Pencirian pelancong belia dalam Pelancongan Acara semasa

dengan mensasarkan kedudukan kepada 10 negara teratas dari segi pelancongan global serta menyediakan 2 juta pekerjaan pada tahun 2015 (Rancangan Malay...

0 downloads 1 Views 180KB Size
GEOGRAFIA OnlineTM Malaysian Journal of Society and Space 12 issue 13 (107-119) © 2016, ISSN 2180-2491

107

Pencirian pelancong belia dalam Pelancongan Acara semasa Tahun Melawat Malaysia 2014 Zurina Ahmad Saidi,, Habibah Ahmad, Hamzah Jusoh, Fatin Umaira Muh hamad Azian Pusat Pengajian Sosial, Pembangunan dan Persekitaran, Fakulti Sains Sosial dan Kemanusiaan, Universiti Kebangsaan Malaysia, 43600 Bangi, Malaysia

Correspondence Habibah Ahmad (email: [email protected]) Correspondence:

Abstrak Pelancongan acara merupakan pendekatan yang lebih bersepadu dalam perancangan dan pelaksanaan bagi memastikan pembangunan pelancongan semakin mampan. Dengan adanya penekanan tersebut, ia dapat mengekalkan dan meningkatkan aset aset pelancongan di samping mengggalakkan segmen pelancongan acara terutamanya dalam kalangan pelancong belia. Kajian ini memfokuskan pola pelancongan acara dalam kalangan pelancong belia yang membawa awa kepada kesedaran dan dorongan dalam kalangan pelancong belia dalam penglibatan aktiviti perlancongan berbentuk acara. Data untuk kajian ini dikumpulkan melalui edaran borang kaji selidik di UKM, Putrajaya dan MAEPS, Serdang. Hasil kajian menunjukkan pola pola pelancongan belia lebih teratur, mempunyai segmen, tersusun dan sistematik serta mempunyai perancangan dan perlaksanaan yang telus. Namun begitu, pola pelancongan pelancong belia tidak mempunyai perbezaan yang ketara dengan backpacker mahupun pelancongann keluarga. Kebanyakan Kebanyakan daripada pelancong belia memilih untuk meneroka tempat baru, berseronok sambil membeli-belah belah serta berbelanja sewaktu melancong mengikut peruntukan perbelanjaan yang disenaraikan. Oleh itu, kajian ini mencadangkan pihak berkepentingan berkepentingan untuk mengkaji semula pulangan dan kesan positif yang diberikan oleh pelancong belia kepada sektor tor pelancongan acara negara kerana masih terdapat kekurangan dalam menyokong pertumbuhan per segmen pelancong belia. Kata kunci: aktif, cirian, Malaysia, Pelancongan acara, pelancong belia, pola pelancongan, pelancongan

Characterizing youth tourists tourist of event tourism:: a case of Visit Malaysia Year 2014 Abstract Event tourism is a more integrated approach in planning and implementation to ensure the sustainable development of tourism. sm. With the emphasis that it can maintain and improve the tourism assets in addition to rightly promote the tourism segment, particularly among youth travelers. This study focuses on the travel patterns among youth travelers that led to awareness among tourists to and boost the involvement of youth in the form of tourism activities. Data for this study were collected through questionnaires distributed in UKM, Putrajaya and MAEPS, Serdang. The results showed a more regular pattern of youth tourism, a segment, and has organized and systematic planning and implementation of transparent. However, the youth tour travelers did not have significant differences with the backpacker tourist or family. Most of the tourists prefer youth to explore new places, have fun while le shopping when traveling within budget listed. Therefore, this study suggests the stakeholders to review the returns and the positive impact of youth to stay in the country's tourism sector as there are still shortcomings in supporting the growth of the youth segment of travelers. Keywords: active, characterizing, Malaysia Event tourism, youth tourists, travel pattern

GEOGRAFIA OnlineTM Malaysian Journal of Society and Space 12 issue 13 (107-119) © 2016, ISSN 2180-2491

108

Pengenalan Pelancongan acara mendapat sambutan yang menggalakkan terutamanya luar negara seperti yang dinyatakan oleh Mair & Whitford (2013) iaitu kepesatan acara adalah menjelang akhir abad kedua puluh apabila kerajaan mula melihat potensi pelancongan acara di dalam menjana kesan positif di samping memainkan peranan penting di ddalam pembangunan budaya, seni, pertumbuhan semula Bandar, pendidikan, pelancongan dan terutamanya segmentasi pelancongan. Getz (1994) dan Roche (1994) menyatakan penganjuran pelancongan acara seharusnya memberikan implikasi positif pada masa akan dating terhadap sesebuah Negara dan komuniti serta dapat menyediakan pembangunan yang holistik, memberi penghargaan kepada komuniti dan memastikan taraf hidup dan ekonomi penduduk dan komuniti terjamin. Peranan belia dalam pelancongan merupakan tunjang utama penggerak kepada kepesatan pelancongan acara. Ini dibuktikan oleh Ghaffar et al. (1992) dalam Youth Tourism menjelaskan pelancong belia mempunyai kepentingan tersendiri, sebagai pemangkin kepada pengubalan dasar pelancongan, kepesatan pembangunan kemudahan dan perkhidmatan pelancongan, berperanan membantu fungsi kerajaan dan sektor-sektor kerajaan, badan-badan lain yang terlibat dalam membangunkan dan mempromosikan pelancong belia. Namun begitu, peranan belia tidak ditonjolkan dengan lebih meluas dan menyeluruh (Ghaffar et al. 1992). Bagi memastikan kemampanan sektor pelancongan negara sentiasa mampan dan menjadi fleksibel dan berdaya maju, aktiviti pelancongan dalam negara seharusnya dipergiatkan dan diperkukuhkan agar pelancongan negara berkembang dengan penyertaan daripada golongan belia (Schonhammer 1992). Golongan belia merupakan pelapis penting kepada sektor pelancongan negara kesan daripada kebergantungan sektor pasaran pelancongan yang semakin menjejaskan pulangan pendapatan negara seperti yang terjadi adalah krisis ekonomi serantau, serangan pengeboman, bencana alam dan lain-lain. Menurut Nurul Azhani (2008), pelancongan acara telah meningkatkan ekonomi dan kesedaran dalam kalangan masyarakat setempat. Nadi utama pembangunan Malaysia ke arah mencapai negara maju adalah pelancongan. Malah sektor pelancongan merupakan penyumbang terbesar kepada pendapatan negara dan masyarakat. Ini dibuktikan dengan peningkatan pendapatan industri pelancongan sebanyak 67.1 peratus kepada RM56.8 bilion dan ketibaan pelancong meningkat sebanyak 43.6 peratus. Malaysia berusaha menjadikan sektor pelancongan sebagai aspek utama kepada pembangunan ekonomi negara dengan mensasarkan kedudukan kepada 10 negara teratas dari segi pelancongan global serta menyediakan 2 juta pekerjaan pada tahun 2015 (Rancangan Malaysia ke-10, 2010). Strategi utama untuk mencapai sasaran pelancongan 2015 adalah dengan menggalakkan pendekatan strategi yang berbeza bagi memenuhi corak dan keperluan pelancong yang unik dan tersendiri (Pelan Rancangan Malaysia ke-10). “Celebrating 1 Malaysia Truly Asia” merupakan penjenamaan pelancongan oleh Kementerian Pelancongan & Kebudayan Malaysia (MOTOUR) yang menjadi lambang keagungan untuk dikenali seantero dunia. Hal ini dibuktikan oleh United Nations World Tourism Organisation (UNTWO) yang melaporkan kedudukan Malaysia berada di tangga ke-9 sebagai destinasi paling ramai dikunjungi di seluruh dunia (Program Transformasi Ekonomi 2013). Pelancongan acara semakin berkembang pesat setelah Malaysia menganjurkan acara besarbesaran iaitu “Tahun Melawat Malaysia 2014” (TMM 2014). Tahun Melawat Malaysia 2014 merupakan anjuran edisi ke-4 selepas berjaya dilaksanakan pada tahun 1990, 1994 dan 2007. Kejayaan anjuran pada tahun berikut membawa kepada perubahan dan pemikiran sosial yang jelas membawa maksud bahawa pelancongan seharusnya menjadi suatu aktiviti utama dalam membawa kepada kualiti hidup. Ulasan karya Pelancongan Acara Pelancongan acara merupakan suatu aktiviti festival mahupun acara-acara yang disambut oleh orang ramai yang terdapat dalam sesebuah masyarakat. Acara merupakan suatu motivasi penting dalam pelancongan kerana dapat memberikan impak kepada pembangunan pelancongan dan pemasaran terhadap pelan destinasi pelancongan dalam kalangan pelancong. Kini, beberapa dekad yang lalu

GEOGRAFIA OnlineTM Malaysian Journal of Society and Space 12 issue 13 (107-119) © 2016, ISSN 2180-2491

109

pelancongan acara telah dilaksanakan supaya pertumbuhan sektor pelancongan dapat dinilai dan di selidik untuk menggambarkan bahawa sektor pelancongan sangat dititikberatkan. Pelancongan acara ditakrifkan daripada dua perkara iaitu permintaan dan perspektif bekalan (Getz 2013). Getz (1991) menjelaskan acara yang disediakan oleh pihak berkepentingan memainkan peranan penting dalam pembangunan pelancongan acara kerana ia mempunyai hubungan yang amat rapat antara aktiviti pelancongan dan acara yang mahu disertai oleh pelancong. Getz (2002) menjelaskan sesuatu acara adalah pendorong dan pencetus kepada perjalanan seseorang untuk melancong. Menurut Mair & Whitford (2013) walaupun pelancongan acara dibangunkan pada awal tahun 2000, terdapat pelbagai iniseatif di seluruh Negara Australia untuk membangunkan sektor pelancongan acara dalam pengetahuan masyarakat dengan menekankan istilah ‘not happening anywhere else in the world’ iaitu tidak berlaku di mana-mana selain di dunia ini. Pengertian tersebut membawa makna pelancongan acara tidak berlaku secara drastik tetapi peringkat demi peringkat sehingga terdapat perkembangan penting seperti pertumbuhan ekonomi dan tumpuan yang dominan terhadap penyelidikan pengurusan pelancongan acara. Pelancongan acara bersifat asas, perancangan acara yang cekap, strategik kerana pelancongan acara adalah satu proses yang kompleks. Ia melibatkan perancangan percutian, perniagaan, acara yang mempunyai peristiwa untuk menarik pelancong, untuk mempromosikan jenama destinasi pelancongan dan kepentingan-kepentingan terhadap destinasi pelancongan. Malah, salah satu faktor utama pelancongan acara mendapat tempat dalam kalangan negara membangun adalah memperoleh hasil pendapatan tinggi dengan mengadakan acara-acara terkemuka seperti acara perjudian terbesar di Las Vegas dan Sdney sebagai pelancongan acara (Rosenbaum et al. 2010). Acara-acara yang dirancang kesemuanya dicipta untuk satu tujuan, dan yang dahulunya merupakan alam individu dan inisiatif komuniti sebahagian besarnya telah menjadi alam profesional dan usahawan. Faktor-faktor yang nyata adalah kerana acara-acara pelancongan terlalu penting, mencapai matlamat strategik dan terlalu berisiko untuk dilepaskan kepada amatur-amatur. Pengurusan acara adalah bidang kajian yang dimohon dan bidang praktis profesional yang dituju khas untuk rekabentuk, pengeluaran dan pengurusan acara-acara yang dirancang, melingkungi acara-acara pesta dan perayaan-perayaan lain, hiburan, rekreasi, politikal dan negeri, saintifik, bersukan dan kesenian, yang terdapat dalam bidang perniagaan dan hal ehwal korporat (termasuk mesyuarat-mesyuarat, konvensyen-konvensyen, dan pameran), dan dalam bidang swasta termasuk upacara-upacara seperti upacara perkahwinan dan acara-acara sosial untuk kumpulan-kumpulan afiniti (Getz 2008). Goeldner et al. (2006) dan Deccio & Baloglu (2002) menjelaskan dengan adanya pelancongan acara, secara tidak langsung ia dapat mempromosikan kepelbagaian yang ada di destinasi tersebut sepertikepelbagaian makanan, kebudayaan penduduk setempat serta tarikan destinasi sekitar. Justeru itu, Qirici (2011) menjelaskan pelancongan acara seharusnya merupakan satu perancangan, pembangunan yang berkesan serta mempunyai pemasaran yang sistematik bagi menarik minat pelancong dan pengunjung ke sesebuah destinasi pilihan. Hall (2002) menyatakan perkembangan pelancongan acara akan berkembang dengan adanya promosi serta perancangan strategik. Oleh hal yang demikian, penganjuran cara-acara dalam industri pelancongan. Kim et al. (2013) iaitu ‘Patterns and trends in event tourism study topics over 30 years”, beliau mendapati acara pelancongan akan berubah-ubah mengikut topik, trend, pertumbuhan dalam pendidikan acara, percambahan dan progres untuk menyediakan acara-acara yang lebih baru serta penglibatan pelancong dalam pelancongan acara. Menurut Khospakyants & Vidisheva (2010) pelancong belia mempunyai tujuan sewaktu melancong kerana majoriti 70 peratus mempunyai pola pelancongaan yang berbeza-beza seperti menjana pendidikan dan pengetahuan, keseronokan dan sebagainya. Kepesatan acara pelancongan menunjukkan peningkatan kepada prestasi ‘leisure time’ dan menarik minat tertentu pelancong belia terhadap sesuatu acara pelancongan seperti menjana perkembangan pelancong dengan memberi kemudahcapaian terhadap segmen pelancongan seperti pengurusan masa dalam acara-acara pelancongan (Bowdin et al. 2011).

GEOGRAFIA OnlineTM Malaysian Journal of Society and Space 12 issue 13 (107-119) © 2016, ISSN 2180-2491

110

Metod kajian Kajian ini telah dijalankan pada tahun 2014 dengan menggunakan kaedah kuantitatif bagi mengenalpasti pelancong belia, serta pola pelancongan acara dalam kalangan pelancong belia. Kajian ini menggunakan pendekatan kuantitatif berbentuk deskriptif serta menggunakan teknik persampelan secara kebetulan (convenience sampling) yang melibatkan seramai 297 responden. Satu set soal selidik telah diedarkan bagi menjawab soalan penyelidikan. Set soalan mengandungi tiga bahagian. Bahagian pertama adalah untuk memperolehi maklumat demografi responden, bahagian kedua tentang kefahaman dan kesedaran pelancong belia terhadap Tahun Melawat Malaysia 2014 manakala bahagian ketiga mengenai trend dan pola pelancongan belia dengan menggunakan skala markat lima mata. Bagi menguji kebolehpercayaan instrumen kajian, satu kajian rintis dijalankan iaitu dengan menggunakan Alpha Cronbach 0.74 hingga 0.95. Pemprosesan data dilaksanakan dengan menggunakan sistem perisian Statistical Packages for Social Sciences (SPSS) versi 20.0 serta analisis data adalah dengan menggunakan statistik deskriptif (min dan frekuensi) dan statistik inferensi (analisis korelasi Sparman/Rho). Responden Kajian dan Kes Pelancongan Acara Kajian ini dilakukan ke atas pelancong belia di 3 kes kawasan kajian yang berbeza iaitu di UKM, Putrajaya dan MAEPS, Serdang. Responden yang terlibat adalah berbeza dari aspek umur, jantina, taraf pendidikan dan asal. Mereka dipilih untuk menjadi responden kerana mempunyai keupayaan untuk membuat sesuatu keputusan, tindak balas dan berkeupayaan untuk berfikir. Rasionalnya pengkaji memilih belia adalah kerana seperti yang diketahui belia seringkali dilihat sebagai aset berharga dan pewaris negara dalam membentuk dan mencorakkan nilai, gaya hidup masyarakat sesebuah negara pada masa hadapan. Hal ini dijelaskan bahawa pelancong belia juga merupakan pelancong yang terdiri alam kelompok pelancong domestik dan antarabangsa (Nur Atiqah 2013). Seterusnya Habibah et al. (2007) menyenaraikan tipologi ciri-ciri pelancong belia. Antaranya adalah i. Pelancong belia seharusnya aktif dan dianggarkan dalam lingkungan 15-25 tahun, ii. Citarasa hedonistic, iii. Corak penggunaan dan pembelanjaan secara ekonomik, iv. Golongan belia berupaya menjadi kumpulan pertama untuk melawat tempat dan tarikan baru, v. Kepuasan pelancong belia dapat dilihat dengan potensi pembelian barangan. Hal ini akan menjadi datu’sasaran’ jualan yang lebih mudah. Menurut Reisinger & Mavondo (2002), pelancong belia mempunyai jadual perjalanan tersendiri dan lebih suka mencuba sesuatu yang baru serta mempunyai tujuan-tujuan utama melancong. Khospakyants & Vidisheva (2010) kajian menunjukkan 70 peratus pelancong belia melancong dengan mempunyai tujuan-tujuan tertentu. Antaranya ialah mempelajari bahasa asing, sukarelawan, bekerja serta belajar. Menurut World Tourism Organisation (WTO), perjalanan belia termasuklah semua perjalanan yang bebas untuk tempoh yang kurang daripada satu tahun. Pelancong belia dianggarkan berusia 16 hingga 29 tahun serta mempunyai motivasi yang tinggi, keinginan untuk memahami budaya lain, membina pengalaman hidup yang baru serta memperolehi faedah dan peluang-peluang dalam pembelajaran formal dan tidak formal di luar persekitaran biasa seseorang (Bizirgianni & Dionsyopoulou 2013). Seterusnya, pemilihan kes kawasan pelancongan acara dinilai dengan mengkaji faktor utama matlamat penganjuran, aktiviti acara serta memfokuskan kepada golongan pelancong belia. Putrajaya dan MAEPS, Serdang dipilih kerana kawasan berkenaan dilihat pilihan hotspot pelancong belia. Festival Floria Putrajaya yang terletak di Presint 4, berdekatan dengan kawasan perumahan kakitangan awam dan berhampiran dengan UKM, manakala MAEPS, Serdang berhampiran dengan UPM.

GEOGRAFIA OnlineTM Malaysian Journal of Society and Space 12 issue 13 (107-119) © 2016, ISSN 2180-2491

111

Dapatan kajian Demografi Responden Kajian ini menggunakan analisis dekriptif, pengkaji mendapati seramai 187 responden berumur 21-25 tahun memonopoli acara festival pelancongan, diikuti dengan responden 26-30 tahun (49 responden), 15-50 tahun (45 responden), 31-35 tahun (11 responden) serta 36-40 tahun seramai 5 responden. Kenyataan Youth Travel Market menyatakan pelancong belia kebiasaannya berumur 15-30 tahun. Dari segi etnik, Melayu mencatatkan bilangan responden yang paling ramai iaitu 283 responden(97%), diikuti oleh etnik Cina seramai 8 responden ( 2.7%) manakala selebihnya India dan lain-lain yang mencatatkan seramai 2 responden (0.7%) dan 4 responden (1.3%). Hal ini dapat menjelaskan agama responden yang terdiri daripada Agama Islam mencatatkan sebanyak 97%, Buddha sebanyak 1.3%, Hindu (1%) serta Hindu dan Kristian masing-masing mencatatkan sebanyak 1.3% dan 0.7%. Dari segi peratusan jantina lelaki dan perempuan kira-kira 25.6% dan 74.4%. berdasarkan analisis, didapati status pendidikan responden mengikut tahap dan peratusan iaitu Sijil Pelajaran Malaysia/SPM sebanyak 17.2%, Diploma 24.6%, Ijazah Sarjana Muda 51.2% serta Ijazah Sarjana 7.1%. Dari status perkahwinan, 88.2% responden adalah bujang, peratusan berkahwin 10.8% manakala 1% adalah yang telah bercerai (duda/balu). Seterusnya, bagi analisis status pekerjaan, kebanyakkan responden merupakan golongan pelajar iaitu peratusan sebanyak 65.3%, pekerja kerajaan 7.1%, pekerja swasta 19.9%, tidak bekerja 3% serta lain-lain iaitu surirumah tangga, peniaga dan usahawan 4.7%. Jadual 1. Latar Belakang Demografi Pelancong Belia Komponen Jenis Responden

Umur

Etnik

Agama

Jantina Pendidikan

Status Perkahwinan

Pekerjaan

Kategori Pelancong belia Pelancong belia Floria Putrajaya 2014 Pelancong belia Mega Bazaar 2014 15-20 21-25 26-30 31-35 36-40 Melayu Cina India Lain-lain Islam Buddha Hindu Kristian Lelaki Perempuan Sijil Pelajaran Malaysia/SPM Diploma Ijazah Sarjana Muda Ijazah Sarjana Bujang

Bil 100 97 100 45 187 49 11 5 283 8 2 4 288 4 3 2 76 221 51 73 152 21 262

Peratus 33.7 32.7 33.7 15.2 63.0 16.5 3.7 1.7 95.3 2.7 .7 1.3 97.0 1.3 1.0 .7 25.6 74.4 17.2 24.6 51.2 7.1 88.2

Berkahwin Bercerai (Balu/Duda) Pelajar Pekerja Kerajaan

32 3 194 21

10.8 1.0 65.3 7.1

GEOGRAFIA OnlineTM Malaysian Journal of Society and Space 12 issue 13 (107-119) © 2016, ISSN 2180-2491

112

Pekerja Swasta Tidak Bekerja Lain-lain Sumber: Analisis Kajian, 2014

59 9 14

19.9 3.0 4.7

Kesedaran Pelancong Belia Terhadap Tahun Melawat Malaysia 2014 Sebagai Pelancongan Acara Hasil menunjukkan bahawa pelancong belia tahu akan konsep dan tema Tahun Melawat Malaysia 2014 “1Malaysia Truly Asia” iaitu sebanyak 34%, diikuti dengan sangat tahu (20.5%). Seterusnya antara komponen kesedaran pelancong belia terhadap konsep dan tema mencatatkan neutral dan tidak tahu masing-masing mencatatkan 20.5% dan 17.2%. Respon pelancong belia member maklumbalas bahawa dengan adanya tema sebegini, ia dapat menaikkan semangat dan perasaan untuk melancong yang tinggi. Walaupun kebanyakkan daripada responden menyatakan tahu terhadap konsep dan tema yang dibawa oleh Tahun Melawat Malaysia 2014, namun begitu, mereka tidak mengetahui akan maskot yang menjadi pilihan iaitu Kera Bekantan. Item seterusnya ialah mascot pilihan TMM2014 iaitu kera bekantan menunjukkan hasil analisis sebanyak 31% tidak tahu, Neutral (24.2%), langsung tidak tahu (20.2%), tahu (17.2%) manakala sangat tahu (7.4%). Melalui hasil dapatan, pengkaji mendapati bahawa responden menyatakan maskot sepatutnya benda yang boleh dilihat, dipegang, tidakbernyawa serta dijadikan memorial sepanjang tahun. Kera bekantan hanya berada di Sabah dan ia menjadi satu kesukaran kepada pelancong yang mempunyi bajet yang terhad serta tidak menjadikan Sabah sebagai kawasan pilihan pelancongan. Seterusnya, hasil analisis melihat akan keupayaan promosi yang diketengahkan untuk menarik minat pelancong belia sama ada membantu mahupun sebaliknya kepada pelancong belia untuk membuat pilihan dan keputusan melancong. Hasil analisis mendapati pelancong belia memilih komponen neutral iaitu 37% , diikuti tahu (22.6%), tidak tahu (20.2%), sangat tahu (10.1) serta langsung tidak tahu dan tahu mencatatkan sebanyak 9.8% dan 7.1%. Hal ini menunjukkan promosi yang dianjurkan sedikit sebanyak tidak membantu pelancong belia dalam membuat keputusan melancong kerana promosi dilihat hanya sekadar promosi yang menaikkan sesuatu kawasan pelacongan semata-mata. Namun begitu, perkara utama yang dimahukanoleh pelancong belia sewaktu melancong adalah keinginan dan kepuasan dalam melancong. Bagi perkongsian maklumat Tahun Melawat Malaysia 2014, analisis menunjukkan responden terdorong untuk memilih neutral iaitu 35.4%, diikuti tahu (25.9%), tidak tahu (21.5%), manakala sangat tahu dan langsung tidak tahu masing-masing mencatatkan peratusan 10.1% dan 7.1%. Secara keseluruhannya, responden lebih menggunakan saluran dan sumber maklumat lain untuk mendapatkan maklumat berkaitan dengan destinasi pelancongan pilihan responden sendiri. Jadual 2. Kesedaran Pelancong Belia Terhadap Tahun Melawat Malaysia 2014 Komponen Konsep dan tema “1Malaysia Truly Asia”.

Maskot pilihan Tahun Melawat Malaysia 2014 Kera Bekantan

Promosi Tahun Melawat

Kategori Langsung Tidak Tahu

Bilangan

Peratus

23

7.7

Tidak tahu Neutral Tahu Sangat Tahu Langsung Tidak Tahu

51 61 101 61

17.2 20.5 34.0 20.5

60

20.2

92 72 51 22 29

31.0 24.2 17.2 7.4 9.8

Tidak tahu Neutral Tahu Sangat Tahu Langsung Tidak Tahu

GEOGRAFIA OnlineTM Malaysian Journal of Society and Space 12 issue 13 (107-119) © 2016, ISSN 2180-2491

113

Malaysia 2014

Perkongsian maklumat TMM2014 diperolehi dengan mudah

Tidak tahu Neutral Tahu Sangat Tahu Langsung Tidak Tahu

Tidak tahu Neutral Tahu Sangat Tahu

60 111 67 30

20.2 37.4 22.6 10.1

21

7.1

64 105 77 30

21.5 35.4 25.9 10.1

Sumber: Analisis Kajian, 2014 Pola Pelancong Belia dalam Pelancongan Acara Pola pelancongan belia telah membentuk belia yang mempunyai ciri-ciri khusus membawa satu segmen baru kepada istilah pelancongan belia. Namun begitu, hasil analisis mendapati pola pelancong belia tidak mempunyai perbezaan yang ketara dengan pelancong backpacker. Namun begitu, pola pelancong dalam kalangan pelancong belia lebih tersusun, sistematik dan dinamik. Bagi hasil analisis pola pelancong belia melihat dari komponen masa kunjungan, didapati responden memilih cuti semester dengan peratus 44.1% manakala diikuti bila-bila masa (22.2%). Masa kunjungan hujung minggu dan setiap hujung bulan mencatatkan peratusan sebanyak 20.5% dan 10.8%. Sumber pendapatan bagi tujuan melancong menunjukkan peratusan tertinggi 39.4% iaitu memilih gaji dan pendapatan bulanan, 37.7% menunjukkan sumber pendapatan keluarga. Manakala pinjaman pelajaran dan biasiswa mencatatkan 12.1% dan 10.1%. Seterusnya masa kunjungan yang dilakukan sewaktu melancong adalah pada cuti semester yang mencatatkan peratusan sebanyak 44.1%. Manakala bila-bila masa, hujung minggu mencatatkan kurang daripada 23%. Jadual 3. Masa Kunjungan dan Sumber Pendapatan Komponen Masa Kunjungan

Sumber Pendapatan

Jenis

Responden

Peratus

Bila-bila masa

66

22.2

Hujung minggu

61

20.5

Setiap hujung bulan

32

10.8

Cuti Semester

131

44.1

Lain-lain

7

2.3

Pinjaman pelajaran

36

12.1

Biasiswa

30

10.1

Keluarga

112

37.7

Gaji dan pendapatan bulanan

117

39.4

2

0.7

Lain-lain Sumber: Analisis Kajian, 2014

Bagi kategori pekerjaan, analisis mendapati seramai 194 responden (65.3%) merupakan pelajar institut pengajian tinggi awam dan swasta. Rata-rata pelajar menjadikan pelancongan acara sebagai sebahagian daripada aktiviti utama sekiranya tidak mempunyai kelas mahupun cuti semester. Analisis

GEOGRAFIA OnlineTM Malaysian Journal of Society and Space 12 issue 13 (107-119) © 2016, ISSN 2180-2491

114

menunjukkan pekerja kerajaan sebanyak 7.1%, pekerja swasta (19.9%), tidak bekerja (3.0 %) dan lain-lain (4.7%). Taburan pendapatan menunjukkan secara keseluruhannya responden yang tidak bekerja serta tiada pendapatan adalah sebanyak 52.5% kerana responden merupakan pelajar sepenuh masa.Pendapatan RM2001– RM2500 adalah sebanya 15.2%, diikuti RM500 –RM1000 (12.8%), RM1001– RM1500 (11.4%) dan terakhir RM1501 –RM2000 sebanyak 8.1%. Jadual 4. Pekerjaan dan Pendapatan Komponen Pekerjaan

Pendapatan

Kategori

Bilangan

Peratus

Pelajar

194

65.3

Pekerja Kerajaan

21

7.1

Pekerja Swasta

59

19.9

Tidak Bekerja

9

3.0

Lain-lain

14

4.7

RM500-RM1000

38

12.8

RM1001-RM1500

34

11.4

RM1501-RM2000

24

8.1

RM2001-RM2500

45

15.2

Tiada Pendapatan

156

52.5

Sumber: Analisis Kajian, 2014 Kepesatan teknologi maklumat kini seiring dengan kesenangan belia untuk memperolehi maklumat daripada laman sesawang media sosial mahupun media cetak. Analisis mendapati laman sesawang Internet FB, Twitter, Instagram merupakan medium pertama yang akan digunakan oleh pelancong belia untuk mendapatkan makluamt iaitu sebanyak 70.7% daripada 297 responden. Seterusnya, iklan dan risalah sebanyak 36.4%, TV dan radio (30.6%), Ekspo dan pameran (21.2%), pengalaman sendiri (10.8%) dan lain-lain (3%). Penggunaan rangkaian sosial yang berpanjangan dan keperluan untuk memperoleh makluamt pelancongan mempengaruhi pemilihan pelancong. Hal ini dibuktikan oleh Bizirgianni et al. (2013) yang menyatakan kepentingan media sosial membawa kepada kepentingan belia di dalam membuat keputusan. Jadual 4. Sumber Maklumat Ya Sumber maklumat Laman sesawang / Internet FB, Twitter, Instagram Iklan dan risalah TV dan Radio Ekspo dan pameran pelancongan Pengalaman sendiri Lisan Lain-lain Sumber: Kajian Lapangan 2014

Tidak

R 210

(%) 70.7

R 87

(%) 29.3

108 91 63 48 32 9

36.4 30.6 21.2 16.2 10.8 3

189 206 234 249 265 288

63.6 69.4 78.8 83.8 89.2 97

Kedudukan 1 2 3 4 5 6 7

GEOGRAFIA OnlineTM Malaysian Journal of Society and Space 12 issue 13 (107-119) © 2016, ISSN 2180-2491

115

Hasil kajian mendapati pulau merupakan destinasi pilihan pelancong dengan peratusan pilihan sebanyak 73.1%, diikuti dengan luar Bandar dan perkampungan (28.6%). Pilihan pelancong belia ke kawasan perkampungan juga merupakan satu tarikan dan keunikan yang ditawaran untuk mempromosikan kelebihan-kelebihan produk tradisional Negara seperti kebudayaan dan warisan semulajadi. Seterusnya, Bandar (24.9%), hutan (23.6%) dan terakhir lain-lain sebanyak 5.7%. Destinasi pelancongan yang ditawarkan telah membawa satu perubahan terhadapa mekanisma baru terhadap perkembangan tiap-tiap destinasi pilihan yang disenaraikan. Menurut Habibah et al. (2012) dalam Sustainability of Youth Tourist in Event Tourism: The Malaysia Experiences menyatakan pola pelancong belia datang ke destinasi adalah kerana destinasi pilihan mempunyai pembangunan pelancongan yang terancang dan sistematik dan terdapat produk-produk initiatif. Jadual 5. Destinasi/ Produk

Ya

Destinasi Pilihan Hutan Bandar Luar Bandar dan perkampungan Pulau Lain-lain Sumber: Kajian Lapangan 2014

R 71 74 85 217 17

Tidak (%) 23.9 24.9 28.6 73.1 5.7

R 226 223 212 80 280

(%) 76.1 75.1 71.4 26.9 94.3

Pola pelancongan pelancong belia mengenalpasti aspek perbelanjaan yang terbahagi kepada empat iaitu penginapan, sepanjang perjalanan, makan/minum dan membeli-belah. Hasil analisi merumuskan bahawa pelancong belia berbelanja dan menggunakan wang dengan berhemah kerana pelancong belia mempunyai kewangan yang terhad serta menepati bajet yang disediakan. Perbelanjaan dari RM100 – RM500 menunjukkan penginapan sebanyak 247 responden, sepanjang perjalanan (194 responden), makan/minum (248 responden) yang menjadi satu perkara wajib apabila melancong untuk merasai makanan popular di destinasi tersebut dan membeli-belah (175 responden). Bagi perbelanjaan RM501 – RM1000, perbelanjaan untuk kategori penginapan adalah sebanyak 39 responden, sepanjang perjalanan (67 responden), makan/minum (38 responden) dan membeli-belah (70 responden). Perbelanjaan sepanjang perjalanan adalah termasuk tiket bayaran masuk ke sesuatu tempat dan pengangkutan awam. Responden selebihnya berbelanja lebih RM1001 dan ke atas. Seramai 52 responden daripada 297 memilih untuk berbelanja lebih sewaktu membelibelah kerana responden gemar mempunyai barangan berjenama di samping membeli dalam kuantiti yang banyak untuk dijadikan cenderemata. Jadual 6. Perbelanjaan Sepanjang Melancong Perbelanjaan

RM100 –RM500

Penginapan 247 Sepanjang Perjalanan 194 Makan/Minum 248 Membeli-belah 175 Sumber: Kerja Lapangan 2014

RM501 – RM1000 39 67 38 70

RM1001 – RM1500 10 21 8 33

RM1501 – RM2000 1 12 3 18

 RM2001 0 3 0 1

Dari aspek penginapan, terdapat tujuh komponen penginapan iaitu hotel, rumah tumpangan, resort, homestay, rumah rakan atau saudara mara, khemah serta lain-lain. Hasil analisis mendapati hotel menjadi pilihan utama pelancong belia iaitu sebanyak 47.8%, diikuti dengan homestay (46.5%), resort (34.3%), rumah tumpangan (23.2%), rumah rakan atau saudara mara (17.8%) dan terakhir lain-lain

GEOGRAFIA OnlineTM Malaysian Journal of Society and Space 12 issue 13 (107-119) © 2016, ISSN 2180-2491

116

(10%). Hotel menjadi pilihan utama kerana hotel menawarkan pakej harga yang fleksibel dan murah disamping kualiti dan kedudukan yang strategi. Jadual 7. Jenis Penginapan Ya

Jenis penginapan

Tidak

R

(%)

R

(%)

Keputusan

Hotel

142

47.8

155

52.2

1

Rumah tumpangan

69

23.2

228

76.8

Resort

102

34.3

195

65.7

4 3

Homestay

138

46.5

159

53.5

2

Rumah rakan atau saudara mara

53

17.8

244

82.2

5

Khemah

23

7.7

274

92.3

6

Lain-lain Sumber: Kajian Lapangan 2014

3

10

294

99

7

Faktor utama pelancongan belia Faktor utama melancong memainkan peranan utama pemilihan destinasi pelancong belia. Hasil dapatan mendapati bahawa faktor utama memenuhi rasa ingin tahu dan meneroka idea-idea baru iaitu sebanyak 49.8% merupakan pilihan utama seterusnya diikuti dengan bersuka-ria dan berhibur (33.7%), melancong di tempat ingin dilawati mengikut kemampuan ( 32.3%), mengelak daripada suasana hiruk-pikuk seharian (26.2), merasai budaya dan gaya hidup yang berbeza (25.2%), membelibelah (24.2%) yang disokong oleh Meng & Xu (2012) menjelaskan kegemaran pelancong belia wanita adalah dengan melakukan aktiviti mebeli-belah, mempelajari perkara baru dalam diri sendiri/pendidikan (21.9), menjadi seorang yang aktif dan mengekalkan bentuk fizikal (14.1%) dan terakhir meningkatkan kemahiran dan keupayaan sebagai seorang pelancong (10.4) yang disokong oleh analisis Bizirgianni & Dionsyopoulou 2013 yang menyatakan faktor utama pelancongan adalah berasaskan pembelajaran formal dan tidak formal sewaktu berada di destinasi pelancongan. Hasil analisis mendapati bahawa faktor utama pelancongan belia adalah sebagai ukuran kepada matlamat pelancongan. Hal ini kerana pelancong belia mengetahui bahawa sesebuah destinasi yang dilawati adalah satu destinasi yang unik, penuh dengan kejutan, mempunyai destinasi yang mengujakan serta kemakmuran dan eharmonian sepanjang masa. Hal ini disokong oleh Khospakyants & Vidisheva (2010), 70% pelancong belia melancong dengan kepelbagaian tujuan yang hanya pelancong belia itu sendiri yang mengetahui. Ada diantaranya bertujuan untuk mempelajari bahasa asing, sukarelawan dan bekerja sambil belajar. Analisis MANOVA menjelaskan perbezaan jantina mengikut aktiviti-aktiviti yang sering dilakukan oleh pelancong belia. Ujian Box’s M diuji untuk menentukan matrik kehomogenan varian-kovarian dan analisis aktiviti-aktiviti pelancongan adalah seperti berikut. Terdapat perbezaan varian-covarian yang signifikan daam kalangan pembolehubah bersandar dengan nilai Box’s M = 4.414 (p<0.0001). Ini bermakna varian-covarian pembolehubah bersandar adalah tidak homogenus merentasi pemboleh ubah bebas.

GEOGRAFIA OnlineTM Malaysian Journal of Society and Space 12 issue 13 (107-119) © 2016, ISSN 2180-2491

117

Jadual 8. Faktor Utama Melancong Faktor utama melancong memenuhi rasa ingin tahu dan meneroka idea-idea baru mempelajari perkara baru dalam diri sendiri/ pendidikan Berjumpa dengan orang baru dan berbeza. meningkatkan kemahiran dan keupayaan sebagai seorang pelancong menjadi seorang yang aktif dan mengekalkan bentuk fizikal mengelak daripada suasana hiruk-pikuk seharian melancong di tempat ingin dilawati mengikut kemampuan menjadi sukarela dan memberi sumbangan kepada tempat yang dilawati merasai budaya dan gaya hidup yang berbeza membeli-belah bersuka-ria dan berhibur Lain-lain Sumber: Analisis Kajian, 2014

Ya R (%) 148 49.8 65 21.9 51 17.2

Tidak R (%) 149 50.2 232 78.1 246 82.8

31

10.4

266

89.6

10

42 78 96

14.1 26.2 32.3

255 219 201

85.9 73.7 67.7

9 4 3

34 72 72 100 20

11.4 25.2 24.2 33.7 6.7

263 225 225 197 277

88.6 75.8 75.8 66.3 93.3

11 5 6 2 12

Kedudukan 1 7 8

Jadual 9. Hasil kajian MANOVA Box’s M 255.828

Nilai-F 4.414

df1 55

df2 68238.765

Sig. 0.000

Analisis peratusan minat pelancong belia mendapati aktiviti menbeli belah adalah sebanyak 30.6 %, mengunjungi tempat hiburan (29%), melakukan aktiviti lasak (34.3%), melihat panorama alam semulajadi (33.3%), melawat tempat bersejarah (37.7%), bersiar-siar di Bandar (41.8%), berkenalan dengan pelancong dan masyarakat (31.6%), menyelam dan berenang di pantai (30.6%), melawat kampung/ luar Bandar (40.4%) dan berehat di dalam bilik (22.9%) . Dapatan analisis inferensi menggunakan analisis MANOVA menunjukkan tidak terdapat perbezaan yang signifikan antara jantina dengan 10 aktiviti yang dijalankan oleh pelancong belia. Hal ini demikian kerana minat pelancong belia terhadap sesuatu acara pelancongan berdasarkan keperluan dan kehendak semasa pelancong belia sewaktu melancong (Jadual 10). Kesimpulan Pelancong belia mempunyai satu segmen pelancong yang signifikan boleh dikembangkan malah berpotensi untuk lebih maju dengan dijadikan salah satu kepentingan yang seharusnya dijana untuk peningkatan sektor pelancongan negara. Hal ini demikian kerana minat dan faktor tarikan dan faktor tolakan yang sentiasa memotivasikan pelancong belia untuk menerokai destinasi pelancongan. Justeru, menerusi analisis yang dibentuk, pelancong belia dilihat akan lebih ke rap melancong pada masa hadapan. Peranan dan penglibatan belia dalam menerajui tampuk kepimpinan tidak seharusnya diabaikan oleh sesetengah pihak. Hubungan yang membawa ke arah implikasi positif terhadap negara

GEOGRAFIA OnlineTM Malaysian Journal of Society and Space 12 issue 13 (107-119) © 2016, ISSN 2180-2491

118

Jadual 10. Pola Aktiviti Pelancong belia dalam Pelancongan Acara Jenis Aktiviti

Jantina

Min

Membelibelah Mengunjungi tempat hiburan Melakukan aktiviti lasak Menikmati panorama alam semulajadi Melawat tempat bersejarah seperti muzium dan galeri Bersiar-siar di bandar Melawat kampung/ Luar bandar. Menyelam dan berenang di pantai Berehat di dalam bilik Berkenalan dengan pelancong dan masyarakat di sana

Lelaki Perempuan Lelaki Perempuan

3.618 4.005 3.513 3.374

Lelaki Perempuan Lelaki Perempuan

3.934 3.808 4.145 4.237

Lelaki Perempuan

Jenis III Jumlah Kuasa Dua 8.413a

Df

1

1.086b

Min Kuasa Dua

F

Sig

8.413

7.494

.007

1

1.086

.234

.629

.896c

1

.896

.757

.385

.485d

1

.485

.528

.468

3.750 3.922

1.676e

1

1.676

.266

.607

Lelaki Perempuan Lelaki Perempuan

3.829 4.018 4.039 3.909

2.022f

1

2.022

2.222

.137

.965g

1

.965

.999

.318

Lelaki Perempuan

4.053 3.936

.767h

1

.767

.659

.418

Lelaki Perempuan Lelaki Perempuan

3.092 2.973 3.618 3.534

.806i

1

.806

.559

.455

.400j

1

.400

.303

.582

Sumber: Kajian Lapangan 2015 seharusnya ada dengan memberi ruang dan peluang kepada golongan belia untuk menyumbang ke arah kemajuan negara. Pelbagai aspek perlu di ambil kira kerana ia tidak memadai tanpa iringan pengurusan dan perancangan yang sistematik. Peranan yang perlu digembleng oleh individu yang bergelar belia perlu dimainkan di semua peringkat kerana tanggungjawab sosial untuk memastikan sektor pelancongan dengan acara yang gilang-gemilang iaitu Tahun Melawat Malaysia 2014 dapat bersama-sama dijayakan sekaligus membawa Malaysia di persada antarabangsa dan dikenali serata dunia.

GEOGRAFIA OnlineTM Malaysian Journal of Society and Space 12 issue 13 (107-119) © 2016, ISSN 2180-2491

119

Rujukan Bizirgianni I, Dionsyopoulou P (2013) The influence of tourist trends of youth tourism through Social Media (SM) & Information and Communication Techologies (ICTs). Procedia-Social and Behavioral Sciences 73: 652-660. Bowdin G, Allen, O’Toole W, Harris R, & McDonnell I (2011) Event Management. Butterworth-Heinemann, Oxford. Getz D (2002) Event studies and event management: On becoming an academic discipline. Journal of Hospitality and Tourism Management 9(1): 12-23. Getz D (2007) Event Studies: Theory, Research and Policy for Planned Events. Elsevier, Oxford. Getz D (2008) Event tourism: definition, evolution, and research. Tourism Management 29: 403428. Ghaffar AA., Handy M, Jafari J, Kreul L, & Stivala F (1992) Youth Tourism. Annals of Tourism Research 19: 792-796. Goeldner, Charles R, Brent Ritchie JR (2006). Tourism: Principles, practicies, philosophies. 10th ed. New Jersey: John Wiley & Sons Inc Habibah Ahmad, Hamzah Jusoh, Noor Alyani Noor Azizi,Anisah Samingan (2007) Tahun Melawat Malaysia 2007: Respons belia terhadap pelancongan acara. Habibah Ahmad, Hamzah Jusoh, Noor Alyanie Nor Azizi (2012). Sustainability of youth tourist in event tourism: The Malaysia experiences. Tourismos: An International Multidisciplinary Journal of Tourism 7(2): 503-526. Hall CM (2002) Tourism in Capital Cities. Tourism: An International Interdisciplinary Journal.50(3): 235-248. Khoshpakyants AV, Vidishcheva EV (2010) Challenges of youth tourism. European researcher. (1): 101-103. Management 2(3): 202-217. Kim J, Boo S, Kim Y (2013) Pattern and trends in event tourism study topics over 30 years. International Journal of Event and Festival Management 4(1): 66-83). Mair J, Withford M (2013) An exploration of events research: event topics, themes and emerging trends. International Journal of Event and Festival Management 4(1): 6-30. Malaysia (1992) Akta Industri Pelancongan. (Bahagian 1, Seksyen 2(1). Malaysia (1997). Dasar Pembangunan Belia Negara. Schonhammer R (1992). Youth tourism as appropriation of the world: A psychological perspective. Phenomenology and Pedagogy 10: 19-27. Nur Atiqah Kamarus Zaman (2013) Persepsi penduduk terhadap kesan pelancongan dalam mempengaruhi kesejahteraan hidup penduduk di Putrajaya. S. Sn Sos. Fakulti Sains Sosial dan kemanusiaan. Universiti Kebangsaan Malaysia. Bangi. Nurul Azhani Mohd Azmin (2008) Kajian persepsi komuniti tempatan terhadap pelancongan sukan: Monsoon Cups, Pulau Duyung, Terengganu. Tesis S. Sn.Pel, Fakulti Alam Bina, Universiti Teknologi Malaysia. Reisinger Y, Mavondo F (2002) Determinants of Youth Travel Market, Perception of Tourism Destination. Tourism Analysis 7: 55-66. Rosenbaum MS, Wong IA (2010) Value equity in event planning: a case study of Macau. Journal Marketing Intelligence & Planning 23(4): 403-417.