konsepto tungkol sa pagkatao ng tao, makataong kilos, pagpapahalagang moral at mga isyung moral at nagpapasya at kumikilos nang may preperensya sa kabutihan upang maging matatag sa gitna ng mga isyung moral at impluwensya ng kapaligiran. PAMANTAYANG PANGNILALAMAN

(Content Standard)

PAMANTAYAN SA PAGGANAP

MGA KASANAYANG PAMPAGKATUTO

( Learning Competencies)

(Performance Standard)

CODE

LEARNING MATERIALS

UNANG MARKAHAN: Ang Moral na Pagkatao Pamantayang Pangnilalaman

Naipamamalas ng mag-aaral ang pag-unawa sa mga konsepto tungkol sa pagkatao ng tao upang makapagpasya at kumilos nang may preperensya sa kabutihan.

Batayang Konsepto

Ang pag-unawa sa kahalagahan ng pagkilos ayon sa pagkatao ng tao ay daan tungo sa pagiging moral na nilalang.

1. Ang Mataas na Gamit at Tunguhin ng Isip at Kilos-Loob (Will)

Naipamamalas ng magaaral ang pag-unawa sa mga konsepto tungkol sa paggamit ng isip sa paghahanap ng katotohanan at paggamit ng kilos-loob sa paglilingkod/ pagmamahal.

Nakagagawa ang mag-aaral ng mga angkop na kilos upang maipakita ang kakayahang mahanap ang katotohanan at maglingkod at magmahal.

Naipamamalas ng magaaral ang pag-unawa sa konsepto ng paghubog ng konsiyensiya batay sa Likas na Batas Moral.

Nakagagawa ang mag-aaral ng angkop na kilos upang itama ang mga maling pasyang ginawa.

1.1.

2. Paghubog ng Konsiyensiya batay sa Likas na Batas Moral

1.2.

1.3. 1.4.

K to 12 Edukasyon sa Pagpapakatao Gabay Pangkurikulum Disyembre 2013

Natutukoy ang mataas na gamit at tunguhin ng isip at kilos-loob Nakikilala ang kanyang mga kahinaan sa pagpapasya at nakagagawa ng mga kongkretong hakbang upamg malagpasan ang mga ito Napatutunayan na ang isip at kilos-loob ay ginagamit para lamang sa paghahanap ng katotohanan at sa paglilingkod/pagmamahal Nakagagawa ng mga angkop na kilos upang maipakita ang kakayahang mahanap ang katotohanan at maglingkod at magmahal

2.1. Natutukoy ang mga prinsipyo ng Likas na Batas Moral 2.2. Nakapagsusuri ng mga pasiyang ginagawa sa araw-araw batay sa paghusga ng konsiyensiya

EsP10MP -Ia-1.1 EsP10MP -Ia-1.2 EsP10MP -Ib-1.3 EsP10MP -Ib-1.4 EsP10MP -Ic-2.1 EsP10MP -Ic-2.2

2.3. Napatutunayan na ang konsiyensiyang nahubog batay sa Likas na Batas Moral ay nagsisilbing gabay sa tamang pagpapasiya at pagkilos

EsP10MP -Ic-2.3

2.4. Nakagagawa ng angkop na kilos upang itama ang mga maling pasyang ginawa

EsP10MP -Ic-2.4 Pahina 66 ng 79

NILALAMAN

(Content Standard) 3. Ang Tunay na Kalayaan

4.

Dignidad

PAMANTAYANG PANGNILALAMAN

(Content Standard)

Naipamamalas ng magaaral ang pag-unawa sa tunay na gamit ng kalayaan.

Naipamamalas ng magaaral ang pag-unawa sa dignidad sa tao.

K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM PAMANTAYAN MGA KASANAYANG PAMPAGKATUTO SA PAGGANAP

(Performance Standard)

Nakagagawa ang mag-aaral ng angkop na kilos upang maisabuhay ang paggamit ng tunay na kalayaan: tumugon sa tawag ng pagmamahal at paglilingkod.

Nakagagawa ng mga angkop na kilos upang maipakita sa kapwang itinuturing na mababa ang sarili na siya ay bukod-tangi dahil sa kanyang taglay na dignidad bilang tao.

( Learning Competencies)

3.1. Naipaliliwanag ang tunay na kahulugan ng kalayaan 3.2. Natutukoy ang mga pasya at kilos na tumutugon sa tunay na gamit ng kalayaan 3.3. Napatutunayan na ang tunay na kalayaan ay ang kakayahang tumugon sa tawag ng pagmamahal at paglilingkod 3.4. Nakagagawa ng angkop na kilos upang maisabuhay ang paggamit ng tunay na kalayaan: tumugon sa tawag ng pagmamahal at paglilingkod 4.1. Nakapagpapaliwanag ng kahulugan ng dignidad ng tao 4.2. Nakapagsusuri kung bakit ang kahirapan ay paglabag sa dignidad ng mga mahihirap at indigenous groups 4.3. Naipatutunayan na nakabatay ang dignidad ng tao sa kanyang pagkabukod-tangi (hindi siya nauulit sa kasaysayan) at sa pagkakawangis niya sa Diyos (may isip at kalooban) 4.4. Nakagagawa ng mga angkop na kilos upang maipakita sa kapwang itinuturing na mababa ang sarili na siya ay bukod-tangi dahil sa kanyang taglay na dignidad bilang tao

CODE

LEARNING MATERIALS

EsP10MP -Id-3.1 EsP10MP -Id-3.2 EsP10MP -Ie-3.3 EsP10MP -Ie-3.4 EsP10MP -If-4.1 EsP10MP -If-4.2 EsP10MP -Ig-4.3

EsP10MP -Ig-4.4

IKALAWANG MARKAHAN: Ang Makataong Kilos Pamantayang Pangnilalaman

Naipamamalas ng mag-aaral ang pag-unawa sa mga konsepto tungkol sa makataong kilos upang makapagpasya nang may preperensya sa kabutihan sa gitna ng mga isyung moral at impluwenysa ng kapaligiran.

Batayang Konsepto

Ang pag-unawa sa konsepto ng moralidad ng kilos ay gabay sa pagpili ng moral na pasya at kilos sa gitna ng mga isyung moral at impluwensya ng kapaligiran.

5. Ang Pagkukusa ng Makataong Kilos (Voluntariness of Human Act)

Naipamamalas ng magaaral ang pag-unawa sa konsepto ng pagkukusa ng makataong kilos.

Nakapagsusuri ang magaaral ng sariling kilos na dapat panagutan at nakagagawa ng paraan

K to 12 Edukasyon sa Pagpapakatao Gabay Pangkurikulum Disyembre 2013

5.1. Naipaliliwanag na may pagkukusa sa makataong kilos kung nagmumula ito sa kalooban na malayang isinagawa sa pamamatnubay ng isip/kaalaman

EsP10MK -IIa-5.1

Pahina 67 ng 79

NILALAMAN

(Content Standard)

PAMANTAYANG PANGNILALAMAN

(Content Standard)

K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM PAMANTAYAN MGA KASANAYANG PAMPAGKATUTO SA PAGGANAP

(Performance Standard)

upang maging mapanagutan sa pagkilos.

6. Mga Salik na Nakaaapekto sa Pananagutan ng Tao sa Kahihinatnan ng Kilos at Pasya

7. Mga Yugto ng Makataong Kilos

Naipamamalas ng magaaral ang pag-unawa sa konsepto tungkol sa mga salik na nakaaapekto sa pananagutan ng tao sa kahihinatnan ng kilos at pasya

Naipamamalas ng magaaral ang pag-unawa sa mga konsepto tungkol sa mga yugtong makataong kilos.

Nakapagsusuri ang magaaral ng sarili batay sa mga salik na nakaaapekto sa pananagutan ng tao sa kahihinatnan ng kilos at pasya at nakagagawa ng mga hakbang upang mahubog ang kanyang kakayahan sa pagpapasya

Nakapagsusuri ang magaaral ng sariling kilos at pasya batay sa mga yugto ng makataong kilos at nakagagawa ng plano upang maitama ang kilos o pasya.

K to 12 Edukasyon sa Pagpapakatao Gabay Pangkurikulum Disyembre 2013

( Learning Competencies)

5.2. Natutukoy ang mga kilos na dapat panagutan 5.3. Napatutunayan na gamit ang katwiran, sinadya (deliberate) at niloob ng tao ang makataong kilos; kaya pananagutan niya ang kawastuhan o kamalian nito 5.4. Nakapagsusuri ng sariling kilos na dapat panagutan at nakagagawa ng paraan upang maging mapanagutan sa pagkilos 6.1. Naipaliliwanag ang bawat salik na nakaaapekto sa pananagutan ng tao sa kahihinatnan ng kaniyang kilos at pasya 6.2. Nakapagsusuri ng isang sitwasyong nakaaapekto sa pagkukusa sa kilos dahil sa kamangmangan, masidhing damdamin, takot, karahasan, gawi 6.3. Napatutunayan na nakaaapekto ang kamangmangan, masidhing damdamin, takot, karahasan at ugali sa pananagutan ng tao sa kalalabasan ng kanyang mga pasya at kilos dahil maaaring mawala ang pagkukusa sa kilos 6.4. Nakapagsusuri ng sarili batay sa mga salik na nakaaapekto sa pananagutan ng tao sa kahihinatnan ng kilos at pasiya at nakagagawa ng mga hakbang upang mahubog ang kanyang kakayahan sa pagpapasiya 7.1. Naipaliliwanag ang bawat yugto ng makataong kilos 7.2. Natutukoy ang mga kilos at pasiyang nagawa na umaayon sa bawat yugto ng makataong kilos 7.3. Naipaliliwanag na ang bawat yugto ng makataong kilos ay kakikitaan ng kahalagahan ng deliberasyon ng isip at kilosloob sa paggawa ng moral na pasya at kilos

CODE

LEARNING MATERIALS

EsP10MK -IIa-5.2 EsP10MK -IIb-5.3 EsP10MK -IIb-5.4 EsP10MK -IIc-6.1 EsP10MK -IIc-6.2

EsP10MK -IId-6.3

EsP10MK -IId-6.4 EsP10MK -IIe-7.1 EsP10MK -IIe-7.2 EsP10MK -IIf-7.3 Pahina 68 ng 79

NILALAMAN

(Content Standard)

8. Layunin, Paraan at Sirkumstansya ng Makataong Kilos

PAMANTAYANG PANGNILALAMAN

(Content Standard)

Naipamamalas ng magaaral ang pag-unawa sa layunin, paraan at mga sirkumstansya ng makataong kilos.

K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM PAMANTAYAN MGA KASANAYANG PAMPAGKATUTO SA PAGGANAP

(Performance Standard)

Nakapagsusuri ang magaaral ng kabutihan o kasamaan ng sariling pasya o kilos sa isang sitwasyon batay sa layunin, paraan at sirkumstansya nito.

( Learning Competencies)

7.4. Nakapagsusuri ng sariling kilos at pasya batay sa mga yugto ng makataong kilos at nakagagawa ng plano upang maitama ang kilos o pasya 8.1. Naipaliliwanag ng mag-aaral ang layunin, paraan at mga sirkumstansya ng makataong kilos 8.2. Nakapagsusuri ng kabutihan o kasamaan ng sariling pasya o kilos sa isang sitwasyon batay sa layunin, paraan at sirkumstansya nito 8.3. Napatutunayan na ang layunin, paraan at sirkumstansya ay nagtatakda ng pagkamabuti o pagkamasama ng kilos ng tao 8.4. Nakapagtataya ng kabutihan o kasamaan ng pasiya o kilos sa isang sitwasyong may dilemma batay sa layunin, paraan at sirkumstansya nito

CODE

LEARNING MATERIALS

EsP10MK -IIf-7.4 EsP10MK -IIg-8.1 EsP10MK -IIg-8.2 EsP10MK -IIh-8.3 EsP10MK -IIh-8.4

IKATLONG MARKAHAN: Mga Pangunahing Birtud at Pagpapahalagang Moral Pamantayang Pangnilalaman

Naipamamalas ng mag-aaral ang pag-unawa sa mga konsepto tungkol sa mga pagpapahalagang moral upang makapagpasya at makakilos tungo sa makabuluhan at mabuting pakikipag-ugnayan sa Diyos, sa kapwa at sa kapaligiran.

Batayang Konsepto

Ang pag-unawa sa mga konsepto tungkol sa mga pagpapahalagang moral ay kailangan upang makapagpasya at makakilos nang may preperensya sa kabutihan.

9. Pagmamahal sa Diyos a. Pagtitiwala sa makalangit na pagkakandili ng Diyos at pag-asa

Naipamamalas ng magaaral ang pag-unawa sa pagmamahal ng Diyos.

Nakagagawa ang mag-aaral ng angkop na kilos upang mapaunlad ang pagmamahal sa Diyos.

K to 12 Edukasyon sa Pagpapakatao Gabay Pangkurikulum Disyembre 2013

9.1. Nakapagpapaliwanag ng kahalagahan ng pagmamahal ng Diyos

EsP10PBIIIa-9.1

9.2. Natutukoy ang mga pagkakataong nakatulong ang pagmamahal sa Diyos sa kongretong pangyayari sa buhay

EsP10PBIIIa-9.2

9.3. Napangangatwiranan na: Ang pagmamahal sa Diyos ay pagmamahal sa kapwa.

EsP10PBIIIb-9.3

9.4. Nakagagawa ng angkop na kilos upang mapaunlad ang pagmamahal sa Diyos

EsP10PBIIIb-9.4 Pahina 69 ng 79

NILALAMAN

(Content Standard) 10. Paggalang sa Buhay

11. Pagmamahal sa Bayan (Patriyotismo)

12. Pangangalaga sa kalikasan

PAMANTAYANG PANGNILALAMAN

(Content Standard)

Naipamamalas ng magaaral ang pag-unawa sa paggalang sa buhay.

Naipamamalas ng magaaral ang pag-unawa sa pagmamahal sa bayan (Patriyotismo).

Naipamamalas ng magaaral ang pag-unawa sa pangangalaga sa kalikasan.

K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM PAMANTAYAN MGA KASANAYANG PAMPAGKATUTO SA PAGGANAP

(Performance Standard)

Nakagagawa ang mag-aaral ng angkop na kilos upang maipamalas ang paggalang sa buhay (i.e., maituwid ang “culture of death” na umiiral sa lipunan)

Nakagagawa ang mag-aaral ng angkop na kilos upang maipamalas ang pagmamahal sa bayan (Patriyotismo).

Nakagagawa ang mag-aaral ng angkop na kilos upang maipamalas ang pangangalaga sa kalikasan.

K to 12 Edukasyon sa Pagpapakatao Gabay Pangkurikulum Disyembre 2013

( Learning Competencies)

10.1. Nakapagpapaliwanag ng kahalagahan ng paggalang sa buhay 10.2. Natutukoy ang mga paglabag sa paggalang sa buhay 10.3. Napangangatwiranan na: Mahalaga ang buhay dahil kung wala ang buhay, hindi mapahahalagahan ang mas mataas na pagpapahalaga kaysa buhay; di makakamit ang higit na mahalaga kaysa buhay. 10.4. Nakagagawa ng angkop na kilos upang maipamalas ang paggalang sa buhay Hal. maituwid ang “culture of death” na umiiral sa lipunan 11.1. Nakapagpapaliwanag ng kahalagahan ng pagmamahal sa bayan (Patriyotismo) 11.2. Natutukoy ang mga paglabag sa pagmamahal sa bayan (Patriyotismo) na umiiral sa lipunan 11.3. Napangangatwiranan na: Nakaugat ang pagkakakilanlan ng tao sa pagmamahal sa bayan. (“Hindi ka global citizen pag di ka mamamayan.”) 11.4. Nakagagawa ng angkop na kilos upang maipamalas ang pagmamahal sa bayan (Patriyotismo) 12.1. Nakapagpapaliwanag ng kahalagahan ng pangangalaga sa kalikasan 12.2. Natutukoy ang mga paglabag sa pangangalaga sa kalikasan na umiiral sa lipunan 12.3. Napangangatwiranan na: a. Lahat tayo ay mamamayan ng iisang mundo, dahil nabubuhay tayo sa iisang kalikasan (Mother Nature) b. Inutusan tayo ng Diyos na alagaan ang kalikasan (stewards) at hindi maging

CODE

LEARNING MATERIALS

EsP10PBIIIc-10.1 EsP10PBIIIc-10.2 EsP10PBIIId-10.3

EsP10PBIIId-10.4 EsP10PBIIIe-11.1 EsP10PBIIIe-11.2 EsP10PBIIIf-11.3 EsP10PBIIIf-11.4 EsP10PBIIIg-12.1 EsP10PBIIIg-12.2 EsP10PB -IIIh12.3

Pahina 70 ng 79

NILALAMAN

(Content Standard)

PAMANTAYANG PANGNILALAMAN

(Content Standard)

K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM PAMANTAYAN MGA KASANAYANG PAMPAGKATUTO SA PAGGANAP

(Performance Standard)

( Learning Competencies)

tagapagdomina para sa susunod na henerasyon. c. Binubuhay tayo ng kalikasan. 12.4. Nakagagawa ng angkop na kilos upang maipamalas ang pangangalaga sa kalikasan

CODE

LEARNING MATERIALS

EsP10PBIIIh-12.4

IKAAPAT NA MARKAHAN: Ang Aking Posisyon sa mga Isyung Moral Pamantayang Naipamamalas ng mag-aaral ang pag-unawa sa mga isyung moral upang magkaroon ng matatag na paninindigan sa kabutihan sa gitna ng iba’t Pangnilalaman ibang pananaw sa mga isyung ito at mga impluwensya ng kapaligiran. Batayang Konsepto 13. Ang Paninindigan ng Tao sa Pagmamahal niya sa Buhay bilang Kaloob ng Diyos (Panatilihing malusog ang katawan, maayos ang pananaw sa buhay at may pagmamahal sa buhay)

14. Paninindigan sa Tamang Paggamit ng Kapangyarihan at Pangangalaga sa Kapaligiran (maayos na paggamit ng pondo ng bayan, pagtupad sa mga batas tungkol sa pangangalaga sa kalikasan)

Ang pag-unawa sa mga isyung moral ay nakatutulong sa pagbuo ng mapaninindigang pananaw batay sa apat na nauunang mabuting ugali (cardinal virtues) at anim na pangunahing pagpapahalagang moral (core moral values). 13.1. Natutukoy ang mga gawaing taliwas sa EsP10PINaipamamalas ng magNakagagawa ang magkasagraduhan ng buhay IVa-13.1 aaral ang pag-unawa sa aaralay ng sariling pahayag mga gawaing taliwas sa tungkol sa mga gawaing 13.2. Nasusuri ang mga gawaing taliwas sa EsP10PIbatas ng Diyos at sa taliwas sa batas ng Diyos at kasagraduhan ng buhay IVa-13.2 kasagraduhan ng buhay sa kasagraduhan ng buhay 13.3. Nakagagawa ng posisyon tungkol sa mga EsP10PIisyung may kinalaman sa kasagraduhan ng IVb-13.3 buhay at kahalagahan ng tao 13.4. Nakagagawa ng sariling pahayag tungkol sa EsP10PImga gawaing taliwas sa kasagraduhan ng IVb-13.4 buhay 14.1. Natutukoy ang mga isyu na kaugnay sa EsP10PINaipamamalas ng magAng mag-aaral ay paggamit ng kapangyarihan at pangangalaga IVc-14.1 aaral ang pag-unawa sa nakagagawa ng posisyon sa kapaligiran mga isyu sa paggamit ng tungkol sa isang isyu sa 14.2. Nasusuri ang mga isyu na kaugnay sa EsP10PIkapangyarihan at paggamit ng kapangyarihan paggamit ng kapangyarihan at pangangalaga IVc-14.2 pangangalaga sa o pangangalaga sa sa kapaligiran kapaligiran kapaligiran 14.3. Naipaliliwanag na ang pagkakaroon ng EsP1 kaayusan, kaunlaran at maisusulong ang 0PIkabutihang panlahat kung ang lahat ng tao IVday may paninindigan sa tamang paggamit 14.3 ng kapangyarihan at pangangalaga sa kapaligiran 14.4. Nakagagawa ng posisyon tungkol sa isang EsP10PIisyu sa paggamit ng kapangyarihan o IVd-14.4

K to 12 Edukasyon sa Pagpapakatao Gabay Pangkurikulum Disyembre 2013

Pahina 71 ng 79

NILALAMAN

(Content Standard)

PAMANTAYANG PANGNILALAMAN

(Content Standard)

K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM PAMANTAYAN MGA KASANAYANG PAMPAGKATUTO SA PAGGANAP

(Performance Standard)

( Learning Competencies)

CODE

LEARNING MATERIALS

pangangalaga sa kapaligiran 15. Paninindigan Tungkol sa Pangangalaga ng Sarili Laban sa Pangaabusong Sekswal Tungo sa Maayos na Pagtingin sa Sarili at Pagtataguyod ng Dignidad ng Tao (child sexual abuse, child protection, human trafficking)

Naipamamalas ng magaaral ang pag-unawa sa mga isyu tungkol sa Kawalan ng Paggalang sa Dignidad at Sekswalidad

Nakagagawa ang magaaral ng malinaw na posisyon tungkol sa isang isyu sa kawalan ng paggalang sa dignidad at sekswalidad.

15.1. Natutukoy ang mga isyung kaugnay sa kawalan ng paggalang sa dignidad at sekswalidad 15.2. Nasusuri ang mga isyung kaugnay sa kawalan ng paggalang sa dignidad at sekswalidad 15.3. Napangangatwiranan na: Makatutulong sa pagkakaroon ng posisyon tungkol sa kahalagahan ng paggalang sa pagkatao ng tao at sa tunay na layunin nito ang kaalaman sa mga isyung may kinalaman sa kawalan ng paggalang sa digniidad at sekswalidad ng tao. 15.4. Nakagagawa ng malinaw na posisyon tungkol sa isang isyu sa kawalan ng paggalang sa dignidad at sekswalidad

16. Paninindigan para sa Katotohanan (pagsasabi ng totoo para sa kabutihan, pag-iwas sa plagiarism, intellectual piracy, panghuhula o fortune telling)

Naipamamalas ng magaaral ang pag-unawa sa mga isyung kaugnay sa kawalan ng paggalang sa katotohanan.

Nakabubuo ang mag-aaral ng mga hakbang upang maisabuhay ang paggalang sa katotohanan.

K to 12 Edukasyon sa Pagpapakatao Gabay Pangkurikulum Disyembre 2013

16.1. Natutukoy ang mga isyung kaugnay sa kawalan ng paggalang sa katotohanan 16.2. Nasusuri ang mga isyung may kinalaman sa kawalan ng paggalang sa katotohanan 16.3. Napatutunayang ang pagiging mulat sa mga isyu tungkol sa kawalan ng paggalang sa katotohanan ay daan upang isulong at isabuhay ang pagiging mapanagutan at tapat na nilalan 16.4. Nakabubuo ng mga hakbang upang maisabuhay ang paggalang sa katotohanan

EsP10PIIVe-15.1 EsP10PIIVe-15.2

EsP10PIIVf-15.3

EsP10PIIVf-15.4 EsP10PIIVg-16.1 EsP10PIIVg-16.2 EsP10PIIVh-16.3 EsP10PIIVh-16.4

Pahina 72 ng 79

K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM GLOSARI antas ng kabuhayan birtud (Virtue)

Career Guidance dedikasyon

pang-ekonomiyang katayuan Ang palagiang pagsasabuhay ng mabubuting gawi batay sa mga moral na pagpapahalaga ay daan sa paghubog ng acquired virtues. Ang birtud ay laging napapagitna sa dalawang dulo, ang dulo ng kakulangan at ng kalabisan, na siya namang mga bisyo. Halimbawa, ang birtud ng katapangan ay nasa gitna ng karuwagan at kapangahasan. Ang Career Guidance ay ang paggabay sa mag-aaral na bumuo ng matalinong pagpapasiya tungkol sa alinman sa mga kursong akademiko, sining, isports o teknikal-bokasyonal na akma sa kanyang talento at kakayahan, gayundin sa mga trabahong kailangan ng industriya. pag-uukol, pag-aalay, paghahandog ng oras o panahon, talino o anumang kakayahan para maisakatuparan ang isang gawain pagiging kagalang-galang, may dangal at karangalan bilang isang tao

dignidad

Namumukod-tangi ang tao dahil siya ay may dignidad at pakikipag-ugnayan sa Diyos at kalikasan. Ang paggalang sa kanyang dignidad ang nagsisilbing daan upang mahalin niya ang kaniyang kapwa tulad ng pagmamahal niya sa kanyang sarili. Ang paggalang na ito ay nagmumula sa pagiging pantay at magkakatulad ng mga tao.

disaster risk management

pangangasiwa ng paghahanda sa kapahamakan sa panahon ng kalamidad

diyalogo

Ang diyalogo ay umiiral sa isang ugnayang interpersonal sa pagitan ng dalawa o higit pang tao: may magsasalita at may makikinig. Ang kondisyong ito ay naipakikita ng tao sa pamamagitan ng wika, na maaaring pasalita (pasalita at pasulat) at di pasalita (kilos, gawi, senyas, atbp). Sa pamamagitan ng diyalogo, nagkakaroon ang tao ng pagkakataong makapagbahagi sa kanyang kapwa ng mga bagay na kailangan niya (halimbawa: materyal na bagay, kaalaman, kasanayan at maging ang kanyang sarili).

etika

Ang Etika ay ang siyensiya ng moralidad ng kilos ng tao.

etiko sa paggawa

wastong pamantayan sa paggawa

experiential learning

karanasan sa pagkatuto

kabutihang panlahat

Ito ay kabutihan para sa bawat i indibidwal na nasa iisang lipunan at isang pagpapahalagang naiiba sa pansariling kapakanan. Ang tunay na tunguhin ng lipunan ay ang kabutihan ng komunidad na dapat ibalik sa lahat ng indibidwal na kasapi nito.

kaisipang/kamalayang pampamuhunan (entrepreneurial spirit)

may kaalaman sa mga gawaing makadaragdag sa kabuhayan gaya ng pangangapital

kalayaan

Ang paggamit ng isip at kilos-loob para lamang sa katotohanan at kabutihan, at pananagutan para sa kabutihan.

kamalayan (awareness)

pagkakaroon ng kaalaman sa anumang bagay

K to 12 Edukasyon sa Pagpapakatao Gabay Pangkurikulum Disyembre 2013

Pahina 73 ng 79

K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM GLOSARI kamalayang pansibiko (civic consciousness) kapwa karapatan

pagkakaroon ng kaalaman sa mga gawaing may kaugnayan sa pagpapabuti ng pamayanan o bansa Ang kapwa ay taong labas sa sarili, maaaring magulang, kamag-anak, kaibigan, kaklase, at pati na rin kaaway (Agapay, 1991). Ang pagtukoy at pagkilala sa mga taong itinuturing na kapwa ang simula ng paglinang sa intelektwal, panlipunan, pangkabuhayan at politikal na aspeto ng pagkatao. Ito ay tumutukoy sa kung ano ang nararapat para sa isang nilalang o bagay. Kung ang karamihan ay nakatanggap kung ano ang nararapat para sa kanya magsisimula ang pagkaakroon ng hustisya.

karapatang pantao

mga karapatang o bagay na dapat matamasa ng isang mamamayan

kasambahay

kasama sa bahay o kapamilya kadalasan

katarungan

Ito ay umiikot sa dalawang nibel: ang nibel ng pagkilala sa tao bilang tao; at ang nibel ng pagkilala sa karapatan ng tao. Ang una ay tungkol sa taong tumatayo bilang indibidwal na may sariling pagka-siya at ang pangalawa ay tungkol sa ginagalawang ugnayan ng tao sa kapwa at lipunan.

katarungang panlipunan

Ito ay ang pag-iingat sa sariling komunidad upang makagawa, makabuo, at makalikha.

katatagan ng loob (fortitude)

mapanindigan

konsensiya

Ito ang kilos na mabuti na idinidikta ng isip na gawin patungo sa katotohanan at kabutihan.

likas-kayang pag-unlad (sustainable development) lipunang ekonomiya

lipunang politikal

lipunang sibil

tamang paggamit at pangangasiwa sa mga likas yaman at pag-iingat sa mga ito para sa pangangailangan ng susunod na henerasyon Ito ay nagsisikap na pangasiwaan ang mga yaman ng bayan ayon sa kaangkupan nito sa mga pangangailangan ng tao. Politika ang tawag sa paraan nang pagsasaayos ng lipunan upang matiyak na ang bawat isa ay malayang magkaroon ng maayos na pamumuhay, makamit ang pansariling mithiin kasabay ang kabutihang panlahat. May tungkulin ang pamahalaang dapat manguna sa gawaing ito, na isabatas ang mga pagpapahalaga at adhikain ng mamamayan, magtatatag ng mga estrukturang tiyak na nakakamit ng mga tao ang kanilang pangunahing pangangailangan. Mag-iipon, mag-iingat, at magbabahagi ng yaman ang pamahalaan sa pamamagitan ng pagbubuwis at pagbibigay serbisyo sa mga tao. Ang lipunang politikal ay isang ugnayang nakaangkla sa pananagutan ng pinuno at mga mamamayan. Ang layunin ng Lipunang Sibil, at ng likas-kayang pag-unlad, ay isang ulirang lipunang pinagkakaisa ang mga panlipunang pagpapahalaga tulad ng katarungang panlipunan, pang-ekonomiyang pag-unlad (economic viability), pakikilahok ng mamamayan, pangangalaga ng kapaligiran, kapayapaan, pagkakapantay ng kababaihan at kalalakihan ( gender equality) at espiritwalidad.

magiliw

malambing / malapit sa …

makabuluhan

mahalaga , may pakinabang

K to 12 Edukasyon sa Pagpapakatao Gabay Pangkurikulum Disyembre 2013

Pahina 74 ng 79

K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM GLOSARI makamtam

matamo/ makuha

mapagbantay (vigilant)

palaging handa, listo, maingat, mapagmatyag, pagiging matapang humarap o magsabi ng anuman para sa ikauunlad o ikabubuti

mapanagutan (responsibility/ accountability) mapanuring pag-iisip (critical thinking)

alam na may dapat gawin o kayang magawa nang may komitment may kakayahang magsuri at mapag-aralan muna ang isang bagay bago magpasiya

masinop

matipid

masusi at matalinong pagpapasiya

ginamit ang mga pamanatyan sa wastong pagpapasiya bago magdesisyon

mataimtim

pormal at malalim na pagninilay

matalino/responsableng mamimili

mahusay na mamimili na ginagamit ang mga pamantayan sa pamimili at hindi napaloloko sa anumang bibilhin

Mga Angkop na Inaasahang Kakayahan at Kilos sa Panahon ng Pagdadalaga/Pagbibinata (Developmental Tasks)

Mga Angkop na Inaasahang Kakayahan at Kilos sa Panahon ng Pagdadalaga/Pagbibinata ( Developmental Tasks) sa konteksto ng Pilipino: a. Pagtatamo ng bago at ganap na pakikipag-ugnayan (more mature relations) sa mga kasing edad (pakikipagkaibigan) b. Pagtanggap ng papel o gampanin sa lipunan (pakikipagkaibigan) c. Pagtanggap sa mga pagbabago sa katawan at paglalapat ng tamang pamamahala sa mga ito d. Pagnanais at pagtatamo ng mapanagutang asal sa pakikipagkapwa /sa lipunan e. Pagkakaroon ng kakayahang makabuo ng matalinong na pagpapasiya Ang paglinang ng mga angkop na inaasahang kakayahan at kilos (developmental tasks) sa panahon ng pagdadalaga / pagbibinata ay nakatutulong sa pagkakaroon ng: a) tiwala sa sarili, at b) paghahanda sa tatlong inaasahang kakayahan at kilos na nasa mataas na antas (phase) ng pagdadalaga/pagbibinata (middle and late adoscence), paghahanda sa paghahanapbuhay, paghahanda sa pagaasawa /pagpapamilya, pagkakaroon ng mga pagpapahalagang gabay sa mabuting asal, at pagiging mabuti at mapanagutan.

mulat

nagising o natutuhan mula sa …

nilikha ng Diyos

nilalang ng panginoon gaya ng kalikasan

pagiging produktibo pag-iimpok at matalinong pamamahala ng resources

pagiging kapakipakinabang – laging may nagagawa na ayon sa pinagkasunduan edukasyon o kaalaman sa pagsasanib ng pagtitipid habang napamamahalaan ang anumang yaman (likas man o gawa ng tao at puhunan )

K to 12 Edukasyon sa Pagpapakatao Gabay Pangkurikulum Disyembre 2013

Pahina 75 ng 79

K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM GLOSARI pagkabukas-isipan

mabuting pagtanggap ng anumang mungakahi o puna na makatutulong sa anumang gawain para sa ikabubuti nito

pagkabukas-palad

tumutulong nang walang alinlangan sa mga nangangailangan anumang panahon kalamidad o ... Ang pagkakaibigan ay nangangahulugang pagkakaroon ng ugnayan sa isang tao dahil sa pag-ibig (affection) o pagpapahalaga (esteem).

pagkakaibigan

“Ang tunay na pakikipagkaibigan ay nagsisimula sa pagmamahal sa taong lubos nang nakilala ang pagkatao batay sa sariling pananaw at ng iba. Isa itong natatanging damdamin para sa espesyal na taong higit ang halaga sa isang ordinaryong kakilala lamang. Hindi ito pumapanig sa kabutihan ng iisa kundi para sa isa’t isa. Naiaangat nito ang antas ng buhay tungo sa positibong ugnayan ng isang lipunan.” (Aristotle)

pagkakaroon ng disiplina

maayos na pagkilos na naayon sa pamantayan ng lipunang ginagalawan

pagkamahabagin

pagkamaawain

pagkamahinahon

nakapagtitimpi sa lahat ng pagkakataon, hindi agad-agad nagagalit o nabibigla

pagkamasigasig

mapagpursigi o sinisikap gawin ang lahat ng makakaya

pagkamatapat

ipinakikita ang pagiging totoo at hindi nagsisinungaing ; naniniwla sa katotohanan

pagkatao

tunay na bumubuo sa pagiging isang nilalang bunga ng pakikipagkapwa o pakikisalamuha sa iba na naipakikita sa pagkilos, pagsasalita at pag-aksyon sa isang sitwasyon

paglinang

pagpapaunlad

pagmamahal sa kapwa/pagdama sa damdamin ng iba pagmamahal sa katotohanan

pagpapakita at paggawa ng mabuti sa kapwa at pakikiramay sa kapwa . hal. kung malungkot , kung masaya pinaniniwalaan at pinaninindigan ang lahat ng bagay batay sa totong pangyayari o nangyayari at may ebidensya

pagpapahalaga

Ayon kay Max Scheler (Dy M., 1994), ang pagpapahalaga ay bunga (object) ng ating intensiyonal na damdamin. Mauunawaan natin ito sa pamamagitan ng pagdama rito. Hindi ito naghihintay ng katuwiran para makita sa ating buhay. Hindi ito iniisip, bagkus ay dinadama. Ito ay objective hindi subjective, walang hanggan at hindi nagbabago.

pagpapakatao

Ang pagpapakatao (pagpakapersona) ay ang pagtahak sa landas ng pagmamahal sa:,sarili, pamilya, kapwa, kalikasan, sambayanan, daigdig, at higit sa lahat, sa Diyos . Hindi mahihiwalay ang pagpakatao sa pakikpag-ugnayan ng tao sa mga nabanggit sa itaas.

K to 12 Edukasyon sa Pagpapakatao Gabay Pangkurikulum Disyembre 2013

Pahina 76 ng 79

K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM GLOSARI pagpapamalas

pagpapakita

pagpaparaya

inuuna ang kapakanan ng iba kaysa sarili

pagpapasiyang etikal o moral

Ang pagpapasiyang etikal o moral ay ang pagbuo ng pasiya na may preperensiya sa kabutihan at magpapaunlad o lilinang sa pagkatao ng tao. Isa itong proseso na kinapapalooban ng a) pag-alam sa mga detalye ng sitwasyon at b) maingat na pagsasaalang-alang ng mga moral na pagpapahalagang nararapat sa isang sitwasyon. Sa pagbuo ng pasiya, dapat ring maging sensitibo sa mga aspektong moral ng mga sitwasyon sa pang-araw-araw na buhay at ang kamalayan sa mga tao o pangkat na maaapektuhan ng magiging pasiya.

pagtitiwala sa sarili

aktibo, magiting na naipadarama ang damdamin, talento o kakayahan nang hindi nangingimi o nahihiya

pakikiangkop sa oras ng pangangailangan

kayang tumugon sa gitna ng mga hamon o problema sa ibat ibang pagkakataon

pakikibahagi sa pandaigdigang pagkakaisa

pagtugon sa pangangailangan di lamang ng sariling bansa kundi ng buong daigdig

pakikipagkapwa

Likas na panlipunang nilalang ang tao , kaya nakikipag-ugnayan siya sa kanyang kapwa upang malinang siya sa aspetong intelektwal, panlipunan, pangkabuhayan, at politikal. Ang mga birtud ng katarungan (justice) at pagmamalasakit (charity) ay kailangan sa pagpapatatag ng pakikipagkapwa. Naipakikita ito ng mga Pilipino sa pamamagitan ng pagmamalasakit sa kapwa, kakayahang umunawa sa damdamin ng iba ( empathy), pagtulong at pakikiramay, bayanihan, at mabuting pagtanggap sa mga bisita (hospitable).

pakikisalamuha

pakikipag-ugnayan , paglahok sa mga gawain ng iba ng may kasanayang makiangkop

pampublikong kagamitan

mga gamit para sa lahat na maaaring gamitin nang walang bayad

pamumuno

Ang pamumuno o ang pagiging lider ay pagkakaroon ng impluwensiya.

pananakot, pang-aapi

ang pananakit ng kapwa bata pisikal man o berbal ay isang anyo ng bullying, ang “bullying”, isang anyo ito ng paulit-ulit na pananakit o pang-aapi sa isang bata o tao

pananalig sa Diyos

paniniwala, pagtitiwala sa panginoon sa pamamagitan ng pagsunod sa kanyang mga kautusan para sa ibubuti ng lahat

pangangasiwa

pamamahala

pangkat-etniko

pangkat o grupo ng mga tao sa ibat ibang pamayanan na bumubuo sa bansa gaya ng mga Tagalog, Manobo, Ifugao

paninindigan sa kabutihan

ipinaglalaban kung ano ang tama at mabuti

panlipunan–pandamdaming

Ang Panlipunan-Pandamdaming pagkatuto ay ang pagkakaroon ng mga kailangang kakayahan sa pagkilala at pagmamahal sa sarili,

K to 12 Edukasyon sa Pagpapakatao Gabay Pangkurikulum Disyembre 2013

Pahina 77 ng 79

K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM GLOSARI pagkatuto (social-emotional

learning)

personal na pahayag ng misyon sa buhay

personalismo

positibong pagkilala sa sarili

prinsipyo ng pagkakaisa (solidarity)

prinsipyo ng subsidiarity

paglinang ng pagmamalasakit sa kapwa, pagbuo ng mapanagutang pasiya, pakikipag-ugnayan at pagharap sa mga mapanghamong sitwasyon. Isa itong paraan ng paglinang ng mga kakayahan ng mag-aaral upang mapagtagumpayan niya ang anumang gawaing makakaharap niya sa buhay. May limang uri ang mga kakayahang ito: a) Kamalayang Pansarili, b) Pamamahala ng Sarili, c) Kamalayang Panlipunan, d) Pamamahala ng Pakikipag-ugnayan at e) Mapanagutang Pagpapasiya. Ito ay katulad ng isang personal na Kredo o isang motto na kinapapalooban ng mga pagpapahalaga ng isang tao. Batayan ito ng kanyang mga plano at pagpapasiya at naglalarawan ng kanyang mga pangarap at layunin sa buhay. Ayon sa pilosopiya ng Personalismo, ang mga ugnayan natin ay laging nakaugat sa ating pagpapakatao. Nabubuo natin ang ating pagpapakatao sa pamamagitan ng ating pakikipagkapwa. Dahil ang pagpapakatao (pagpakapersona) ay hindi hiwalay sa ugnayan sa: sarili, pamilya, kapwa, kalikasan, sambayanan, daigdig at Diyos, kailangan ang character formation sa simula pa lamang ng pag-aaral, kaya ang Virtue Ethics ang naging batayang pilosopiya sa mga unang taon ng EsP (Kindergarten hanggang Baitang 6). magandang pagtingin at pagkakilala sa sarili na maaaring ipagmalaki at ibahagi sa kapwa Sa Prinsipyo ng Pagkakaisa, tungkulin ng mamamayang magtulungan, at ng pamahalaang magtayo ng angkop na mga estruktura upang makipagtulungan ang mamamayan. Mailagay sa ganitong balangkas ang Prinsipyo ng Pagkakaisa: “May kailangan kang gawin na hindi mo kayang gawing mag-isa, tungkulin ko ngayon na tulungan ka sa abot ng aking makakayamakakaya. Ako naman ay may kailangang gawing mag-isa, tungkulin mong tulungan ako sa abot ng iyong makakaya”. Tungkulin nating magtulungan tungo sa pag-unlad ng ating lipunan. Sa Prinsipyo ng Subsidiarity, tutulungan ng pamahalaan ang mamamayang magawa nila ang makapagpaunlad sa kanila. Titiyakin ng pamahalaang walang hahadlang sa kalayaan ng mamamayan sa mga pinuno sa pamamagitan sa pag-aambag sa estado ng kanilang buwis, lakas at talino.

responsableng tagapangalaga ng kapaligiran

may komitment sa pangangasiwa ng kapaligiran para sa likas-tuluyang pag-unlad

seksuwalidad

Ang pagkakaroon ng tamang pananaw sa seksuwalidad ay mahalaga para sa paghahanda para sa susunod na yugto ng buhay ng isang nagdadalaga at nagbibinata, at sa pagtupad niya sa kanyang bokasyong magmahal

sensitibo

nararamdaman ang pangangailangan o kailangang tugunan

talino

potensyal o natatanging kaalaman o kasanayan

tinatamasa

Virtue Ethics

nakukuha , nagagawa Sa Virtue Ethics, ang mabuting kilos ay nagmumula sa pagkakaroon ng mabuti o magandang kalooban ( virtuous character). Sinasabing ang isang mabuting tao ay nagsasabuhay ng mga virtue o mabubuting gawi (habits), at umiiwas sa mga bisyo o masasamang gawi.

K to 12 Edukasyon sa Pagpapakatao Gabay Pangkurikulum Disyembre 2013

Pahina 78 ng 79

K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM CODE BOOK LEGEND Sample: EsP10PB-IIIg-12.1 LEGEND Learning Area and Strand/ Subject or Specialization

Edukasyon sa Pagpapakatao

First Entry

Uppercase Letter/s

DOMAIN/ COMPONENT

SAMPLE

Grade Level

Baitang 10

Domain/Content/ Component/ Topic

Ang Pagpapahalaga at Birtud

Tungkulin Ko Sa Aking Sarili at Pamilya

EsP 10

PB -

Roman Numeral

*Zero if no specific quarter

Quarter

Ikatlong Markahan

III

Lowercase Letter/s

*Put a hyphen (-) in between letters to indicate more than a specific week

Week

Ikapitong linggo

g -

Arabic Number

Competency

Nakapagpapaliwanag ng kahalagahan ng pangangalaga sa kalikasan

K to 12 Edukasyon sa Pagpapakatao Gabay Pangkurikulum Disyembre 2013

12.1

Mahal Ko, Kapwa Ko

CODE PKP P

Para Sa Kabutihan ng Lahat, Sumunod Tayo

PPP

Paggawa ng Mabuti, Kinalulugdan ng Diyos

PD

Pagkilala at Pamamahala sa mga Pagbabago sa Sarili

PS

Ang Pagkatao ng Tao

PT

Ang Pagpapahalaga at Birtud

PB

Ang Pakikipagkapwa

P

Mga Isyu sa Pakikipagkapwa

IP

Ang Papel ng Lipunan sa Tao

PL

Ang Tungkulin ng Tao sa Lipunan

TT

Mga Kaugnay na Pagpapahalaga sa Paggawa

KP

Mapanagutang Pagpaplano ng Kursong Akademiko o Teknikal-Bokasyonal, Sining at Isports, Negosyo o Hanapbuhay

PK

Ang Moral na Pagkatao

MP

Ang Makataong Kilos

MK

Ang Aking Posisyon sa mga Isyung Moral

PI

Pahina 79 ng 79